1
Abraham ontmoet Melchizedek, koning van Salem
Melchizedek, priester van God de Allerhoogste, brengt brood en wijn en zegent Abraham. Dit is de eerste vermelding van de plaats die later Jeruzalem zou worden.
Jeruzalem in de Bijbel
Yerushalayim (Hebreeuws) — traditioneel uitgelegd als "stichting van vrede" (van yarah, stichten, en shalom, vrede). In het Grieks Ierousalem of Hierosolyma.
Jeruzalem is de belangrijkste stad in de Bijbel: hoofdstad van Israel, plaats van de tempel en toneel van de kruisiging en opstanding van Jezus.
Ook bekend als: Jerusalem, Yerushalayim, Salem, Sion, Stad van David, Ariel
Ligging
Gelegen op de heuvels van Judea, ongeveer 760 meter boven zeeniveau, tussen de Middellandse Zee in het westen en de Dode Zee in het oosten. De stad ligt strategisch op een waterscheiding en was in de bijbelse tijd omringd door diepe dalen (Kidron, Hinnom, Tyropoeon).
Vandaag
Jeruzalem is vandaag de hoofdstad van de staat Israel en een heilige stad voor het Jodendom, het christendom en de islam. De oude stad binnen de muren van Suleiman de Grote (zestiende eeuw) herbergt de Klaagmuur, de Grafkerk en de Rotskoepel. De status van de stad blijft politiek gevoelig.
Geschiedenis
De geschiedenis van Jeruzalem begint al in het boek Genesis, waar de stad onder de naam Salem wordt genoemd als de plaats waar Melchizedek, priester van God de Allerhoogste, Abraham zegent na diens overwinning op de koningen (Genesis 14:18-20). In de tijd van de intocht in het beloofde land was Jeruzalem een Jebusitische vestingstad. Jozua noemt haar koning Adoni-Zedek, maar de stad werd aanvankelijk niet ingenomen (Jozua 10:1, 15:63).
Het beslissende moment kwam rond het jaar 1000 voor Christus, toen koning David de Jebusitische vesting veroverde en Jeruzalem tot hoofdstad van het verenigde koninkrijk maakte (2 Samuel 5:6-10). Door de stad te kiezen die op de grens van Juda en Benjamin lag, doorbrak hij de stammenverdeling en schiep hij een politiek-religieus centrum. David bracht de ark van het verbond naar Jeruzalem en bereidde de bouw van een huis voor de HEERE voor.
Zijn zoon Salomo voltooide dit werk: hij bouwde op de berg Moria — waar Abraham eerder zijn zoon had willen offeren — de eerste tempel (1 Koningen 6-8). Vanaf dat moment werd Jeruzalem de plaats die God had uitgekozen om Zijn Naam daar te doen wonen (1 Koningen 9:3).
Na de dood van Salomo scheurde het koninkrijk en bleef Jeruzalem de hoofdstad van het zuidelijke rijk Juda. De stad kende wisselende tijden van reformatie (onder Josafat, Hizkia, Josia) en afval. In 586 voor Christus veroverde koning Nebukadnessar van Babel de stad, verwoestte de tempel en voerde een groot deel van de bevolking in ballingschap (2 Koningen 25). Deze catastrofe wordt in Klaagliederen met diepe rouw bezongen.
Na het edict van Cyrus (539 v.Chr.) keerden de ballingen terug en onder leiding van Zerubbabel, Ezra en Nehemia werden de tempel en de stadsmuren herbouwd (Ezra 3; Nehemia 6). In de eeuwen erna kwam Jeruzalem achtereenvolgens onder Perzisch, Grieks, Hasmonees en Romeins gezag. Herodes de Grote verbouwde de tempel tot een majestueus complex, dat in de tijd van Jezus nog niet voltooid was.
In deze herodiaanse stad vonden de centrale gebeurtenissen van het Nieuwe Testament plaats: de opdracht van de jonge Jezus in de tempel, Zijn onderwijs als twaalfjarige onder de schriftgeleerden, Zijn intocht op een ezel, de tempelreiniging, het laatste avondmaal in de bovenzaal, de verhoren, de kruisiging op Golgotha en de opstanding. Ook de uitstorting van de Heilige Geest op de Pinksterdag (Handelingen 2) en het apostelconvent (Handelingen 15) vonden hier plaats. In het jaar 70 na Christus werd de tempel door de Romeinen onder Titus verwoest, zoals Jezus had voorzegd (Lukas 21:6).
