Bijbelse plaatsen en steden: de geografie van de Bijbel
159 steden, bergen, rivieren en landstreken uit de Bijbel, per regio geordend. Lees waar zij liggen, wat er gebeurde en welke plaats zij innemen in de heilsgeschiedenis. Zoekt u een bijbelse plaats of stad voor een puzzel? De namen per aantal letters staan bij de puzzelwoorden.
Een bijbelse plaats is een stad, dorp, berg, rivier of landstreek die in de Bijbel genoemd wordt en waar de bijbelse geschiedenis zich afspeelde: van Ur en Babel in Mesopotamië tot Jeruzalem, Bethlehem en Nazareth in het beloofde land, en de steden van Paulus' reizen rond de Middellandse Zee. Deze pagina zet 159 bijbelse plaatsen op een rij, met per plaats de ligging, de geschiedenis en de betekenis.
De Bijbel is geen boek van ideeën alleen; zij speelt zich af in concrete plaatsen. Een stad aan een meer, een dorp in de heuvels, een tempelberg, een rivier, een woestijnweg: stuk voor stuk zijn het plaatsen waar God handelt met Zijn volk en met de wereld. Wie de bijbelse geografie kent, leest de Bijbel met meer diepte: de afstanden, de hoogteverschillen, de handelsroutes en de symbolische betekenissen brengen de verhalen tot leven.
Elke detailpagina biedt de historische achtergrond, de geografische ligging, de sleutelgebeurtenissen en de theologische betekenis van de plaats, inclusief verwijzingen naar de relevante bijbelteksten. Waar de ligging van een plaats onzeker is, staat dat erbij. Zo kunt u de plaatsen verkennen als ankerpunten bij uw bijbellezen en bijbelstudie.
Bekende bijbelse steden
De bekendste bijbelse steden zijn Jeruzalem, Bethlehem, Nazareth, Jericho en Kapernaum. Jeruzalem vormt het geografische en theologische hart van de Schrift: hier staat de tempel en hier vinden de kruisiging, opstanding en Pinksteren plaats. Bethlehem is de geboorteplaats van David en van Jezus Christus, zoals de profeet Micha eeuwen eerder al voorzegde. Nazareth is het onaanzienlijke dorp waar Jezus opgroeide. Jericho, een van de oudste steden ter wereld, markeert de intocht in het beloofde land en is in het Nieuwe Testament het toneel van ontmoetingen met Bartimeus en Zacheus. En Kapernaum, aan de noordoever van het Meer van Galilea, werd door Jezus uitgekozen als de basis van Zijn bediening in Galilea.
Daarnaast kent de Bijbel grote steden buiten Israël: Nineve, de hoofdstad van Assyrië waarheen Jona werd gestuurd; Babylon, de stad van de ballingschap; Damascus, waar Saulus tot geloof kwam; en de steden van de vroege kerk zoals Antiochië, Efeze, Korinthe, Athene en Rome. Elke bijbelse stad in het overzicht hieronder heeft een eigen pagina met achtergrond en bijbelteksten.
De regio waar Jezus rondtrok
De regio waar Jezus rondtrok was vooral Galilea, de noordelijke landstreek van Israël rond het Meer van Galilea. Hij groeide op in Nazareth, koos Kapernaum als uitvalsbasis en deed veel van Zijn wonderen in de dorpen en op de heuvels rond het meer. Daarnaast reisde Hij door Samaria, waar Hij bij de bron met een Samaritaanse vrouw sprak, en door Judea, de zuidelijke landstreek met Jeruzalem, Bethanië en Jericho. Voor de grote feesten trok Hij op naar Jeruzalem, waar Zijn weg uiteindelijk naar Golgotha leidde. Wie deze drie landstreken (Galilea, Samaria en Judea) kent, kan vrijwel elke gebeurtenis uit de evangeliën op de kaart plaatsen.
Voor puzzelaars: bijbelse plaatsen per aantal letters
Zoekt u een bijbelse stad, plaats of berg van een bepaald aantal letters voor een kruiswoordraadsel, cryptogram of filippine? Hieronder staan de gebruikelijke puzzelantwoorden, per soort en per aantal letters. Trema's en koppeltekens tellen niet mee: Kanaän telt zes letters, Ber-seba zeven. Een naam met een link heeft een eigen pagina met ligging en bijbelteksten.
Bijbelse steden en dorpen
- 2 letters: Ur, Ai
- 3 letters: Dan
- 4 letters: Silo, Rome, Kana, Gath, Rama, Gaza, Nain
- 5 letters: Babel, Sidon, Tyrus, Haran, Sodom, Efeze, Troas, Derbe, Elath, Hazor, Susan, Gibea, Ekron, Asdod, Joppe, Gerar, Mizpa, Berea, Endor, Sunem
- 6 letters: Hebron, Sichem, Dothan, Sardis, Athene, Nineve, Smirna, Emmaüs, Bethel, Gilgal, Lachis, Gibeon, Tarsus, Lystra, Hamath, Ziklag, Milete, Cyrene
- 7 letters: Jericho, Megiddo, Filippi, Berseba, Kolosse, Cesarea, Samaria, Babylon, Askelon, Adullam, Ikonium, Jizreël, Zarfath
- 8 letters: Nazareth, Damascus, Korinthe, Bethanië, Caesarea, Laodicea, Pergamum, Thyatira, Anathoth, Mahanaïm
- 9 letters: Jeruzalem, Bethlehem, Kapernaum, Bethsaïda, Antiochië, Karchemis
- 10 letters: Filadelfia, Alexandrië
Bijbelse bergen en heuvels
Bijbelse landen, landstreken en eilanden
Rivieren, wateren en oases
Puzzelvragen die vaak terugkomen
Een bijbels dorp van zes letters is meestal Emmaüs. De Statenvertaling noemt het letterlijk een “vlek”, een gehucht, op zestig stadiën van Jeruzalem (Lukas 24:13). Het is de plaats waar twee leerlingen op de paasdag de opgestane Jezus tegenkwamen zonder Hem te herkennen. Ook Bethel en Gilgal tellen zes letters, maar die worden in de Bijbel als plaats of stad aangeduid, niet als dorp.
De zuidelijkste plaats van Israël met vijf letters is Elath, aan de noordpunt van de Schelfzee in het gebied van Edom (Deuteronomium 2:8; 2 Koningen 14:22). In 1 Koningen 9:26 heet dezelfde plaats Eloth. De moderne havenstad op die plek heet Eilat, ook vijf letters. Zoekt de puzzel zeven letters, dan is het antwoord Berseba: dat is de zuidgrens uit de vaste uitdrukking “van Dan af tot Ber-seba toe” (Richteren 20:1), waarmee de Bijbel het hele land van noord tot zuid aanduidt.
Een bijbelse plaats van twee letters is Ur, de stad in Chaldea waar Abraham vandaan kwam, of Ai, de stad die Jozua na Jericho innam. Een bijbels land van twee letters is Uz, het land van Job (Job 1:1). Bij acht letters zijn Nazareth, Damascus, Korinthe en Bethanië de gebruikelijke antwoorden.
Een bijbelse plaats van negen letters is bijna altijd Jeruzalem, Bethlehem of Kapernaum. Past geen van drieën, probeer dan Bethsaïda, de vissersplaats van Petrus, Andreas en Filippus, of Antiochië, waar de discipelen voor het eerst christenen werden genoemd.
De stad aan de voet van de Karmelberg (vijf letters) is Haifa. Deze moderne havenstad ligt aan de noordwestpunt van de berg Karmel, waar Elia het volk liet kiezen tussen de HEERE en Baäl. De naam Haifa zelf komt in de Bijbel niet voor.
Een heuvel uit het Nieuwe Testament van acht letters is Golgotha, de plaats van de kruisiging (Markus 15:22). De Bijbel noemt het een plaats; de voorstelling van een heuvel komt uit de latere overlevering.
Het beloofde land in zes letters is Kanaän. Een landstreek in Noord-Israël van zeven letters is Galilea, de streek waar Jezus opgroeide en het meest rondtrok. Een bijbelse oase van vier letters is Elim, met twaalf waterfonteinen en zeventig palmbomen (Exodus 15:27).
Een plaats in Kanaän van vijf letters is vaak Hazor, dat “te voren het hoofd van al deze koninkrijken” was (Jozua 11:10), of Gibea, de woonplaats van Saul (1 Samuël 10:26). Vraagt de puzzel naar een stad in Israël van vijf letters met een moderne naam, dan past ook Haifa of Eilat.
Een Turkse stad uit de oudheid van vijf letters is Efeze, Troas of Derbe: alle drie bezocht door Paulus. Een plaats in Jordanië van vijf letters is Rabba, de hoofdstad van de Ammonieten (2 Samuël 12:26), nu Amman.
Overzicht van bijbelse plaatsen per regio(159 plaatsen)
Jeruzalem en omgeving
Berg Sion
Sion was oorspronkelijk de burcht van de Jebusieten op de zuidoostelijke heuvel van Jeruzalem, die David innam en de stad Davids noemde (2 Samuël 5:7). Later werd Sion de naam voor de tempelberg en voor heel Jeruzalem. In de Psalmen en de profeten is Sion de plaats waar God woont.
