1
Apollos uit Alexandrië komt te Efeze
Apollos, van geboorte een Alexandrijn, spreekt vrijmoedig in de synagoge te Efeze. Aquila en Priscilla leggen hem de weg Gods nauwkeuriger uit.
Alexandrië in de Bijbel
Alexandreia (Grieks Ἀλεξάνδρεια) betekent stad van Alexander, naar Alexander de Grote, die de stad stichtte. De Statenvertaling schrijft Alexandrie en spreekt van Alexandrijnen (Handelingen 6:9) en van een Alexandrier (Handelingen 18:24).
Alexandrië was de grote havenstad aan de Egyptische kust van de Middellandse Zee, gesticht door Alexander de Grote. In het Nieuwe Testament is het de geboortestad van Apollos (Handelingen 18:24), en Paulus reisde naar Italië op schepen uit Alexandrië. De stad had een grote Joodse gemeenschap.
Ook bekend als: Alexandrie, Alexandria
Ligging
Alexandrië lag in Egypte aan de Middellandse Zee, aan de westrand van de Nijldelta, op een strook land tussen de zee en een meer. Vóór de stad lag het eiland Pharos, bekend om zijn vuurtoren. In de Romeinse tijd was Alexandrië de hoofdstad van de provincie Egypte en de haven van waaruit graan naar Rome werd verscheept.
Vandaag
Alexandrië bestaat nog en is een van de grootste steden van Egypte, met een grote haven. De identificatie is zeker. Van de antieke stad is weinig zichtbaar, omdat de moderne stad erop gebouwd is en een deel van de oude kust onder water is geraakt. Archeologen en duikers vonden daar resten van gebouwen en beelden.
Geschiedenis
Alexandrië werd rond 331 voor Christus gesticht door Alexander de Grote, na zijn verovering van Egypte. Na zijn dood werd de stad de hoofdstad van de Ptolemeeën, de Griekse koningen van Egypte, en groeide zij uit tot een centrum van handel en geleerdheid, met een beroemde bibliotheek. In 30 voor Christus kwam Egypte onder Rome. Veel uitleggers zien in de koning van het Zuiden uit Daniël 11 de Ptolemeeën, die vanuit Alexandrië regeerden, maar de tekst noemt de stad niet.
Al vroeg woonden er veel Joden in de stad. Het is algemeen aanvaard dat de Griekse vertaling van het Oude Testament, de Septuaginta, in Alexandrië ontstond, te beginnen met de vijf boeken van Mozes in de derde eeuw voor Christus. Ook de Joodse geleerde Philo woonde in Alexandrië, in de tijd van de apostelen.
In het Nieuwe Testament wordt de stad niet bezocht, maar wel genoemd. Te Jeruzalem twistten leden van de synagoge van de Libertijnen, de Cyreneeërs en de Alexandrijnen met Stefanus (Handelingen 6:9). Apollos, "van geboorte een Alexandrier", kwam te Efeze, onderwezen in de weg des Heeren en machtig in de Schriften (Handelingen 18:24-25). Paulus reisde als gevangene naar Italië op een schip van Alexandrië dat de hoofdman te Myra vond (Handelingen 27:6). Na de schipbreuk bij Malta voer hij verder op een ander schip van Alexandrië, dat op het eiland overwinterd had (Handelingen 28:11).
Betekenis in de Bijbel
Alexandrië is in de Bijbel geen plaats van handeling, maar laat zien hoe ver de Joodse wereld en de eerste gemeente reikten. De stad was een van de grootste centra van de Joodse verstrooiing, en Joden uit Alexandrië waren in Jeruzalem verbonden aan een synagoge (Handelingen 6:9). Op de Pinksterdag waren er ook Joden uit Egypte (Handelingen 2:10).
Apollos is de bekendste Alexandrijn in het Nieuwe Testament. Hij was welsprekend en kende de Schriften, maar wist alleen van de doop van Johannes, tot Aquila en Priscilla hem de weg Gods nauwkeuriger uitlegden (Handelingen 18:25-26). In Achaje bewees hij uit de Schriften dat Jezus de Christus was (Handelingen 18:28). Paulus noemt hem later als medearbeider: "Ik heb geplant, Apollos heeft nat gemaakt; maar God heeft den wasdom gegeven" (1 Korinthe 3:6).
De schepen van Alexandrië in Handelingen 27 en 28 passen bij wat bekend is over de graanvaart naar Rome. Het schip waarop Paulus schipbreuk leed, had koren aan boord, dat in zee werd geworpen om het schip lichter te maken (Handelingen 27:38).
Sleutelgebeurtenissen in Alexandrië
2
Paulus op een schip van Alexandrië
Te Myra in Lycië vindt de hoofdman een schip van Alexandrië dat naar Italië vaart, en laat Paulus en de andere gevangenen overstappen.
3
Van Malta verder naar Italië
Na drie maanden op Malta vaart Paulus verder op een schip van Alexandrië, met Kastor en Pollux als teken, twee heidense goden die zeelieden als beschermers zagen.
Theologische betekenis
De Septuaginta, die volgens de gangbare opvatting in Alexandrië ontstond, maakte het Oude Testament leesbaar voor Joden en heidenen die Grieks spraken. Veel uitleggers zien daarin een voorbereiding van de verkondiging van het Evangelie in de Griekse wereld; de schrijvers van het Nieuwe Testament haalden het Oude Testament vaak aan in een vorm die dicht bij deze vertaling staat. Dat is geen leer van de Schrift zelf, maar een opmerking over de weg die God in de geschiedenis gebruikte.
Op de Pinksterdag waren er Joden uit Egypte en de delen van Libye in Jeruzalem, en zij zeiden: "wij horen hen in onze talen de grote werken Gods spreken" (Handelingen 2:10-11). Uit de verstrooide gemeenschappen van Egypte, waarvan die van Alexandrië de grootste was, kwam ook een man als Apollos voort, die de Schriften kende voordat hij de weg Gods nauwkeuriger leerde. Alexandrië is in Handelingen geen toneel maar een herkomst: de stad laat zien langs welke wegen het Woord de volken bereikte.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Alexandrië in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Alexandrië
Waar lag Alexandrië?
Alexandrië lag in Egypte aan de Middellandse Zee, aan de westrand van de Nijldelta. De stad bestaat nog en is een van de grootste steden van Egypte. In de tijd van het Nieuwe Testament was zij de hoofdstad van de Romeinse provincie Egypte en de haven voor de graanschepen naar Rome. Paulus reisde op zulke schepen van Alexandrië naar Italië (Handelingen 27:6, 28:11).
Wat betekent de naam Alexandrië?
Alexandrië betekent stad van Alexander. De stad is genoemd naar Alexander de Grote, die haar rond 331 voor Christus stichtte na zijn verovering van Egypte. Hij stichtte meer steden met die naam, maar Alexandrië in Egypte werd verreweg de bekendste. In de Statenvertaling heet de stad Alexandrie; de inwoners heten Alexandrijnen (Handelingen 6:9), en Apollos wordt een Alexandrier genoemd (Handelingen 18:24).
Waar staat Alexandrië in de Bijbel?
Alexandrië komt alleen in het boek Handelingen voor, in vier verzen. Handelingen 6:9 noemt de Alexandrijnen die met Stefanus twistten. Handelingen 18:24 noemt Apollos, van geboorte een Alexandrijn. Handelingen 27:6 en 28:11 noemen de schepen van Alexandrië waarop Paulus als gevangene naar Italië reisde. In het Oude Testament komt de naam Alexandrië niet voor.
Kwam Apollos uit Alexandrië?
Ja. Handelingen 18:24 noemt Apollos "van geboorte een Alexandrier, een welsprekend man", die te Efeze kwam en machtig was in de Schriften. Hij kende alleen de doop van Johannes, tot Aquila en Priscilla hem de weg Gods nauwkeuriger uitlegden. Daarna werkte hij in Achaje, onder meer te Korinthe (Handelingen 18:27-28, 19:1). Waar hij zelf tot geloof kwam, zegt de Bijbel niet.
Wat heeft de Septuaginta met Alexandrië te maken?
De Septuaginta is de oude Griekse vertaling van het Oude Testament. Het is algemeen aanvaard dat zij in Alexandrië ontstond, voor de grote Joodse gemeenschap daar, te beginnen met de vijf boeken van Mozes in de derde eeuw voor Christus. Het verhaal dat tweeënzeventig geleerden de wet in tweeënzeventig dagen vertaalden, wordt als legende beschouwd. De naam Septuaginta, zeventig, verwijst naar die overlevering.
Wat waren de schepen van Alexandrië in Handelingen?
Het waren koopvaardijschepen die van Alexandrië naar Italië voeren. Egypte leverde graan aan Rome, en de schepen voeren vaak, met de wind mee, via de kust van Klein-Azië en de eilanden; zo kwam er een te Myra (Handelingen 27:5-6). Het eerste schip, dat de hoofdman te Myra in Lycië vond, had koren aan boord en verging bij Malta (Handelingen 27:6, 27:38). Het tweede had op Malta overwinterd en had Kastor en Pollux tot teken, twee heidense goden die zeelieden als beschermers zagen (Handelingen 28:11).
Is No in de Bijbel hetzelfde als Alexandrië?
Waarschijnlijk niet. De profeten noemen een Egyptische stad No (Jeremia 46:25, Ezechiël 30:14-16, Nahum 3:8). De kanttekeningen bij de Statenvertaling zien in No de plaats die later Alexandrië werd, door Alexander de Grote herbouwd en vergroot. Tegenwoordig denkt men bij No meestal aan Thebe, hoger aan de Nijl, omdat Alexandrië pas na de tijd van de profeten gesticht werd. De naam Alexandrië zelf staat alleen in het boek Handelingen.
Wat is er vandaag van het oude Alexandrië te zien?
Weinig. De moderne stad Alexandrië, een van de grootste steden van Egypte, is op de antieke stad gebouwd, en een deel van de oude kust en de koninklijke haven is onder water geraakt. Duikers en archeologen vonden daar resten van gebouwen en beelden. Van de vuurtoren op het eiland Pharos en van de beroemde bibliotheek is boven de grond weinig of niets terug te vinden.
Gerelateerde plaatsen
Egypte
Het bijbelse Egypte valt grotendeels samen met het huidige Egypte; die identificatie is zeker
Malta
Malta is vandaag een zelfstandige eilandrepubliek en lid van de Europese Unie
Rome
Rome is vandaag de hoofdstad van Italië; de identificatie is zeker
Efeze
De ruïnes van Efeze liggen bij het huidige stadje Selçuk in de provincie Izmir, Turkije; de identificatie is zeker
Korinthe
De ruïnes van het antieke Korinthe liggen bij het dorp Archaia Korinthos in Griekenland; de identificatie is zeker
Bijbelse personen verbonden aan Alexandrië
Leer meer over Alexandrië met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Alexandrië? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Alexandrië.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Alexandrië in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Alexandrië.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Alexandrië.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Alexandrië.