Betekenis in de Bijbel
In de Schrift is Jeruzalem meer dan een geografische locatie: zij is het theologische middelpunt van Gods handelen met Zijn volk en met de wereld. Al bij Abraham klinkt een vooruitwijzing: op de berg Moria — later herkend als de tempelberg — offert hij zijn zoon Izak (Genesis 22). Het offer van Izak wijst vooruit naar het offer van Gods eigen Zoon buiten de poorten van dezelfde stad.
Jeruzalem wordt in de Schrift vaak Sion genoemd, naar de heuvel die David veroverde. Sion is de berg die God liefheeft, de stad van de grote Koning (Psalm 48:2-3, Psalm 87). De Psalmen roepen op om voor de vrede van Jeruzalem te bidden (Psalm 122:6) en zingen over de pelgrimstocht naar de heilige stad (Psalm 84, 120-134).
De profeten spraken zowel harde oordeelswoorden als rijke beloften over Jeruzalem. Jesaja voorzegt dat uit Sion de wet zal uitgaan en dat alle volken naar de berg van de HEERE zullen stromen (Jesaja 2:1-5). Jeremia waarschuwde tegen een vals vertrouwen op de tempel (Jeremia 7) en kondigde de ballingschap aan, maar voorzegde ook het nieuwe verbond (Jeremia 31:31-34). Zacharia zag de komst van de zachtmoedige Koning die de stad binnenrijdt op een ezel (Zacharia 9:9).
In het Nieuwe Testament wordt Jeruzalem de plaats van zowel de grootste zonde als de grootste verzoening. Hier wordt Jezus verworpen en gekruisigd, maar hier staat Hij ook op uit de dood en hier ontvangt de kerk de Heilige Geest. Vanuit Jeruzalem verbreidt het evangelie zich tot aan het uiterste van de aarde (Handelingen 1:8).
Paulus schrijft dat het aardse Jeruzalem in slavernij is, maar dat er een Jeruzalem boven is dat vrij is — de moeder van alle gelovigen (Galaten 4:25-26). De brief aan de Hebreeen spreekt van het hemelse Jeruzalem, de stad van de levende God (Hebreeen 12:22). En in het slot van de Bijbel ziet Johannes het nieuwe Jeruzalem uit de hemel neerdalen, getooid als een bruid voor haar man (Openbaring 21:2). Jeruzalem vormt zo een boog van Genesis tot Openbaring: van Salem naar het nieuwe Jeruzalem, van schaduw naar vervulling.
Sleutelgebeurtenissen in Jeruzalem
2
David verovert de Jebusitische vesting
Koning David neemt de burcht Sion in en maakt Jeruzalem tot hoofdstad van het verenigde koninkrijk Israel.
3
Salomo bouwt en wijdt de eerste tempel in
Op de berg Moria voltooit Salomo de tempel. Bij de inwijding vervult de heerlijkheid van de HEERE het huis en blijkt God daar wonen in Zijn volk.
4
Nebukadnessar verwoest Jeruzalem en de tempel
In 586 voor Christus wordt de stad ingenomen, de tempel verbrand en het volk in ballingschap naar Babel gevoerd — een keerpunt in het Oude Testament.
5
Jezus rijdt Jeruzalem binnen op een ezel
Op Palmzondag wordt Jezus als Zoon van David begroet. Hiermee vervult Hij de profetie van Zacharia 9:9 over de zachtmoedige Koning.
6
Jezus reinigt de tempel
Jezus drijft de handelaren de voorhof uit en verwijt hen dat zij het huis van gebed tot een rovershol hebben gemaakt.
7
Kruisiging van Jezus op Golgotha
Buiten de poorten van Jeruzalem wordt Jezus gekruisigd, als het ware paaslam dat de zonde van de wereld draagt.
8
Opstanding van Jezus uit de dood
In een graf in een tuin nabij Golgotha staat Jezus op de derde dag op, waarmee Hij de dood overwint.
9
Uitstorting van de Heilige Geest op Pinksteren
Vijftig dagen na Pasen wordt de Geest in Jeruzalem uitgestort op de discipelen, en Petrus preekt het evangelie aan pelgrims uit de hele wereld.
10
Het apostelconvent
De apostelen en oudsten in Jeruzalem beslissen dat heidenchristenen niet onder de wet van Mozes hoeven te leven om behouden te worden.
Theologische betekenis
Jeruzalem staat in de Bijbel voor de plaats waar God bij Zijn volk wil wonen. Van de ark in Davids tent tot de tempel van Salomo, van het heilige der heiligen tot het gescheurde voorhangsel bij Jezus' dood — de hele geschiedenis van de stad draait om de vraag hoe de heilige God bij zondige mensen kan wonen.