Bethanië
Bethanië was een dorp aan de oosthelling van de Olijfberg, bijna drie kilometer van Jeruzalem (Johannes 11:18). De naam begint met beth, huis; wat het tweede deel betekent, is onzeker. Hier woonden Lazarus, Maria en Martha. Jezus wekte er Lazarus op, werd er gezalfd en overnachtte er in Zijn laatste week. Vandaag ligt hier het dorp al-Eizariya.
Bethesda
Bethesda was een badwater in Jeruzalem bij de Schaapspoort, ten noorden van de tempel, met vijf zalen (Johannes 5:2). Daar lagen veel zieken, en daar genas de Heere Jezus een man die achtendertig jaar ziek was. Bij de Sint-Annakerk in de oude stad zijn twee grote bekkens opgegraven.
Dal van Hinnom
Het dal van Hinnom is het dal aan de west- en zuidkant van het oude Jeruzalem, waar koningen van Juda hun kinderen in het vuur offerden (2 Kronieken 28:3). Jeremia noemde het Moorddal. Uit de naam Ge-Hinnom ontstond het Griekse woord gehenna, dat de Statenvertaling met hel vertaalt.
Gethsemane
Gethsemane, ook gespeld als Getsemane, was een hof aan de voet van de Olijfberg, net buiten Jeruzalem, over de beek Kidron (Johannes 18:1). De naam betekent waarschijnlijk oliepers. In de hof van Gethsemane bad de Heere Jezus in de nacht voor Zijn kruisiging in zware strijd tot de Vader, en daar werd Hij door Judas verraden en gevangengenomen.
Gihon
De Gihon is de bron aan de oostvoet van de stad Davids in het Kidrondal, de belangrijkste bron van het oude Jeruzalem. Daar werd Salomo tot koning gezalfd (1 Koningen 1:38-39), en koning Hiskia leidde het water van Gihon door de rots naar de westkant van de stad (2 Kronieken 32:30).
Golgotha
Golgotha, de Hoofdschedelplaats, is de plek vlak buiten de stadsmuur van Jeruzalem waar Jezus Christus gekruisigd werd (Johannes 19:17). De naam betekent schedel. Het was geen hoge berg maar een rotsverhoging; de traditie wijst de rots van Golgotha aan in de Grafkerk. In een nabije hof lag het nieuwe graf, waaruit Hij op de derde dag opstond.
Jeruzalem
Jeruzalem ligt in het bergland van Juda, ongeveer 750 meter hoog, tussen de Middellandse Zee en de Dode Zee. Het is de stad die in de Bijbel het vaakst genoemd wordt: in de Statenvertaling in bijna achthonderd verzen. David maakte haar tot hoofdstad, Salomo bouwde er de tempel en de Heere Jezus werd er gekruisigd en is er opgestaan. Daar werd ook de Heilige Geest uitgestort (Handelingen 2).
Kidron
De Kidron is een beek die alleen in het regenseizoen water voert, in het dal aan de oostkant van Jeruzalem tussen de stad en de Olijfberg. David ging erover op zijn vlucht voor Absalom, terwijl het hele land weende (2 Samuël 15:23), en de Heere Jezus ging over de beek Kedron naar de hof (Johannes 18:1).
Olijfberg
De Olijfberg is de bergrug direct ten oosten van Jeruzalem, aan de overkant van het Kidrondal. David ging er wenend op, Jezus onderwees er, weende er over de stad en voer er ten hemel (Handelingen 1:12). Zacharia 14:4 zegt dat de voeten van de HEERE op die dag op de Olijfberg zullen staan.
Siloam
Siloam is de vijver aan de zuidpunt van de stad Davids in Jeruzalem, gevoed met water uit de Gihonbron. Daar stuurde de Heere Jezus de blindgeborene heen om zich te wassen (Johannes 9:7). De tunnel die het water aanvoert en de Siloam-inscriptie worden algemeen met koning Hiskia verbonden.
Tempel van Salomo
De tempel van Salomo was het eerste vaste huis van de HEERE en de eerste tempel van Jeruzalem. Hij stond op de berg Moria (2 Kronieken 3:1), de heuvel die nu de Tempelberg heet. Salomo bouwde er zeven jaar aan, volgens de gangbare datering vanaf rond 966 voor Christus; rond 586 voor Christus verbrandde het leger van Babel hem.
Juda, de Negev en de Dode Zee
Adullam
Adullam was een stad in de laagte van Juda, tussen het heuvelland en de Filistijnse vlakte. In de spelonk van Adullam verborg David zich voor Saul, en daar kwamen ongeveer vierhonderd benauwde en verbitterde mannen bij hem (1 Samuël 22:1-2). Ook Juda had er een vriend, Hira de Adullamiet (Genesis 38:1).
Berseba
Berseba lag aan de noordrand van de Negev en gold als de zuidgrens van het land Israël. Abraham sloot er een eed met Abimelech, Izak groef er een put en Jakob offerde er op weg naar Egypte (Genesis 46:1). De naam betekent put van de eed of put van zeven (Genesis 21:31). Van Dan tot Berseba betekende: het hele land.
Beth-Semes
Beth-Semes was een priesterstad in Juda, aan de grens met het land van de Filistijnen. Hierheen brachten twee koeien de ark des HEEREN terug op een nieuwe wagen, terwijl de inwoners de tarweoogst in het dal maaiden (1 Samuël 6:12-13). Later versloeg Joas van Israël hier koning Amazia van Juda.
Bethlehem
Bethlehem, huis van brood, is een stad in het heuvelland van Juda, acht kilometer ten zuiden van Jeruzalem, nu op de Westelijke Jordaanoever. Het was de woonplaats van Boaz en Ruth en de stad van David. Micha voorzegde de Heerser uit Bethlehem Efratha (Micha 5:1), en hier werd de Heere Jezus geboren (Lukas 2:4-7).
Dode Zee
De Dode Zee, in de Bijbel de Zoutzee, is een zoutmeer zonder afvoer in de Jordaanvallei tussen Israël en Jordanië, de laagste plek op aarde aan land. Zij vormde de oostgrens van het beloofde land (Numeri 34:12). Aan haar oevers lagen Zoar, En-Gedi en Qumran, en Ezechiël zag haar water gezond worden.
Eikendal
Het eikendal is het dal in de Sefela van Juda waar Saul en de mannen van Israël tegenover de Filistijnen lagen en waar David Goliath versloeg (1 Samuël 17:2). Het heet ook het dal van Ela en ligt tussen Socho en Azeka, ruim twintig kilometer ten westen van Bethlehem.
Elath
Elath was een plaats aan de noordpunt van de Golf van Akaba, vlak bij Ezeon-Geber, waar Salomo schepen liet bouwen die naar Ofir voeren (1 Koningen 9:26). Juda en Edom streden eeuwenlang om deze toegang tot de zee. Waar Elath en Ezeon-Geber precies lagen, is onzeker.
Emmaüs
Emmaüs was het dorp waar twee leerlingen op de dag van de opstanding de Heere Jezus herkenden bij het breken van het brood (Lukas 24:13, 24:31). Lukas plaatst het op zestig stadiën van Jeruzalem, ongeveer elf kilometer. Waar het lag, is onzeker.
En-Gedi
En-Gedi is een oase met een bron aan de westoever van de Dode Zee, aan de rand van de woestijn van Juda. David verborg zich in de vestingen van En-Gedi toen Saul hem achtervolgde, en in een spelonk daar spaarde hij het leven van de koning (1 Samuël 24:1-8).
Gerar
Gerar was een stad in het zuidwesten van Kanaän, tussen Gaza en Berseba, waar Abimelech koning was. Abraham en later Izak woonden er als vreemdeling; bij Gerar groef Izak de putten Esek en Sitna, en verder getrokken Rehoboth (Genesis 26:17-22).
Hebron
Hebron is een oude stad in het bergland van Juda, ongeveer 30 kilometer ten zuiden van Jeruzalem. Abraham woonde er bij de eikenbossen van Mamre en kocht er de spelonk van Machpela als graf voor Sara. David werd er tot koning gezalfd en regeerde er zeven jaar en zes maanden (2 Samuël 5:5).
Judea
Judea is het bergland rond Jeruzalem in het zuiden van het land Israël. De naam betekent land van Juda, naar de stam Juda. In het Oude Testament is het het erfdeel van Juda en het koninkrijk van het huis van David; in het Nieuwe Testament de Romeinse provincie waar Jezus werd geboren (Mattheüs 2:1) en gekruisigd.
Kirjath-Jearim
Kirjath-Jearim was een stad op de grens van Juda en Benjamin, ten westen van Jeruzalem. Toen de Filistijnen de ark hadden teruggestuurd, bleef de ark des HEEREN hier in het huis van Abinadab, twintig jaar en langer (1 Samuël 7:1-2), totdat David haar naar Jeruzalem haalde (1 Kronieken 13:5-6).
Lachis
Lachis was een van de sterkste vestingsteden van Juda, in de Laagte ten zuidwesten van Jeruzalem. Jozua nam de stad in, Sanherib belegerde haar in de dagen van Hiskia (2 Koningen 18:14) en zij behoorde tot de laatste vaste steden die tegen Babel standhielden.
