Bethel in de Bijbel

Bethel lag in het centrale bergland, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem, op de grens van de stamgebieden Benjamin en Efraïm. De stad lag aan de weg van Jeruzalem naar Sichem, met Ai iets ten oosten. Meestal wordt Bethel gelijkgesteld met het dorp Beitin op de Westelijke Jordaanoever, bij Ramallah. Die identificatie is waarschijnlijk; enkele onderzoekers denken aan el-Bireh.

Beth-El is Hebreeuws voor huis van God, of huis Gods. Jakob gaf de plaats die naam nadat God daar in een droom aan hem was verschenen: "Dit is niet dan een huis Gods, en dit is de poort des hemels" (Genesis 28:17). De oudere naam van de stad was Luz, wat waarschijnlijk amandelboom betekent (Genesis 28:19).

Bethel komt in tientallen verzen voor. De belangrijkste plaatsen zijn Genesis 12, 28 en 35 (Abraham en Jakob), Richteren 1 en 20, 1 Samuël 7, 1 Koningen 12 en 13 (Jerobeam en de man Gods), 2 Koningen 2, 17 en 23, en de profeten Hosea en Amos. Na de ballingschap noemen Ezra 2 en Nehemia 11 de stad nog.

Abraham bouwde er een altaar en Jakob zag er in een droom de ladder naar de hemel. In de richterentijd stond de ark er een tijd, en Samuël sprak er recht. