Megiddo in de Bijbel

Megiddo lag op een heuvel aan de zuidwestrand van de vlakte van Jizreël, in het noorden van het land Israël, ongeveer dertig kilometer ten zuidoosten van het huidige Haifa. De stad bewaakte de uitgang van een pas door het bergland van de Karmel, waar de grote weg van Egypte naar Syrië en Mesopotamië de vlakte binnenkwam. Bij de verdeling van het land kwam Megiddo aan Manasse (Jozua 17:11).

De betekenis van de naam Megiddo is onzeker. Er zijn verklaringen voorgesteld, maar geen ervan is vast te stellen, en de Bijbel geeft zelf geen naamsverklaring. Bekender is de naam die ervan is afgeleid: Armageddon in Openbaring 16:16 wordt meestal uitgelegd als Har Megiddo, dat is berg van Megiddo. Het Hebreeuwse woord har betekent berg of bergland.

Megiddo komt voor in Jozua 12 en 17, Richteren 1 en 5, 1 Koningen 4 en 9, 2 Koningen 9 en 23, 1 Kronieken 7 en 2 Kronieken 35. Zacharia 12:11 noemt het dal van Megiddon. In het Nieuwe Testament staat alleen de afgeleide naam Armageddon, in Openbaring 16:16. De stad speelt dus vooral een rol in de tijd van de verovering, de richteren en de koningen.

Jozua versloeg de koning van Megiddo, maar Manasse verdreef de Kanaänieten er niet (Jozua 12:21, Richteren 1:27). Debora en Barak bezongen de strijd bij de wateren van Megiddo (Richteren 5:19). Salomo bouwde de stad uit (1 Koningen 9:15). Koning Ahazia van Juda stierf er op de vlucht voor Jehu (2 Koningen 9:27), en koning Josia sneuvelde er tegen farao Necho (2 Koningen 23:29).

Megiddo lag bij een pas door het bergland van de Karmel, waar de weg tussen Egypte en het noorden de vlakte van Jizreël bereikte. Wie de stad beheerste, beheerste de doorgang van handel en legers tussen de grote rijken. Daarom werd er in de loop van de eeuwen vaak om de stad gestreden, al in de tijd van farao Thoetmosis III en later door Necho van Egypte.

In Zacharia 12:11 heeft de Hebreeuwse tekst de vorm Megiddon, en de Statenvertaling volgt die: "gelijk die rouwklage van Hadadrimmon, in het dal van Megiddon". In de historische boeken schrijft de Statenvertaling Megiddo (Jozua 12:21, 1 Koningen 9:15). Het gaat om een en dezelfde stad aan de rand van de vlakte van Jizreël.

Armageddon is de naam van de plaats waar in Openbaring 16:16 de koningen der aarde vergaderd worden: "En zij hebben hen vergaderd in de plaats, welke in het Hebreeuws genaamd wordt Armageddon". De meeste uitleggers verklaren de naam als Har Megiddo, berg van Megiddo. Sommigen verbinden hem met de berg der samenkomst uit Jesaja 14:13. In het spraakgebruik is armageddon een woord voor een allesbeslissende eindstrijd geworden.

Niet in de gewone zin. Megiddo is een tell, een heuvel van opeengestapelde stadslagen boven de vlakte. De Bijbel spreekt juist van een dal: Josia kwam "om te strijden in het dal Megiddo" (2 Kronieken 35:22). Waarom Openbaring dan van Har Megiddo, berg van Megiddo, spreekt, wordt verschillend uitgelegd: sommigen denken aan de nabije Karmel, anderen aan de heuvel zelf, weer anderen lezen de naam vooral als beeld.

Zo noemden de eerste opgravers van Megiddo enkele lange gebouwen met rijen stenen pijlers. Zij dachten aan paardenstallen uit de tijd van Salomo, omdat de Bijbel zegt dat Salomo Megiddo bouwde (1 Koningen 9:15) en wagensteden had (1 Koningen 9:19). Tegenwoordig worden de gebouwen meestal later gedateerd, in de tijd van de koningen van Israël na Salomo, en uitgelegd als stallen of als opslagplaatsen. Datering en functie zijn omstreden.

De vlakte van Jizreël is de brede, vruchtbare vlakte tussen het bergland van de Karmel en Samaria in het zuiden en de heuvels van Galilea in het noorden. De Statenvertaling noemt haar het dal van Jizreel. Megiddo lag aan de zuidwestrand. In de vlakte legerden zich de Midianieten in de dagen van Gideon (Richteren 6:33) en Saul voor zijn laatste strijd (1 Samuël 29:1). Later heette zij ook de vlakte van Esdrelon.

Tel Megiddo, in het Arabisch Tell el-Mutesellim, is opgegraven en is sinds 2005 samen met Hazor en Berseba UNESCO-werelderfgoed. De heuvel bevat ongeveer twintig bewoningslagen. Te zien zijn onder meer stadspoorten, paleizen, pijlergebouwen en een watersysteem uit de koningstijd van Israël, met een schacht en een tunnel naar een bron buiten de muur; wie het liet aanleggen, is onbekend. Welke bouwwerken uit welke koningstijd stammen, is onder archeologen voor een deel omstreden.

Daarover verschillen uitleggers. Sommigen verwachten een letterlijke strijd in de vlakte van Jizreël, anderen lezen Armageddon als een beeld van de laatste verzameling van de machten tegen God. Zeker is dat Openbaring 16:16 een naam gebruikt die in Israël herinnerde aan beslissende strijd en rouw, en dat de strijd in Openbaring 19:19-21 door Christus Zelf wordt beslist.