Negev
De Negev is het droge zuiden van het land Kanaän, rond Berseba en Arad, tot de woestijn Zin. Abraham, Izak en Hagar leefden er, de verspieders trokken erdoor naar Hebron (Numeri 13:22). De Statenvertaling noemt de streek niet bij naam, maar spreekt van het zuiden.
Sodom en Gomorra
Sodom en Gomorra waren twee steden in de vlakte van de Jordaan, bij de Dode Zee, waar Lot ging wonen. Om hun zware zonde liet de HEERE er zwavel en vuur over regenen en keerde Hij de steden om (Genesis 19:24-25). Sindsdien staan de namen, ook in de uitdrukking Sodom en Gomorra, voor verdorvenheid en Gods oordeel.
Spelonk van Machpela
De spelonk van Machpela, tegenover Mamre bij Hebron, is het familiegraf dat Abraham van Efron de Hethiet kocht toen Sara gestorven was (Genesis 23:19). Daar werden Abraham, Sara, Izak, Rebekka, Lea en Jakob begraven: het eerste stuk van Kanaän dat de aartsvaders bezaten.
Thekoa
Thekoa was een stad in het bergland van Juda, ten zuiden van Bethlehem, aan de rand van de woestijn. Hier woonde de wijze vrouw die Joab naar David stuurde (2 Samuël 14:2), en hier was de profeet Amos veeherder (Amos 1:1).
Woestijn van Juda
De woestijn van Juda is het kale, droge land tussen het bergland van Jeruzalem en Hebron en de Dode Zee. David verborg zich er voor Saul, het opschrift van Psalm 63 plaatst de psalm hier, en Johannes de Doper predikte in de woestijn van Judea (Mattheüs 3:1).
Ziklag
Ziklag was een stad in het zuiden van Juda die Achis, de koning van Gath, aan de vluchtende David gaf (1 Samuël 27:6). Toen de Amalekieten de stad verbrandden, sterkte David zich in de HEERE, zijn God (1 Samuël 30:6). De precieze ligging is onzeker.
Benjamin, Efraïm en Samaria
Ai
Ai was een Kanaänitische stad ten oosten van Bethel, in het bergland van Benjamin. Abram bouwde tussen Bethel en Ai een altaar. Onder Jozua leed Israël hier een nederlaag door de zonde van Achan, en daarna nam het de stad in met een hinderlaag (Jozua 8). Waar Ai precies lag, is omstreden.
Anathoth
Anathoth was een priesterstad in het stamgebied van Benjamin, ongeveer vijf kilometer ten noordoosten van Jeruzalem. Het was de geboorteplaats van de profeet Jeremia (Jeremia 1:1). Tijdens het beleg van Jeruzalem kocht hij hier een akker, als teken dat het land weer bewoond zou worden (Jeremia 32:6-15).
Berg Gerizim
De berg Gerizim ligt bij Sichem, tegenover de berg Ebal. Daar moest Israël na de intocht in Kanaän de zegen uitspreken, en op de Ebal de vloek (Deuteronomium 11:29). Later stond er de tempel van de Samaritanen; over deze berg sprak de Samaritaanse vrouw met Jezus (Johannes 4:20).
Bethel
Bethel was een stad in het bergland, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem, waar Jakob droomde van de ladder naar de hemel. Hij gaf de plaats, die eerder Luz heette, de naam huis Gods (Genesis 28:19). Later zette koning Jerobeam er een gouden kalf neer en profeteerde Amos er tegen het altaar.
Dothan
Dothan, ook Dotan geschreven, was een stad in het noorden van Samaria, in het oude Israël, aan een karavaanweg naar Egypte. Hier werd Jozef door zijn broers in een kuil geworpen en verkocht (Genesis 37:17-28), en zag de dienaar van Elisa later de berg vol vurige paarden en wagens (2 Koningen 6:17). Nu heet de plaats Tell Dothan, bij Jenin.
Gibea
Gibea was een stad van Benjamin, een paar kilometer ten noorden van Jeruzalem. In de richterentijd leidde een misdaad in Gibea tot een burgeroorlog tegen Benjamin (Richteren 19 en 20). Later was het de woonplaats van Saul, de eerste koning van Israël, en heette het Gibea Sauls (1 Samuël 11:4).
Gibeon
Gibeon was een grote Hevitische stad ten noordwesten van Jeruzalem. Haar inwoners kregen met een list een verbond met Jozua (Jozua 9), en bij Gibeon bleef de zon staan (Jozua 10:12). Later stond hier de tabernakel en vroeg Salomo in een droom om wijsheid (1 Koningen 3:5).
Gilgal
Gilgal was het eerste legerkamp van Israël in Kanaän, aan de oostkant van Jericho. Daar richtte Jozua de twaalf stenen uit de Jordaan op en werd het volk besneden (Jozua 4:20, 5:2-9). Later richtte Samuël er Israël, en in Gilgal werd Saul koning gemaakt en ook verworpen.
Jericho
Jericho is de palmstad in de Jordaanvallei, ten noorden van de Dode Zee en ruim 250 meter onder zeeniveau; de stad ligt nu op de Westelijke Jordaanoever. Het was de eerste stad die Israël na de doortocht door de Jordaan innam: de muren vielen voor Jozua (Jozua 6:20). Eeuwen later genas de Heere Jezus hier Bartimeüs en ging Hij het huis van Zacheüs binnen.
Jordaan
De Jordaan is de rivier waarin Johannes de Doper de Heere Jezus doopte (Markus 1:9). Zij stroomt van de voet van de Hermon via het Meer van Galilea naar de Dode Zee. Israël trok onder Jozua droogvoets door de Jordaan het beloofde land binnen (Jozua 3:17), en de Syrische legeroverste Naäman werd er gereinigd.
Kanaän
Kanaän is het land tussen de Middellandse Zee en de Jordaan dat God aan Abraham en zijn zaad beloofde (Genesis 17:8). Het was bewoond door de Kanaänieten en verwante volken, werd onder Jozua door Israël in bezit genomen en door het lot verdeeld. Later heette het land Israël en Juda.
Mizpa
Mizpa was een stad in Benjamin, ten noorden van Jeruzalem, waar Israël zich in tijden van crisis voor de HEERE verzamelde. Bij Mizpa richtte Samuël de steen Eben-Haëzer op (1 Samuël 7:12), in Mizpa werd Saul door het lot aangewezen, en na de val van Jeruzalem bestuurde Gedalja er het land.
Rama
Rama was de woonplaats van de profeet Samuël, waar hij Israël richtte en werd begraven (1 Samuël 7:17, 25:1). Een stad Rama lag in Benjamin, ten noorden van Jeruzalem; daar klinkt bij Jeremia de stem van Rachel die weent om haar kinderen. Of het Rama van Samuël dezelfde plaats is, is onzeker.
Samaria
Samaria is in de Bijbel een stad en een streek in Israël. De stad was de hoofdstad van het noordrijk, door koning Omri gebouwd op de berg die hij van Semer kocht (1 Koningen 16:24), en viel in 722 voor Christus voor Assyrië. Later heette het bergland tussen Judea en Galilea Samaria, het land van de Samaritanen.
Sichem
Sichem is een oude stad in Kanaän, in het bergland van Efraïm tussen de bergen Gerizim en Ebal. De resten liggen bij Nablus. Hier bouwde Abraham zijn eerste altaar in Kanaän (Genesis 12:6-7), vernieuwde Jozua het verbond en scheurde het koninkrijk. Bij het nabije Sichar sprak de Heere Jezus met de Samaritaanse vrouw.
Silo
Silo is de plaats in het bergland van Efraïm, in Israël, waar de tabernakel met de ark stond onder Jozua en de richteren (Jozua 18:1). De naam wordt vaak als rust uitgelegd, al is dat onzeker. Hier bad Hanna om een zoon en riep de HEERE de jonge Samuël. Van hieruit ging de ark verloren aan de Filistijnen.
Galilea en het noorden
Beek Kison
De Kison is de beek die door de vlakte van Jizreël naar de Middellandse Zee stroomt, langs de noordkant van de Karmel. Aan de Kison versloeg de HEERE Sisera en zijn wagenen voor Barak (Richteren 4:7, 5:21). Later bracht Elia de profeten van Baäl naar deze beek (1 Koningen 18:40).
Berg Gilboa
De Gilboa is een bergrug aan de zuidoostkant van de vlakte van Jizreël. Daar sneuvelden Saul en drie van zijn zonen, onder wie Jonathan, tegen de Filistijnen (1 Samuël 31:1-6). In zijn klaaglied wenste David dat er geen dauw of regen meer op de bergen van Gilboa zou zijn (2 Samuël 1:21).
Berg Hermon
De berg Hermon is het hoge, vaak besneeuwde bergmassief in het uiterste noorden van het land. Hij was de noordgrens van het gebied dat Israël ten oosten van de Jordaan innam (Deuteronomium 3:8). Psalm 133 bezingt de dauw van Hermon, en aan de voet van de berg ontspringen bronnen van de Jordaan.
