1
Omri bouwt de stad Samaria
Koning Omri koopt de berg Samaria van Semer voor twee talenten zilver, bebouwt hem en noemt de stad naar Semer. Samaria wordt de vaste hoofdstad van het noordrijk.
Samaria in de Bijbel
Shomron (Hebreeuws), Samareia (Grieks). Volgens 1 Koningen 16:24 noemde Omri de stad naar Semer, de heer van de berg. Sommigen verbinden de naam daarnaast met het Hebreeuwse werkwoord voor bewaken; dat blijft een veronderstelling.
Samaria is in de Bijbel een stad en een streek in Israël. De stad was de hoofdstad van het noordrijk, door koning Omri gebouwd op de berg die hij van Semer kocht (1 Koningen 16:24), en viel in 722 voor Christus voor Assyrië. Later heette het bergland tussen Judea en Galilea Samaria, het land van de Samaritanen.
Ook bekend als: Shomron, Sebaste, Samarie, Samaria-stad
Ligging
Samaria lag op een losstaande, steile heuvel in het bergland van Efraïm, ruim vijftig kilometer ten noorden van Jeruzalem en ruim tien kilometer ten noordwesten van Sichem. De heuvel werd omringd door vruchtbare dalen en lag aan de weg van het bergland naar de kustvlakte. Door zijn ligging was de stad goed te verdedigen. Later werd Samaria ook de naam van het hele gebied tussen Judea en Galilea.
Vandaag
De resten van de stad Samaria liggen bij het dorp Sebastiya op de Westelijke Jordaanoever, ten noordwesten van Nablus; de identificatie is zeker. De naam Sebastiya gaat terug op Sebaste, de naam die Herodes de Grote de herbouwde stad gaf ter ere van keizer Augustus. Opgravingen brachten muren en een paleis uit de tijd van de koningen van Israël aan het licht, met ivoren inlegwerk, en daarnaast Hellenistische en Romeinse bouw.
Geschiedenis
Koning Omri van Israël regeerde eerst zes jaar in Thirza. Daarna kocht hij de berg Samaria van Semer voor twee talenten zilver, bebouwde de berg en noemde de stad naar Semer, de heer van de berg (1 Koningen 16:23-24). Volgens de gangbare datering gebeurde dat in de eerste helft van de negende eeuw voor Christus. Vóór hem hadden de koningen van het noordrijk in Sichem, Penuel en Thirza gezeten; met Samaria kreeg Israël een vaste hoofdstad.
Onder Omri en zijn zoon Achab werd Samaria een sterke en welvarende stad. Opgravingen hebben er zorgvuldig gebouwde muren en een groot paleis gevonden, en veel ivoren inlegwerk. Dat past bij het elpenbenen huis van Achab (1 Koningen 22:39) en bij de elpenbenen huizen waarover Amos spreekt (Amos 3:15). Achab nam Izebel, de dochter van Eth-Baal, de koning der Sidoniërs, tot vrouw en richtte voor Baal een altaar op "in het huis van Baal, hetwelk hij te Samaria gebouwd had" (1 Koningen 16:32). De strijd van Elia tegen de Baälsdienst op de Karmel (1 Koningen 18) speelt tegen die achtergrond.
Samaria werd herhaaldelijk belegerd door de koningen van Syrië uit Damascus. Benhadad trok met tweeëndertig koningen op en werd verslagen door de jongens van de oversten der landschappen (1 Koningen 20). Bij een later beleg werd de honger zo groot dat een ezelskop voor tachtig zilverlingen werd verkocht en twee vrouwen de zoon van een van hen aten (2 Koningen 6:25-29). Elisa voorzei dat er de volgende dag in de poort van Samaria meel te koop zou zijn voor een sikkel; de HEERE deed het leger van de Syriërs vluchten, en het gebeurde naar het woord des HEEREN (2 Koningen 7:1, 16). Achab werd in Samaria begraven (1 Koningen 22:37).