De verwoestingen van 586 voor Christus en 70 na Christus laten zien dat de aardse stad en tempel niet het einddoel waren, maar schaduwen van een grotere werkelijkheid. Jezus zelf zei: "Breekt deze tempel af, en in drie dagen zal Ik hem doen herrijzen" — en Hij sprak van de tempel van Zijn lichaam (Johannes 2:19-21). In Hem komt God definitief bij mensen wonen.
Voor de kerk is Jeruzalem daarom zowel historische herinnering als toekomstverwachting. Historisch: hier gebeurde de verzoening en begon de wereldwijde verkondiging. Toekomstig: het nieuwe Jeruzalem dat uit de hemel neerdaalt (Openbaring 21) is het beeld van de vernieuwde schepping, waar God definitief bij de mensen zal wonen en elke traan van hun ogen zal afwissen. Zo is Jeruzalem het beeld van Gods trouw: Hij verlaat de stad van zonde niet, maar maakt uiteindelijk alles nieuw.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen je om de rol van Jeruzalem in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Jeruzalem
Wat betekent de naam Jeruzalem?
Jeruzalem komt van het Hebreeuwse Yerushalayim. Traditioneel wordt de naam uitgelegd als "stichting van vrede" (yarah = stichten en shalom = vrede). In Genesis 14:18 heet de stad nog Salem, en Psalm 76:2 verbindt Salem uitdrukkelijk met Sion.
Wie veroverde Jeruzalem voor het eerst op de Jebusieten?
Koning David nam de Jebusitische vesting Sion in rond 1000 voor Christus (2 Samuel 5:6-10) en maakte haar tot hoofdstad van het verenigde koninkrijk Israel. Daarom wordt Jeruzalem ook wel "de stad van David" genoemd.
Wie bouwde de eerste tempel in Jeruzalem?
Koning Salomo, de zoon van David, bouwde de eerste tempel op de berg Moria in Jeruzalem (1 Koningen 6). De bouw duurde zeven jaar. Volgens 2 Kronieken 3:1 is dit dezelfde berg waarop Abraham zijn zoon Izak wilde offeren (Genesis 22).
Wanneer werd Jeruzalem verwoest?
De Bijbel beschrijft twee grote verwoestingen: in 586 voor Christus door de Babyloniers onder Nebukadnessar (2 Koningen 25), en in 70 na Christus door de Romeinen onder Titus, waarbij ook de herbouwde tempel van Herodes werd vernietigd. Jezus had deze tweede verwoesting voorzegd in Lukas 21:6.
Waar ligt Golgotha, de plaats van de kruisiging?
Golgotha ("schedelplaats") lag buiten de stadsmuren van Jeruzalem uit de tijd van Jezus (Hebreeen 13:12). De traditionele locatie is vandaag zichtbaar in de Grafkerk in de oude stad. Een alternatieve, latere traditie wijst naar het Graftuin (Garden Tomb) ten noorden van de Damascuspoort.
Wat is het verschil tussen Jeruzalem en Sion in de Bijbel?
Sion is oorspronkelijk de naam van de heuvel waar de Jebusitische vesting stond die David innam. Later werd Sion een poetische aanduiding voor heel Jeruzalem, vooral voor de tempelberg en Gods aanwezigheid daar. De profeten en Psalmen gebruiken Sion vaak als synoniem voor de stad van God.
Waarom huilde Jezus om Jeruzalem?
In Lukas 19:41-44 huilt Jezus bij de aanblik van de stad, omdat zij de tijd van haar bezoeking niet heeft onderkend. Hij voorzegt de komende verwoesting door de Romeinen. Zijn tranen laten zien dat oordeel en liefde bij God samengaan.
Wat gebeurde er met Pinksteren in Jeruzalem?
Op de Pinksterdag, vijftig dagen na Pasen, werd de Heilige Geest uitgestort op de discipelen die in Jeruzalem bijeen waren (Handelingen 2). Petrus preekte voor Joodse pelgrims uit de hele diaspora en ongeveer drieduizend mensen lieten zich dopen. Zo begon de nieuwtestamentische kerk in Jeruzalem.
Wat is het "hemelse Jeruzalem"?
Het hemelse Jeruzalem is de geestelijke werkelijkheid waar het aardse Jeruzalem naar verwijst. Paulus noemt het "het Jeruzalem dat boven is" en dat vrij is (Galaten 4:26). Hebreeen 12:22 noemt het de stad van de levende God, en Openbaring 21 beschrijft hoe het als nieuwe stad uit de hemel neerdaalt.