Berg Karmel
De berg Karmel, of Karmelberg, is de beboste bergrug in het noorden van Israël die bij Haifa in zee eindigt; die stad ligt aan de voet van de berg. Hier liet Elia het volk kiezen tussen de HEERE en Baäl, en viel het vuur des HEEREN op het altaar (1 Koningen 18:38). Ook Elisa verbleef er.
Berg Tabor
De berg Tabor is een vrijstaande, ronde berg aan de noordoostrand van de vlakte van Jizreël, zo’n tien kilometer ten oosten van Nazareth. Daar verzamelde Barak op last van Debora tienduizend man tegen Sisera (Richteren 4:6). Een oude kerkelijke traditie wijst de Tabor aan als de berg van de verheerlijking.
Beth-San
Beth-San was een sterke stad waar het dal van Jizreel uitkomt in het Jordaandal. Na de slag op de Gilboa hingen de Filistijnen het lichaam van Saul aan haar muur (1 Samuël 31:10). In de Romeinse tijd heette zij Scythopolis; de resten daarvan zijn aan de voet van de heuvel opgegraven.
Bethsaida
Bethsaida was een vissersplaats aan de noordkant van het Meer van Galilea, de stad van Filippus, Andreas en Petrus (Johannes 1:45). De Heere Jezus genas er een blinde en sprak er een wee over uit, omdat de plaats zich niet bekeerde (Mattheüs 11:21). De precieze ligging is onzeker.
Caesarea Filippi
Caesarea Filippi was een stad bij de bronnen van de Jordaan, aan de voet van de Hermon, in het uiterste noorden van het land. In die streek vroeg de Heere Jezus Zijn discipelen wie zij zeiden dat Hij was, en beleed Petrus: "Gij zijt de Christus" (Mattheüs 16:16). Het is een andere stad dan Caesarea aan zee.
Dan
Dan was de noordelijkste stad van Israël, aan de voet van de Hermon bij een bron van de Jordaan. De stam Dan veroverde het oude Lais en gaf het zijn naam (Richteren 18:29). De uitdrukking van Dan tot Berseba betekent heel het land, en Jerobeam zette hier een gouden kalf neer.
Endor
Endor was een plaats aan de noordkant van de heuvel More, tegenover het gebergte Gilboa. Saul zocht er in de nacht vóór zijn laatste slag een vrouw op die een waarzeggende geest had (1 Samuël 28:7). Psalm 83 noemt Endor als plaats waar Israëls vijanden verdelgd werden.
Galilea
Galilea is de noordelijke streek van Israël, tussen de vlakte van Jizreël en de bergen van Libanon, met het Meer van Galilea aan de oostkant. De Heere Jezus groeide hier op in Nazareth en begon hier Zijn openbare prediking (Mattheüs 4:12-17). Jesaja sprak al over Galilea der heidenen.
Hazor
Hazor was de leidende Kanaänitische stad in het noorden van het land, ten noorden van het Meer van Galilea. Jozua 11:10 noemt haar het hoofd van de koninkrijken in het noorden; Jozua nam haar in en verbrandde haar. Later regeerde er opnieuw een Jabin, wiens krijgsoverste Sisera Israël onderdrukte. Salomo bouwde Hazor uit tot vestingstad.
Jizreël
Jizreël was een koninklijke stad aan de voet van de Gilboa, boven de vlakte die naar haar genoemd is. Koning Achab had er een paleis, naast de wijngaard van Naboth (1 Koningen 21:1). Hier kwam Izebel om en sloeg Jehu het huis van Achab, en Hosea gaf zijn zoon de naam Jizreël.
Kana
Kana in Galilea was het dorp waar de Heere Jezus op een bruiloft water in wijn veranderde, het beginsel der tekenen (Johannes 2:11). Daar sprak Hij ook het woord dat de zoon van een hoveling in Kapernaum genas. Waar Kana precies lag, is onzeker: Kafr Kanna en Khirbet Qana zijn de bekendste kandidaten.
Kapernaum
Kapernaum, ook gespeld als Kafarnaüm, was een vissersplaats aan de noordoever van het Meer van Galilea, in het noorden van Israël. Hier ging de Heere Jezus wonen toen Hij Nazareth verliet (Mattheüs 4:13), en Mattheüs noemt het Zijn stad. Hier leerde Hij in de synagoge, genas Hij veel zieken en riep Hij Mattheüs uit het tolhuis.
Meer van Galilea
Het Meer van Galilea is het zoetwatermeer in het noorden van Israël waar de Jordaan doorheen stroomt. Aan de oevers riep de Heere Jezus vissers tot Zijn discipelen, en op het water stilde Hij de storm (Markus 4:39). Het Oude Testament noemt het de zee Cinnereth, het Nieuwe Testament ook Gennesareth en zee van Tiberias.
Megiddo
Megiddo, nu de opgraving Tel Megiddo in het noorden van Israël, was een versterkte stad aan de rand van de vlakte van Jizreël, bij de bergpas van de Karmel. Hier sneuvelde koning Josia (2 Koningen 23:29). De naam leeft voort in Armageddon, berg van Megiddo: de plaats waar in Openbaring 16:16 de koningen der aarde vergaderd worden.
Nazareth
Nazareth ligt in Galilea, in het noorden van Israël, ongeveer 25 kilometer ten westen van het Meer van Galilea. In dit dorp groeide Jezus op, en hier kondigde de engel Gabriël Maria de geboorte van de Zoon des Allerhoogsten aan (Lukas 1:26-38). Naar dit dorp heet Hij Jezus van Nazareth, de Nazarener.
Sunem
Sunem was een dorp in het stamgebied van Issaschar, aan de oostkant van de vlakte van Jizreël, tegenover de Gilboa. Hier legerden de Filistijnen zich vóór de dood van Saul (1 Samuël 28:4), en hier woonde de Sunamitische vrouw die Elisa een opperkamer gaf (2 Koningen 4:8).
Overjordaan: Gilead, Moab en Edom
Ammon en Rabba
Ammon was het land van de Ammonieten, een volk dat volgens Genesis van Lot afstamde, op de hoogvlakte ten oosten van Gilead. De hoofdstad Rabba aan de bovenloop van de Jabbok is het huidige Amman in Jordanië. Bij het beleg van Rabba sneuvelde Uria, en daarna nam David de stad in (2 Samuël 12:26-29).
Arnon
De Arnon is de beek die door een diepe kloof vanuit het oosten in de Dode Zee stroomt. Hij was de grens tussen Moab en het land van de Amorieten (Numeri 21:13). Israël trok er onder Mozes over en nam het land ten noorden ervan in, van de Arnon tot de Jabbok.
Basan
Basan is de vruchtbare hoogvlakte ten oosten en noordoosten van het Meer van Galilea, tussen Gilead en de Hermon. Het was het koninkrijk van Og, dat Israël onder Mozes innam en aan de halve stam van Manasse gaf (Deuteronomium 3:13). Het land stond bekend om zijn vee en zijn eiken.
Berg Nebo
De berg Nebo ligt in het oude Moab, ten oosten van de Jordaan en recht tegenover Jericho. Van de top, op de hoogten van Pisga, liet de HEERE Mozes het beloofde land zien voordat hij stierf (Deuteronomium 34:1-5). Waar Mozes begraven werd, weet niemand.
Edom
Edom was het bergland ten zuiden van de Dode Zee waar de nakomelingen van Esau (in de Statenvertaling Ezau) woonden. "Ezau is Edom" (Genesis 36:8): het broedervolk van Israël weigerde Mozes de doortocht, werd door David onderworpen en juichte bij de val van Jeruzalem. Obadja en Maleachi profeteren erover.
Gadara
Het land der Gadarenen lag aan de oostkant van het Meer van Galilea, tegenover Galilea (Lukas 8:26). Daar bevrijdde Jezus een bezeten man die in de graven woonde; de onreine geesten voeren in een kudde zwijnen, die van de steilte in de zee stortte. Waar dat precies gebeurde, is onzeker.
Gilead
Gilead is het heuvelland ten oosten van de Jordaan, aan weerszijden van de beek Jabbok, met weiden en wouden. Ruben, Gad en de halve stam Manasse kregen er hun erfdeel. Jefta en Elia kwamen uit Gilead, en Jeremia vraagt of er geen balsem in Gilead is (Jeremia 8:22).
Jabbok
De Jabbok is de rivier in Gilead die van het oosten in de Jordaan uitmondt, tussen het Meer van Galilea en de Dode Zee. Bij het veer van de Jabbok worstelde Jakob in de nacht en noemde hij de plaats Pniël (Genesis 32:22, 30). De rivier was ook de grens van het land van de Ammonieten.
Jabes in Gilead
Jabes in Gilead was een stad ten oosten van de Jordaan, in het noorden van Gilead. Saul verloste haar van de Ammoniet Nahas (1 Samuël 11:1-11). Later haalden juist de mannen van Jabes zijn lichaam van de muur van Beth-San en begroeven het (1 Samuël 31:11-13).