De koning van Assyrië belegerde Samaria drie jaar en nam de stad in, in het negende jaar van koning Hosea (2 Koningen 17:5-6). Volgens de gangbare datering was dat in 722 voor Christus, onder Salmanassar V, terwijl zijn opvolger Sargon II zich de verovering in zijn inscripties toeschrijft. Israël werd weggevoerd, en de koning van Assyrië bracht volk uit Babel, Chuta, Avva, Hamath en Sefarvaim naar de steden van Samaria (2 Koningen 17:24). Zij vreesden de HEERE en dienden ook hun goden (2 Koningen 17:33).
Na de ballingschap boden de tegenstanders van Juda en Benjamin aan mee te bouwen aan de tempel, maar Zerubbabel weigerde (Ezra 4:1-3). De Samaritanen bouwden later een eigen heiligdom op de berg Gerizim. Volgens Josephus verwoestte de Joodse vorst Johannes Hyrkanus aan het einde van de tweede eeuw voor Christus dat heiligdom en ook de stad Samaria. Herodes de Grote herbouwde de stad prachtig en noemde haar Sebaste.
In het Nieuwe Testament is Samaria vooral het gebied tussen Judea en Galilea. Jezus moest door Samaria gaan en sprak bij de fontein van Jakob bij Sichar met een Samaritaanse vrouw (Johannes 4:4-42). Filippus predikte in de stad van Samaria Christus (Handelingen 8:5), en Petrus en Johannes legden de gelovigen daar de handen op.
Betekenis in de Bijbel
Samaria heeft in de Bijbel twee gezichten: het is het toonbeeld van afval en tegelijk een plaats waar Gods genade buitenstaanders bereikt. Als hoofdstad van het noordrijk stond Samaria voor de scheiding van het huis van David en de tempel in Jeruzalem. De profeten noemen de stad zelden zonder verwijt. Hosea zegt: "Terwijl Ik Israel genees, zo wordt Efraims ongerechtigheid ontdekt, mitsgaders de boosheden van Samaria" (Hosea 7:1), en spreekt over "het kalf van Samaria" (Hosea 8:6). Amos roept: "Wee den gerusten te Sion, en den zekeren op den berg van Samaria" (Amos 6:1). Micha kondigt aan dat God Samaria zal stellen "tot een steenhoop des velds" (Micha 1:6).
De val van Samaria was een diep keerpunt. Het noordrijk hield op te bestaan, en 2 Koningen 17 legt uitvoerig uit dat dit gebeurde omdat Israël tegen de HEERE gezondigd had. Uit de bevolking die achterbleef en de nieuwkomers kwam de gemeenschap voort die later Samaritanen heette; zijzelf zagen zich als nakomelingen van Israël. Tussen Joden en Samaritanen groeide een diepe kloof: "Want de Joden houden geen gemeenschap met de Samaritanen" (Johannes 4:9).
Juist daar zoekt Jezus de Samaritanen op. "En Hij moest door Samaria gaan" (Johannes 4:4). Veel uitleggers zien in dat moeten meer dan een kwestie van de kortste route. Bij de fontein van Jakob spreekt Hij met een Samaritaanse vrouw over het water dat Hij geeft, en maakt Hij Zich aan haar bekend als de Messias. De inwoners van Sichar belijden: "Deze waarlijk is de Christus, de Zaligmaker der wereld" (Johannes 4:42).
In de gelijkenis van Lukas 10 is een Samaritaan het voorbeeld van naastenliefde, en van de tien gereinigde melaatsen keert alleen een Samaritaan terug om God te danken (Lukas 17:16). In Handelingen wordt Samaria de eerste stap van het evangelie buiten Jeruzalem en Judea, zoals de Heere gezegd had: "zo te Jeruzalem, als in geheel Judea en Samaria" (Handelingen 1:8, 8:14).
Sleutelgebeurtenissen in Samaria
2
Achab bouwt een huis voor Baal
Achab neemt Izebel tot vrouw, dient Baal en richt in Samaria een altaar op in het huis van Baal. Samaria wordt het middelpunt van de Baälsdienst in Israël.