Hoe vaak wordt Jeruzalem in de Bijbel genoemd?
Jeruzalem wordt meer dan 800 keer bij name genoemd in de Bijbel, verspreid over het Oude en Nieuwe Testament. Wanneer ook alternatieve namen als Sion, Salem en "stad van David" worden meegeteld, komt het aantal nog aanzienlijk hoger uit. Geen andere stad wordt zo vaak genoemd.
Waarom wordt er opgeroepen om voor de vrede van Jeruzalem te bidden?
Psalm 122:6 roept op: "Bid om de vrede voor Jeruzalem." Dit gebed hoort bij de pelgrimsliederen waarin de stad wordt gezien als plaats van God. Christelijk wordt het gebed verbreed tot een gebed om Gods shalom — vrede, heelheid en verlossing — voor alle bewoners en voor het volk van God wereldwijd.
Waar ligt Jeruzalem en in welk land?
Jeruzalem ligt in het bergland van Judea, op ongeveer 760 meter boven zeeniveau, halverwege de Middellandse Zee in het westen en de Dode Zee in het oosten. Hemelsbreed is dat zo'n zestig kilometer van de kust en ruim twintig kilometer van de Dode Zee. De stad ligt op een waterscheiding en wordt aan drie kanten omsloten door dalen: het Kidrondal, het Hinnomdal en het Tyropoeondal. Vandaag staat Jeruzalem onder Israelisch bestuur; Oost-Jeruzalem geldt internationaal als bezet gebied.
Is Jeruzalem de hoofdstad van Israel?
Israel heeft Jeruzalem in 1980 bij wet tot zijn ondeelbare hoofdstad verklaard en heeft er het parlement, de regering en het hooggerechtshof gevestigd. De meeste landen erkennen die status niet en houden hun ambassade in of bij Tel Aviv; sinds 2018 hebben enkele landen, waaronder de Verenigde Staten, hun ambassade wel naar Jeruzalem verplaatst. In de Bijbel is de stad hoofdstad vanaf David, die de Jebusitische burg innam: "Maar David nam den burg Sion in; dezelve is de stad Davids" (2 Samuel 5:7).
Hoe wordt Jeruzalem nog meer geschreven en genoemd?
Nederlandse bijbels schrijven Jeruzalem; het Engels en het Duits schrijven Jerusalem zonder z. Het Hebreeuws heeft Yerushalayim, het Arabisch al-Quds ("de heilige"). De Bijbel gebruikt daarnaast Salem (Genesis 14:18), Sion, de stad Davids, en bij Jesaja de erenaam Ariel (Jesaja 29:1). In Openbaring 21:2 draagt de stad die uit de hemel neerdaalt de naam het nieuwe Jeruzalem.
Gerelateerde plaatsen
Bethlehem
Bethlehem ligt vandaag in de Westelijke Jordaanoever en staat onder Palestijns bestuur
Golgotha
De traditionele locatie van Golgotha wordt sinds de vierde eeuw aangewezen binnen de Grafkerk (Heilig Grafkerk) in de christelijke wijk van de oude stad van Jeruzalem
Olijfberg
De Olijfberg ligt vandaag in Oost-Jeruzalem en wordt doorsneden door moderne straten en kerkelijke complexen
Nazareth
Nazareth is vandaag een bloeiende stad in het noorden van Israel met de grootste Arabisch-christelijke gemeenschap van het land
Jericho
Het moderne Jericho (Arabisch: Ariha) ligt in de Westelijke Jordaanoever onder Palestijns bestuur
Kapernaum
De ruines van Kapernaum worden vandaag aangewezen bij Tell Hum, in het noorden van Israel, aan de noordkust van het Meer van Galilea
Bijbelse personen verbonden aan Jeruzalem
Bijbelhoofdstukken die zich in Jeruzalem afspelen
2 Samuel 5
David neemt de burg Sion in en maakt Jeruzalem tot stad van de koning.
1 Koningen 8
Salomo wijdt de tempel in en de heerlijkheid van de HEERE vult het huis.
Psalm 122
Een pelgrimslied: bidt om den vrede van Jeruzalem.
Handelingen 2
Pinksteren in Jeruzalem: de Geest daalt neer en de gemeente ontstaat.
Openbaring 21
Het nieuwe Jeruzalem daalt neer uit de hemel, toebereid als een bruid.
Leer meer over Jeruzalem met AI BijbelAssistent
Wil je dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Jeruzalem? Onze AI-assistent helpt je verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Jeruzalem.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Jeruzalem in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Jeruzalem.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Jeruzalem.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Jeruzalem.