Mahanaïm
Mahanaïm was een stad in Gilead, ten oosten van de Jordaan in de buurt van de Jabbok. Jakob gaf haar de naam toen de engelen Gods hem daar ontmoetten (Genesis 32:1-2). Later regeerde Isboseth er, en vond David er onderdak op de vlucht voor Absalom.
Moab
Moab was het hoogland ten oosten van de Dode Zee, het land van de nakomelingen van Lot. Hier riep koning Balak Bileam om Israël te vervloeken, hier stierf Mozes, en hiervandaan kwam Ruth, de Moabitische, die de overgrootmoeder van David werd (Ruth 4:17).
Ramoth in Gilead
Ramoth in Gilead was een vrijstad van de stam Gad ten oosten van de Jordaan en een vesting aan de grens met Syrië. Koning Achab sneuvelde in de strijd om de stad (1 Koningen 22:29-35), en daar werd later Jehu tot koning over Israël gezalfd.
Sittim
Sittim was de laatste legerplaats van Israël ten oosten van de Jordaan, in de vlakke velden van Moab tegenover Jericho. Daar viel het volk in de afgoderij van Baäl-Peor (Numeri 25:1-3), en van daar zond Jozua de twee verspieders naar Jericho (Jozua 2:1).
Sukkoth
Sukkoth was een stad in de Jordaanvlakte ten oosten van de Jordaan, bij de plaats waar de Jabbok uit de bergen de vlakte in stroomt. Jakob bouwde er een huis en maakte hutten voor zijn vee, en daarom heet de plaats Sukkoth (Genesis 33:17). Later weigerden de oversten van de stad Gideon brood.
De kust: Filistea, Saron en Fenicië
Asdod
Asdod was een van de vijf hoofdsteden van de Filistijnen, in de kustvlakte tussen Gaza en Joppe. In de tempel van Dagon in Asdod viel het beeld van die afgod voor de ark van de HEERE neer (1 Samuël 5:1-5). In het Nieuwe Testament heet de stad Azote.
Askelon
Askelon was de havenstad van de Filistijnen, de enige van hun vorstensteden direct aan de Middellandse Zee. Na de dood van Saul klaagde David: "boodschapt het niet op de straten van Askelon" (2 Samuël 1:20). De oude stad is Tel Ashkelon, bij de moderne stad Ashkelon in Israël.
Caesarea
Caesarea, ook Caesarea Maritima, was de havenstad die Herodes de Grote aan de Middellandse Zee bouwde en de zetel van de Romeinse stadhouders van Judea. Hier ontving de hoofdman Cornelius het evangelie (Handelingen 10), woonde Filippus de evangelist, en zat Paulus twee jaar gevangen onder Felix en Festus (Handelingen 24:27).
Ekron
Ekron was de Filistijnse stad van Baäl-Zebub, de god die koning Ahazia liet raadplegen (2 Koningen 1:2). Zij was de noordelijkste van de vijf vorstensteden en de laatste stad waarheen de Filistijnen de ark van God brachten (1 Samuël 5:10). De oude stad is Tel Miqne in Israël.
Filistea
Filistea was het kustland van de Filistijnen in het zuidwesten van Kanaän, met de vijf vorstensteden Gaza, Asdod, Askelon, Gath en Ekron (Jozua 13:3). Van Simson tot David waren de Filistijnen Israëls voornaamste vijanden in het westen. De Statenvertaling noemt het land soms Palestina (Exodus 15:14).
Gath
Gath was een van de vijf hoofdsteden van de Filistijnen, aan de rand van de heuvels van Juda. Het was de stad van Goliath en van koning Achis, bij wie David twee keer een schuilplaats zocht (1 Samuël 21:10, 27:2). Gath wordt gelijkgesteld met Tell es-Safi in Israël.
Joppe
Joppe was de oude havenstad aan de kust van Israël, het huidige Jaffa, nu deel van Tel Aviv-Jaffa. Hier nam Jona een schip naar Tarsis (Jona 1:3) en hier wekte Petrus Tabitha op. Op het dak van Simon de looier zag Petrus het gezicht dat hem naar Cornelius in Caesarea zond.
Saron
Saron is de vruchtbare kustvlakte tussen Joppe en de Karmel. In de tijd van David weidde daar het vee van de koning (1 Kronieken 27:29). Bekend is het woord uit het Hooglied: "Ik ben een Roos van Saron" (Hooglied 2:1). Bij de profeten staat Saron voor bloei en heerlijkheid.
Sidon
Sidon is een oude Fenicische havenstad aan de Middellandse Zee, nu Saida in het zuiden van Libanon, ten noorden van Tyrus. De Bijbel noemt Sidon de eerstgeborene van Kanaän (Genesis 10:15). Izebel kwam uit het koningshuis van de Sidoniërs, Elia werd naar Zarfath bij Sidon gezonden, en Jezus trok naar de streek van Tyrus en Sidon.
Tyrus
Tyrus, nu Sur in Libanon, was een rijke Fenicische havenstad op een rotseiland voor de kust, 35 kilometer ten zuiden van Sidon. Koning Hiram van Tyrus leverde ceders voor het paleis van David en de tempel van Salomo (1 Koningen 5), en de profeten spraken het oordeel uit over haar hoogmoed. Jezus en Paulus kwamen in de streek van Tyrus.
Zarfath
Zarfath was een Fenicische kuststad tussen Sidon en Tyrus, waar Elia in de grote droogte bij een weduwe woonde. Daar raakten haar meel en olie niet op en werd haar zoon weer levend (1 Koningen 17:9-24). In Lukas 4:26 heet de stad Sarepta.
Egypte, de Sinaï en de woestijnreis
Alexandrië
Alexandrië was de grote havenstad aan de Egyptische kust van de Middellandse Zee, gesticht door Alexander de Grote. In het Nieuwe Testament is het de geboortestad van Apollos (Handelingen 18:24), en Paulus reisde naar Italië op schepen uit Alexandrië. De stad had een grote Joodse gemeenschap.
Berg Hor
De berg Hor is de berg aan de grens van Edom waar Aäron stierf, nadat Mozes Aärons klederen aan diens zoon Eleazar had aangetrokken (Numeri 20:28). Israël legerde zich er in het veertigste jaar na de uittocht. De ligging is onzeker; een oude overlevering wijst de Djebel Haroen bij Petra aan.
Berg Horeb
De berg Horeb is in de Bijbel een andere naam voor de Sinaï, "den berg Gods" (Exodus 3:1) in de woestijn tussen Egypte en Kanaän. Waar de berg ligt, is onzeker; een oude overlevering wijst Jebel Musa in het zuiden van het Sinaïschiereiland in Egypte aan. Hier riep God Mozes uit het brandende braambos, gaf Hij Israël de wet en sprak Hij later tot Elia.
Egypte
Egypte, het land van de Nijl ten zuidwesten van Kanaän, is het vreemde land dat de Bijbel het vaakst noemt. Abraham en Jakob zochten er brood, Jozef regeerde er, Israël werd er een slavenvolk en de HEERE leidde Zijn volk eruit (Exodus 20:2). Eeuwen later vond het Kind Jezus er een schuilplaats.
Elim
Elim was de legerplaats van Israël met twaalf waterfonteinen en zeventig palmbomen, kort na de doortocht door de Rode Zee (Exodus 15:27). Na het bittere water van Mara vond het volk hier water en schaduw. Daarna trok het verder naar de woestijn Sin. De ligging is onzeker.
Ethiopië
Het bijbelse Ethiopië is het land Cusch ten zuiden van Egypte, langs de Nijl, grotendeels het huidige Soedan. De Statenvertaling noemt het Cusch of Morenland en zijn bewoners Moren. Uit dit land kwam de kamerling die Filippus doopte (Handelingen 8:27).
Gosen
Gosen was het weidegebied in het oosten van de Nijldelta waar Jakob en zijn zonen op voorspraak van Jozef gingen wonen. Daar groeide Israël uit tot een groot volk, en bij de plagen spaarde de HEERE het land Gosen: "daar was geen hagel" (Exodus 9:26).
Kades-Barnea
Kades-Barnea was een bronnenplaats aan de zuidgrens van Kanaän, op de grens van de woestijn Zin en de woestijn Paran. Hier kwamen de twaalf verspieders terug, hier stierf Mirjam en hier sloeg Mozes de steenrots bij de wateren van Meriba (Numeri 20:1-13). Israël verbleef er lange tijd tijdens de woestijnreis.
Mara
Mara was de eerste pleisterplaats van Israël na de doortocht door de Rode Zee, drie dagen de woestijn in. Het water was er bitter, tot de HEERE Mozes een hout wees dat het zoet maakte. Daar noemde God Zich: "Ik ben de HEERE, uw Heelmeester" (Exodus 15:26).
Midian
Midian was het land van de Midianieten, nakomelingen van Abrahams zoon Midian, meestal gezocht ten oosten van de Golf van Akaba. Mozes vond er onderdak bij Jethro, de priester in Midian (Exodus 2:15-21). Later onderdrukten de Midianieten Israël zeven jaar lang, totdat Gideon hen versloeg.