3
Benhadad belegert Samaria
De koning van Syrië belegert Samaria met tweeëndertig koningen. Op het woord van de HEERE trekken de jongens van de oversten der landschappen uit, en de Syriërs vluchten.
4
Achab in Samaria begraven
Achab sneuvelt bij Ramoth in Gilead en wordt in Samaria begraven. In de vijver van Samaria lekken de honden zijn bloed, naar het woord des HEEREN.
5
Hongersnood tijdens het beleg
Benhadad belegert Samaria opnieuw. De honger wordt zo groot dat een ezelskop voor tachtig zilverlingen wordt verkocht en een moeder haar kind eet. De koning keert zich in zijn wanhoop tegen Elisa.
6
Uitredding naar het woord van Elisa
Elisa voorzegt dat er de volgende dag in de poort van Samaria meel voor een sikkel te koop zal zijn. De HEERE laat de Syriërs vluchten; vier melaatsen ontdekken het verlaten legerkamp.
7
Assyrië neemt Samaria in
Na een beleg van drie jaar neemt de koning van Assyrië Samaria in en voert Israël weg naar Halah, Habor aan de rivier Gozan en de steden der Meden. Het noordrijk houdt op te bestaan.
8
Nieuwe bewoners in de steden van Samaria
De koning van Assyrië brengt volk uit Babel, Chuta, Avva, Hamath en Sefarvaim naar de steden van Samaria. Zij vrezen de HEERE en dienen ook hun eigen goden.
9
Jezus bij de fontein van Jakob
Jezus reist door Samaria en spreekt bij de fontein van Jakob bij Sichar met een Samaritaanse vrouw. Hij maakt Zich bekend als de Messias, en velen uit de stad geloven in Hem.
10
Filippus predikt in de stad van Samaria
Filippus predikt in de stad van Samaria Christus, en er is grote blijdschap. Petrus en Johannes komen uit Jeruzalem, bidden voor de gelovigen en leggen hun de handen op, en zij ontvangen de Heilige Geest.
Theologische betekenis
Samaria laat zien hoe een volk door politieke keuzes, huwelijken en afgodendienst steeds verder van de HEERE afdwaalt. Het kalf van Samaria en het huis van Baal stonden voor een godsdienst die de HEERE wilde dienen op eigen voorwaarden. De profeten waarschuwden lang, en het oordeel kwam. Tegelijk laat Samaria zien dat geen kloof te diep is voor Gods genade.
Eeuwen later zit de Messias aan de fontein van Jakob en spreekt met een Samaritaanse vrouw over de vraag waar men moet aanbidden, op de berg Gerizim of in Jeruzalem. Jezus zegt dat de zaligheid uit de Joden is, en voegt eraan toe: "Maar de ure komt, en is nu, wanneer de ware aanbidders den Vader aanbidden zullen in geest en waarheid" (Johannes 4:23). Niet de berg is beslissend, maar de Middelaar Die daar spreekt.
Daarom noemt de Heere Samaria uitdrukkelijk in Zijn opdracht aan de apostelen (Handelingen 1:8), en daarom ontvangen de gelovigen in Samaria de Heilige Geest (Handelingen 8:17). Christus brengt Joden en Samaritanen samen in één gemeente. Voor de kerk staat Samaria zo voor allen die door oude scheidslijnen buiten beeld lijken te vallen: het evangelie gaat niet om hen heen, maar naar hen toe.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Samaria in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Samaria
Waar ligt Samaria?
Samaria ligt midden in het bijbelse land Israël, in het bergland tussen Jeruzalem en Galilea. De stad Samaria lag op een steile heuvel in het bergland van Efraïm, ruim vijftig kilometer ten noorden van Jeruzalem en ruim tien kilometer ten noordwesten van Sichem. Vandaag liggen de resten bij het dorp Sebastiya op de Westelijke Jordaanoever. In het Nieuwe Testament is Samaria ook de naam van het hele gebied tussen Judea in het zuiden en Galilea in het noorden.