Nijl
De Nijl is de grote rivier van Egypte, waar het hele land van leefde. De Statenvertaling noemt haar meestal gewoon de rivier. In de droom van Farao kwamen zeven koeien uit de rivier op, in haar biezen lag het kistje van Mozes en bij de eerste plaag werd haar water bloed (Exodus 7:20).
Ofir
Ofir was een ver land waar de schepen van Salomo en Hiram goud haalden, vanuit Ezeon-Geber aan de Rode Zee (1 Koningen 9:26-28). Het goud van Ofir werd in de Bijbel spreekwoordelijk voor het fijnste goud. Waar Ofir lag, is onbekend.
Pitom en Raämses
Pitom en Raämses waren de schatsteden die Israël in Egypte onder harde dwang voor Farao moest bouwen (Exodus 1:11). Beide lagen in de oostelijke Nijldelta. Van Rameses trok het volk later bij de uittocht weg. Waar de steden precies lagen, is niet zeker.
Rafidim
Rafidim was de laatste legerplaats van Israël vóór de woestijn Sinaï. Daar gaf de HEERE water uit de rots en noemde Mozes de plaats Massa en Meriba (Exodus 17:7). Op dezelfde plek versloeg Israël Amalek. De ligging is onzeker; vaak wordt de Wadi Feiran in het zuiden van de Sinaï genoemd.
Rode Zee
De Rode Zee ligt tussen Afrika en Arabië en loopt in het noorden uit in twee zeearmen, de Golf van Suez en de Golf van Akaba, met de Sinaï ertussen. Het Oude Testament in de Statenvertaling noemt haar de Schelfzee, naar het Hebreeuwse Yam Suph, rietzee. Hier kliefde de HEERE de zee, zodat Israël op het droge doorging (Exodus 14:21-28).
Scheba
Scheba was een ver land in het zuiden, bekend om goud, wierook en kostbare stenen. De koningin van Scheba bezocht koning Salomo in Jeruzalem (1 Koningen 10:1). De meeste onderzoekers zoeken Scheba in het rijk Saba in het huidige Jemen; de Ethiopische overlevering verbindt het met Ethiopië.
Tachpanhes
Tachpanhes was een Egyptische grensvesting in de oostelijke Nijldelta. Na de val van Jeruzalem trok het overblijfsel van Juda er tegen het woord van de HEERE in heen en nam Jeremia mee (Jeremia 43:7). Het is de laatste plaats die de Bijbel bij naam noemt als verblijf van Jeremia.
Woestijn Paran
De woestijn Paran was een uitgestrekt droog gebied tussen Egypte, de Sinaï en het zuiden van Kanaän. Ismaël groeide er op (Genesis 21:21), Israël legerde zich er na de Sinaï, en van hieruit zond Mozes de twaalf verspieders uit naar Kanaän.
Mesopotamië, Assyrië en Perzië
Ararat
Ararat is in de Bijbel een bergland ver ten noorden van Assyrië, waar de ark na de zondvloed tot rust kwam: "op de bergen van Ararat" (Genesis 8:4). De Schrift noemt geen afzonderlijke top. Het land wordt meestal gelijkgesteld met Urartu, rond het Vanmeer in het oosten van het huidige Turkije.
Assyrië
Assyrië was het rijk aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak. In de achtste eeuw voor Christus voerde het het tienstammenrijk Israël weg, en het belegerde Jeruzalem onder Hiskia. Jesaja noemt het de roede van Gods toorn (Jesaja 10:5), Nahum kondigt de val van Nineve aan.
Babylon
Babylon (in de Statenvertaling meestal Babel) was de hoofdstad van het rijk dat Jeruzalem verwoestte en Juda wegvoerde, aan de Eufraat in Mesopotamië. In het rijk van Babel leefden Daniël (aan het hof) en Ezechiël (aan de Chebar), en daar klaagden de ballingen aan de rivieren (Psalm 137:1). In Openbaring is Babylon het beeld van de wereldmacht tegenover God.
Eufraat
De Eufraat is de grote rivier van Mesopotamië, in de Statenvertaling meestal de Frath of gewoon de rivier. Zij is de vierde rivier uit Eden, de noordgrens van het land dat God aan Abram beloofde (Genesis 15:18) en in Openbaring de rivier die bij de zesde fiool opdroogt.
Haran
Haran was een handelsstad in Noord-Mesopotamië, nu Harran in het zuidoosten van Turkije. Terah bleef er met Abram wonen, en Abram vertrok hier op Gods bevel naar Kanaän (Genesis 12:4). Later diende Jakob twintig jaar bij Laban in deze streek. Haran is in de Bijbel ook de naam van een broer van Abram, de vader van Lot (Genesis 11:27).
Nineve
Nineve, ook geschreven als Ninive of Nineveh, was de hoofdstad van het Assyrische rijk. De resten liggen nu aan de oostkant van Mosul in Noord-Irak, aan de Tigris. De HEERE zond Jona naar deze grote stad, die zich op zijn prediking bekeerde (Jona 3). Nahum en Sefanja kondigden haar ondergang aan, volgens de gangbare datering in 612 voor Christus.
Perzië
Perzië was het rijk van Kores, Darius en Ahasveros, dat in 539 voor Christus Babel innam en de Joden liet terugkeren naar Jeruzalem (Ezra 1:1-3). Daniël, Ezra, Nehemia en Esther leefden onder Perzische koningen; met Medië samen vormde Perzië het rijk van de Meden en de Perzen.
Rivier Chebar
De rivier Chebar was een waterloop in Babylonië waar een groep weggevoerden uit Juda woonde. Daar zag de priester Ezechiël rond 593 voor Christus de heerlijkheid van de HEERE en werd hij tot profeet geroepen (Ezechiël 1:1-3). De naam komt alleen in het boek Ezechiël voor.
Susan
Susan, ook bekend als Susa, was een koningsstad van het Perzische rijk in het zuidwesten van het huidige Iran. Op de burg Susan speelt het boek Esther; daar was Nehemia schenker van de koning (Nehemia 1:1, 1:11) en daar zag Daniël zich in een gezicht staan (Daniël 8:2).
Toren van Babel
De toren van Babel stond volgens Genesis 11 in het land Sinear, in het zuiden van het huidige Irak. Daar bouwden de mensen na de zondvloed een stad en een toren om een naam te maken; de HEERE verwarde hun spraak en verstrooide hen (Genesis 11:9). Babel betekent in de Bijbel verwarring, Babylon is de Griekse vorm.
Ur der Chaldeeën
Ur der Chaldeeën was een oude Sumerische stad in het zuiden van Mesopotamië, in het huidige Irak. Daar woonde Terah met zijn zonen Abram, Nahor en Haran, en vandaar leidde de HEERE Abram uit naar het land Kanaän (Genesis 15:7). De stad wordt meestal gelijkgesteld met Tell el-Muqayyar, bij Nasiriyah.
Syrië en Libanon
Antiochië in Syrië
Antiochië in Syrië, ook geschreven als Antiochie of Antiochia, lag aan de rivier de Orontes; op die plek ligt nu Antakya in het zuiden van Turkije. Hier werden de discipelen voor het eerst christenen genoemd (Handelingen 11:26). Het was een van de grootste steden van het Romeinse rijk. Vanuit de gemeente daar werden Barnabas en Saulus uitgezonden, en ook Paulus’ tweede en derde reis begonnen er.
Damascus
Damascus is de hoofdstad van Syrië en geldt als een van de oudste bewoonde steden ter wereld. In de Statenvertaling heet zij Damaskus: de oude hoofdstad van Aram, al genoemd bij Abraham (Genesis 14:15). Vandaar kwam de legeroverste Naäman naar Elisa, en op de weg naar deze stad werd Saulus bekeerd; in Damascus werd hij gedoopt en predikte hij voor het eerst Christus (Handelingen 9).
Hamath
Hamath was een koningsstad aan de Orontes in Syrië, het huidige Hama. De grensaanduiding "tot daar men komt te Hamath" markeerde de noordgrens van het beloofde land (Numeri 34:8). Koning Thoi zocht vrede met David, en na de val van Samaria bracht Assyrië ballingen uit Hamath naar Samaria.
Karchemis
Karchemis was een vestingstad aan de Eufraat, op de grens van het huidige Turkije en Syrië. Daar versloeg Nebukadnezar, de koning van Babel, het leger van Farao Necho (Jeremia 46:2). Die slag besliste dat Babel en niet Egypte over Juda zou heersen.
Libanon
De Libanon is het hoge gebergte ten noorden van het land Israël, evenwijdig aan de kust van Tyrus en Sidon. Het was beroemd om zijn ceders: Salomo liet er het hout voor de tempel halen (1 Koningen 5:6). In Psalmen, Hooglied en profeten staat de Libanon voor kracht, geur en heerlijkheid.
Ribla
Ribla was een stad in het land van Hamath, aan de weg van Egypte naar Mesopotamië. Farao Necho liet er koning Joahaz binden, en Nebukadnezar velde er het vonnis over Zedekia, de laatste koning van Juda (2 Koningen 25:6-7).
Syrië (Aram)
Syrië, in het Hebreeuws Aram, was het land van de Arameeërs ten noorden en noordoosten van Israël. Uit Aram kwamen de vrouwen van Izak en Jakob; later voerden de koningen van Damascus eeuwenlang oorlog met Israël. In het Nieuwe Testament is Syrië een Romeinse provincie (Lukas 2:2).