Wat is het verschil tussen Samaria als stad en Samaria als gebied?
Samaria is in de Bijbel eerst de naam van de stad die koning Omri bouwde (1 Koningen 16:24) en die de hoofdstad van het noordrijk werd. Naar die stad werd later het hele gebied genoemd: in het Nieuwe Testament is Samaria het land tussen Judea en Galilea, waar de Samaritanen woonden. Jezus ontmoette de Samaritaanse vrouw niet in de stad Samaria, maar bij Sichar, in een stad van Samaria (Johannes 4:5).
Waar staat Samaria in de Bijbel?
De stad Samaria staat vooral in 1 Koningen 16 tot 22 en 2 Koningen 1 tot 17: Omri en Achab, Elia en Elisa, de belegeringen door Syrië en de val in 2 Koningen 17. De profeten spreken haar aan in onder meer Jesaja 7:9, Hosea 7 en 8, Amos 3 tot 6 en Micha 1. Na de ballingschap noemt Nehemia 4:2 het heir van Samaria. In het Nieuwe Testament gaat het om de streek: Lukas 9:52 en 17:11, Johannes 4, en Handelingen 1:8, 8 en 9:31, waar de gemeenten "door geheel Judea, en Galilea, en Samaria" vrede hadden.
Wie bouwde de stad Samaria?
Koning Omri van Israël bouwde Samaria. Hij kocht de berg Samaria van Semer voor twee talenten zilver, bebouwde de berg en noemde de stad naar Semer, de heer van de berg (1 Koningen 16:24). Daarvoor had Omri zes jaar in Thirza geregeerd. Volgens de gangbare datering gebeurde dat in de eerste helft van de negende eeuw voor Christus.
Wanneer werd Samaria ingenomen?
De koning van Assyrië belegerde Samaria drie jaar en nam de stad in het negende jaar van koning Hosea in (2 Koningen 17:5-6). Volgens de gangbare datering was dat in 722 voor Christus, onder Salmanassar V; zijn opvolger Sargon II schrijft zich de verovering in zijn inscripties toe. Israël werd naar Assyrië weggevoerd en het noordrijk hield op te bestaan.
Wie waren de Samaritanen in de Bijbel?
Volgens 2 Koningen 17 bracht de koning van Assyrië na de val van Samaria volken uit Babel en andere streken naar het land; zij vreesden de HEERE en dienden ook hun goden (2 Koningen 17:33). Uit hen en de achtergebleven Israëlieten kwam de gemeenschap van de Samaritanen voort, die zichzelf als nakomelingen van Israël zag, op de Gerizim aanbad en alleen de boeken van Mozes erkende. In de evangeliën weigert een vlek der Samaritanen Jezus herberg (Lukas 9:52-53), is een Samaritaan de helper in de gelijkenis van Lukas 10 en komt een Samaritaanse melaatse terug om te danken (Lukas 17:16).
Waarom gingen Joden en Samaritanen niet met elkaar om?
De kloof was oud. Na de ballingschap wees Zerubbabel het aanbod af om samen de tempel te herbouwen (Ezra 4:1-3). De Samaritanen bouwden een eigen heiligdom op de berg Gerizim, dat later door de Joodse vorst Johannes Hyrkanus werd verwoest. De Samaritaanse vrouw zegt tegen Jezus: "Want de Joden houden geen gemeenschap met de Samaritanen" (Johannes 4:9). Het ging om afkomst, eredienst en een lange geschiedenis van vijandschap.
Waarom moest Jezus door Samaria reizen?
Johannes schrijft: "En Hij moest door Samaria gaan" (Johannes 4:4). De kortste weg van Judea naar Galilea liep door het bergland van Samaria, en volgens Josephus reisden Galileeërs zo naar de feesten in Jeruzalem. Anderen namen de weg door het Jordaandal. Uitleggers horen in het woord moest daarom meer dan aardrijkskunde: de Heere Jezus ging naar Sichar omdat Hij daar een Samaritaanse vrouw en haar stadgenoten zocht (Johannes 4:39-42).
Wat zijn de ivoren van Samaria?
De Bijbel noemt het elpenbenen huis dat Achab bouwde (1 Koningen 22:39). Amos kondigt aan dat "de elpenbenen huizen zullen vergaan" (Amos 3:15) en spreekt over wie "daar liggen op elpenbenen bedsteden" (Amos 6:4). Bij de opgravingen in het paleisgebied van Samaria zijn veel ivoren inlegstukken gevonden, versierd met figuren en planten. Zij laten de weelde zien waarover de profeten spraken, al is niet te zeggen welk stuk uit welk huis komt.
Wat gebeurde er in Samaria in Handelingen 8?
Na de vervolging in Jeruzalem kwam Filippus in de stad van Samaria en predikte hun Christus (Handelingen 8:5). Er gebeurden tekenen en er was grote blijdschap in die stad. De apostelen zonden Petrus en Johannes; zij baden voor de gelovigen en legden hun de handen op, en zij ontvingen de Heilige Geest (Handelingen 8:14-17). Zo ging Handelingen 1:8 in vervulling.
Hoe heet Samaria tegenwoordig?
De resten van de stad liggen bij het dorp Sebastiya op de Westelijke Jordaanoever, ten noordwesten van Nablus, waar het oude Sichem lag. De naam Sebastiya gaat terug op Sebaste, de naam die Herodes de Grote de herbouwde stad gaf ter ere van keizer Augustus. Het gebied Samaria wordt vandaag in het Hebreeuws Shomron genoemd.
Bijbelverhalen in Samaria
De wijngaard van Naboth
1 Koningen 21
Naäman wordt genezen
2 Koningen 5
Elisa en het vurige leger
2 Koningen 6:8-23
De vier melaatsen
2 Koningen 6:24-33; 7:1-20
De Samaritaanse vrouw bij de put
Johannes 4:1-42
De tien melaatsen
Lukas 17:11-19
De barmhartige Samaritaan
Lukas 10:25-37
Filippus en de kamerling
Handelingen 8:26-40
Gerelateerde plaatsen
Berg Gerizim
De berg heet in het Arabisch Djebel et-Toer en ligt aan de zuidkant van Nablus, op de Westelijke Jordaanoever; de identificatie is zeker
Sichem
Bijbels Sichem wordt algemeen gelijkgesteld met Tell Balata, aan de oostrand van de stad Nablus op de Westelijke Jordaanoever
Judea
Het bijbelse Judea valt vandaag ruwweg samen met het zuidelijke deel van de Westelijke Jordaanoever en het gebied rond Jeruzalem in Israël
Galilea
Galilea is vandaag een regio in het noorden van Israël; de ligging is zeker
Assyrië
Het oude Assyrië ligt in het noorden van het huidige Irak, rond Mosul, met uitlopers in Syrië en Turkije
Damascus
Damascus is vandaag de hoofdstad van Syrië; de identificatie is zeker
Bijbelse personen verbonden aan Samaria
Achab
Waarschijnlijk broeder van de vader
Izebel
Mogelijk: waar is de prins?
Elisa
Mijn God is redding
Jezus Christus
De HEERE redt / Gezalfde
De Samaritaanse vrouw
Vrouw uit Samaria (geen eigennaam)
Filippus
Paardenliefhebber
Efraïm
Waarschijnlijk: dubbel vruchtbaar
Omri
Betekenis onzeker
Elia
Mijn God is de HEERE
Benhadad
Waarschijnlijk: zoon van Hadad
Josafat
De HEERE heeft gericht
Naäman
Lieflijk, aangenaam
Bijbelhoofdstukken die zich in Samaria afspelen
Leer meer over Samaria met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Samaria? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Samaria.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Samaria in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Samaria.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Samaria.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Samaria.