Klein-Azië
Antiochië in Pisidië
Antiochië in Pisidië was een Romeinse kolonie op de hoogvlakte van Klein-Azië, bij het huidige Yalvaç in Turkije. Op de eerste zendingsreis preekte Paulus hier in de synagoge en keerde hij zich met Barnabas tot de heidenen (Handelingen 13:14, 13:46). Het is een andere stad dan Antiochië in Syrië.
Derbe
Derbe was een kleine stad in Lykaonië, in het binnenland van het huidige Turkije, en het keerpunt van de eerste zendingsreis van Paulus en Barnabas. Na de steniging in Lystra verkondigden zij hier het Evangelie en maakten zij vele discipelen (Handelingen 14:20-21).
Efeze
Efeze was een grote havenstad in de Romeinse provincie Asia, aan de westkust van het huidige Turkije. De stad vereerde de godin Artemis, in de Statenvertaling Diana. Paulus werkte er bijna drie jaar (Handelingen 19) en in Openbaring 2:1-7 is Efeze de eerste van de zeven gemeenten.
Filadelfia
Filadelfia, ook geschreven als Philadelphia, was een kleine stad in Lydië, in het westen van Klein-Azië, nu Alaşehir in Turkije. De naam betekent broederliefde. De gemeente had weinig kracht, maar ontving in Openbaring 3:7-13 alleen bemoediging: "Ik heb een geopende deur voor u gegeven, en niemand kan die sluiten".
Galatië
Galatië was een streek en Romeinse provincie in het midden van Klein-Azië, genoemd naar de Galaten, Keltische stammen die zich daar vestigden. Paulus trok er meermalen doorheen en schreef een brief "aan de Gemeenten van Galatie" (Galaten 1:2). Welke gemeenten dat precies waren, is onder uitleggers omstreden.
Ikonium
Ikonium, het huidige Konya in Turkije, was een grote stad op de hoogvlakte van Klein-Azië. Op de eerste zendingsreis predikten Paulus en Barnabas er in de synagoge, en een grote menigte van Joden en Grieken geloofde. Toen een steniging dreigde, vluchtten de apostelen naar Lystra en Derbe (Handelingen 14:1-6).
Kolosse
Kolosse was een stad in het dal van de Lycus in Frygië, in het westen van het huidige Turkije, dicht bij Laodicea en Hiërapolis. Aan de gemeente daar, die het Evangelie van Epafras had geleerd, schreef Paulus de brief aan de Kolossenzen (Kolossenzen 1:2, 1:7).
Laodicea
Laodicea was een rijke handelsstad in het Lycusdal in het westen van Klein-Azië; de ruïnes liggen bij Denizli in Turkije. Paulus noemt de gemeente er in zijn brief aan de Kolossenzen, en in Openbaring 3:14-22 ontvangt zij de laatste van de zeven brieven: Christus noemt haar lauw, noch koud noch heet, en klopt toch aan haar deur.
Lystra
Lystra was een Romeinse kolonie in Lykaonië, in het binnenland van het huidige Turkije. Hier genas Paulus een man die kreupel was geboren, werden Paulus en Barnabas voor goden aangezien en werd Paulus gestenigd (Handelingen 14:8-19). Timotheüs kwam uit deze streek.
Milete
Milete was een Griekse havenstad aan de westkust van Klein-Azië, ten zuiden van Efeze. Hier nam Paulus op zijn laatste reis naar Jeruzalem afscheid van de ouderlingen van Efeze (Handelingen 20:17-38). Later liet hij er Trofimus ziek achter. De ruïnes liggen in het westen van Turkije.
Pergamum
Pergamum, in het Grieks Pergamon en in de Statenvertaling Pergamus, was een koningsstad in het westen van Klein-Azië, nu Bergama in Turkije. De burcht lag op een steile heuvel. Zij ontving de derde van de zeven brieven uit Openbaring (Openbaring 2:12-17): de gemeente woonde daar waar de troon des satans was, en Antipas stierf er als getuige.
Sardis
Sardis was de oude hoofdstad van het koninkrijk Lydië, de stad van koning Croesus, in het westen van Klein-Azië. In Openbaring 3:1-6 krijgt de gemeente er een hard verwijt: zij heeft de naam dat zij leeft, maar Christus zegt "en gij zijt dood". Alleen enkelen hadden hun klederen niet bevlekt.
Smirna
Smirna, in de Statenvertaling Smyrna, is de oude naam van Izmir, de havenstad aan de westkust van Turkije. In Openbaring is Smirna een van de zeven gemeenten, arm en vervolgd, en Christus maakt haar geen enkel verwijt (Openbaring 2:8-11): "Zijt getrouw tot den dood, en Ik zal u geven de kroon des levens".
Tarsus
Tarsus was de hoofdstad van Cilicië, in het zuidoosten van het huidige Turkije, en de geboorteplaats van de apostel Paulus. Hij noemde Tarsus zelf een stad van aanzien (Handelingen 21:39). Na zijn bekering woonde Paulus er waarschijnlijk enkele jaren, tot Barnabas hem naar Antiochië haalde.
Thyatira
Thyatira, ook gespeld als Tyatira of Thiatira, was een handelsstad met veel ambachtsgilden in het westen van Klein-Azië, nu Akhisar in Turkije. Lydia, de purperverkoopster die in Filippi tot geloof kwam, was hier afkomstig (Handelingen 16:14), en de gemeente ontving de langste van de zeven brieven uit Openbaring (Openbaring 2:18-29).
Troas
Troas, voluit Alexandria Troas, was een Romeinse havenstad aan de noordwestkust van Klein-Azië, in het huidige Turkije, ten zuiden van het oude Troje. Hier zag Paulus in de nacht de Macedonische man die hem riep over te komen (Handelingen 16:9). Later werd in Troas de jongeling Eutychus levend teruggebracht (Handelingen 20:12).
Macedonië en Griekenland
Achaje
Achaje was de Romeinse provincie in het zuiden van Griekenland, met Korinthe als hoofdstad en ook Athene binnen haar grenzen. Paulus stond hier voor Gallio, de stadhouder van Achaje (Handelingen 18:12). Het huis van Stefanas heet de eersteling van Achaje (1 Korinthe 16:15).
Athene
Athene was in de oudheid het centrum van de Griekse filosofie en een stad vol tempels en afgodsbeelden. Op de Areopagus sprak Paulus daar over het altaar voor de onbekende God en verkondigde hij de Schepper en de opstanding van Christus (Handelingen 17:16-34). Enkelen kwamen tot geloof, onder wie Dionysius en Damaris.
Berea
Berea was een stad in Macedonië, ten westen van Thessalonica, waar Paulus en Silas op de tweede zendingsreis in de synagoge predikten. De Joden daar onderzochten dagelijks de Schriften om na te gaan of het gepredikte zo was (Handelingen 17:11). Vandaag heet de stad Veria.
Filippi
Filippi was een Romeinse kolonie in het oosten van Macedonië, aan de Via Egnatia; de ruïnes liggen bij Kavala in het noordoosten van Griekenland. Het was de eerste stad in Macedonië waar Lukas de verkondiging van Paulus beschrijft (Handelingen 16:12). Lydia en de stokbewaarder kwamen er tot geloof, en de gemeente ontving later Paulus’ brief aan de Filippenzen.
Korinthe
Korinthe (Grieks Korinthos) is een stad in Griekenland op de landengte tussen de Peloponnesos en het vasteland, ongeveer 80 kilometer ten westen van Athene. In de tijd van Paulus was het een rijke handelsstad en hoofdstad van de Romeinse provincie Achaje. Paulus werkte er anderhalf jaar (Handelingen 18:11) en schreef later 1 en 2 Korinthe aan de gemeente daar.
Macedonië
Macedonië was in de tijd van het Nieuwe Testament een Romeinse provincie in het noorden van Griekenland, met Thessalonica als hoofdstad. Na het gezicht van een Macedonisch man in Troas stak Paulus over naar Macedonië (Handelingen 16:9-11). Daar ontstonden de gemeenten van Filippi, Thessalonica en Berea.
Thessalonica
Thessalonica, ook gespeld als Tessalonica, is het huidige Thessaloniki in Griekenland. De stad was de hoofdstad van de Romeinse provincie Macedonië en een havenstad aan de Via Egnatia. Paulus predikte er drie sabbatten in de synagoge (Handelingen 17:1-4). Aan de gemeente die daar ontstond, schreef hij twee brieven, volgens velen zijn oudste.
Rome, Italië en de eilanden
Cyprus
Cyprus is het eiland waar Barnabas en Saulus hun eerste zendingsreis begonnen. Het ligt in het oosten van de Middellandse Zee en was de geboortegrond van Barnabas: Barnabas en Saulus predikten in Salamis en de stadhouder in Pafos kwam tot geloof (Handelingen 13:4-12). Later voer Barnabas er met Markus opnieuw heen.
Cyrene
Cyrene was een Griekse stad in Noord-Afrika, in het oosten van het huidige Libië, met een grote Joodse gemeenschap. Uit Cyrene kwam Simon, die het kruis van Jezus droeg (Markus 15:21). In Antiochië verkondigden mannen uit Cyrene de Heere Jezus ook aan de Grieken (Handelingen 11:20).
Kreta
Kreta is het grote Griekse eiland in het zuiden van de Egeïsche Zee. Paulus liet Titus er achter om ouderlingen aan te stellen in elke stad (Titus 1:5), en op de reis naar Rome zocht zijn schip beschutting bij Schonehavens aan de zuidkust (Handelingen 27:7-8).
Malta
Malta, in de Statenvertaling Melite, is het eiland in de Middellandse Zee waar Paulus op weg naar Rome schipbreuk leed. Hij bleef er drie maanden, werd door een adder gebeten zonder schade te lijden en genas de vader van Publius, de voornaamste van het eiland (Handelingen 28:1-10).
Middellandse Zee
De Middellandse Zee heet in de Statenvertaling de grote zee of de achterste zee. Zij vormde de westgrens van het beloofde land (Numeri 34:6). Jona vluchtte over deze zee, en Paulus reisde erover naar Cyprus en Griekenland en als gevangene naar Rome, met een schipbreuk bij Malta.
Patmos
Patmos is een klein, rotsachtig eiland in de Egeïsche Zee, voor de westkust van het huidige Turkije. Daar verbleef de apostel Johannes vanwege het Woord Gods en de getuigenis van Jezus Christus, en ontving hij het gezicht dat het boek Openbaring vormt (Openbaring 1:9).
Rome
Rome was de hoofdstad van het Romeinse rijk en het einddoel van de reizen van Paulus in Handelingen. Er bestond al een gemeente voordat een apostel kwam; Paulus schreef haar de brief aan de Romeinen, kwam als gevangene en predikte er twee jaar (Handelingen 28:30-31). Volgens de overlevering stierven Paulus en Petrus er de marteldood.
Tarsis
Tarsis was een ver land aan zee, bekend om zijn zilver, ijzer, tin en lood (Ezechiël 27:12). Jona nam in Jafo een schip naar Tarsis om van het aangezicht des HEEREN te vluchten (Jona 1:3). Waar Tarsis lag, is onbekend; vaak wordt aan Zuid-Spanje gedacht.
Bijbelse plaatsen van A tot Z
- A
- Achaje · Adullam · Ai · Alexandrië · Ammon en Rabba · Anathoth · Antiochië in Pisidië · Antiochië in Syrië · Ararat · Arnon · Asdod · Askelon · Assyrië · Athene
- B
- Babylon · Basan · Beek Kison · Berea · Berg Gerizim · Berg Gilboa · Berg Hermon · Berg Hor · Berg Horeb · Berg Karmel · Berg Nebo · Berg Sion · Berg Tabor · Berseba · Beth-San · Beth-Semes · Bethanië · Bethel · Bethesda · Bethlehem · Bethsaida
- C
- Caesarea · Caesarea Filippi · Cyprus · Cyrene
- E
- Edom · Efeze · Egypte · Eikendal · Ekron · Elath · Elim · Emmaüs · En-Gedi · Endor · Ethiopië · Eufraat
- F
- Filadelfia · Filippi · Filistea
- G
- Gadara · Galatië · Galilea · Gath · Gerar · Gethsemane · Gibea · Gibeon · Gihon · Gilead · Gilgal · Golgotha · Gosen
- K
- Kades-Barnea · Kana · Kanaän · Kapernaum · Karchemis · Kidron · Kirjath-Jearim · Kolosse · Korinthe · Kreta
- M
- Macedonië · Mahanaïm · Malta · Mara · Meer van Galilea · Megiddo · Middellandse Zee · Midian · Milete · Mizpa · Moab
- P
- Patmos · Pergamum · Perzië · Pitom en Raämses
- R
- Rafidim · Rama · Ramoth in Gilead · Ribla · Rivier Chebar · Rode Zee · Rome
- S
- Samaria · Sardis · Saron · Scheba · Sichem · Sidon · Silo · Siloam · Sittim · Smirna · Sodom en Gomorra · Spelonk van Machpela · Sukkoth · Sunem · Susan · Syrië (Aram)
- T
- Tachpanhes · Tarsis · Tarsus · Tempel van Salomo · Thekoa · Thessalonica · Thyatira · Toren van Babel · Troas · Tyrus
Veelgestelde vragen over bijbelse plaatsen
Waar ligt Bethlehem?
Bethlehem ligt ongeveer acht kilometer ten zuiden van Jeruzalem, in het bergland van Juda op de huidige Westelijke Jordaanoever. In de Bijbel heet de stad ook wel Efratha. Het is de geboorteplaats van koning David en van Jezus Christus, zoals de profeet Micha eeuwen tevoren aankondigde.
In welke regio trok Jezus rond?
Jezus trok vooral rond in Galilea, de noordelijke landstreek rond het Meer van Galilea, met Kapernaum als uitvalsbasis. Daarnaast reisde Hij door Samaria en Judea en ging Hij voor de grote feesten naar Jeruzalem. Ook bezocht Hij het gebied aan de overzijde van de Jordaan en de streek van Tyrus en Sidon.
Waar groeide Jezus op?
Jezus groeide op in Nazareth, een klein en onaanzienlijk dorp in de heuvels van Galilea. Hij werd geboren in Bethlehem en verbleef als kind korte tijd in Egypte, maar woonde tot het begin van Zijn publieke optreden in Nazareth. Daarom staat Hij in de evangeliën bekend als Jezus van Nazareth.
Welke bijbelse stad heeft vijf letters?
Een bijbelse stad van vijf letters is meestal Babel, Sidon, Tyrus, Haran, Hazor of Efeze. Let op de omschrijving: een Fenicische havenstad is Sidon of Tyrus, de stad van de spraakverwarring Babel, de stad waar Abraham na Ur woonde Haran, en een stad uit de brieven van Paulus Efeze. Ook Troas, Derbe, Gibea, Ekron en Susan tellen vijf letters.
Welke bijbelse berg heeft vijf of zes letters?
Een bijbelse berg van vijf letters is Horeb, Sinaï of Tabor; ook Moria, waar Salomo de tempel bouwde (2 Kronieken 3:1), en Pisga komen voor. Horeb en Sinaï zijn in de Bijbel dezelfde berg van de wetgeving. Bij zes letters is het antwoord meestal Hermon, Karmel, Gilboa of Ararat, het gebergte waar de ark van Noach bleef rusten (Genesis 8:4).
Welk schiereiland ligt tussen Gaza en Egypte?
Het schiereiland tussen Gaza en het Egyptische vasteland is de Sinaï, vijf letters. Het ligt tussen de Middellandse Zee en de twee armen van de Rode Zee. Na de uittocht uit Egypte trok Israël door deze woestijn, en op de berg Sinaï, die de Bijbel ook Horeb noemt, gaf God de wet aan Mozes (Exodus 19 en 20).
Wat is een bijbelse oase?
Een oase is een vruchtbare plek met water in de woestijn. Bekende bijbelse oases zijn Elim, waar Israël tijdens de woestijnreis twaalf waterfonteinen en zeventig palmbomen vond (Exodus 15:27), En-Gedi aan de Dode Zee, waar David zich voor Saul verborg, en Jericho, dat in de Bijbel de Palmstad wordt genoemd. Elk van deze plaatsen heeft een eigen pagina in het overzicht.
Bestaan bijbelse plaatsen vandaag de dag nog?
Veel bijbelse plaatsen bestaan nog steeds. Jeruzalem, Bethlehem, Nazareth, Damascus, Athene en Rome zijn vandaag levende steden; van andere plaatsen, zoals Kapernaum, Megiddo en Jericho, zijn de opgravingen te bezoeken. Op elke detailpagina leest u onder "huidige locatie" wat er nu op die plek te vinden is.
Wat wordt bedoeld met plaatsen in de biblebelt?
De biblebelt is geen gebied uit de Bijbel, maar een strook Nederlandse plaatsen, grofweg van Zeeland via de Veluwe tot Overijssel, waar naar verhouding veel reformatorische christenen wonen. Zoekt u de plaatsen uit de Bijbel zelf, dan vindt u die in het overzicht op deze pagina.
Lees de Bijbel in de context van haar plaatsen
Elke bijbelse plaats krijgt betekenis in de tekst zelf. Bekijk de volledige Bijbel en ontdek hoe plaatsen als Jeruzalem, Bethlehem en Kapernaum door het hele verhaal heen terugkeren.
Open de BijbelVerdiep u verder
Bijbelse personen
Ontdek de mensen die deze plaatsen bewoonden en bezochten.
Bijbelse tijdlijn
Plaats bijbelse gebeurtenissen in hun historische context.
Bijbel onderwerpen
Bekijk wat de Bijbel zegt over belangrijke thema's.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelverzen met historische en theologische context.
AI BijbelAssistent
Stel vragen over bijbelse plaatsen aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer Hebreeuwse en Griekse plaatsnamen.
Quiz: bijbelse plaatsen
Test uw kennis van de bijbelse geografie met tien quizvragen.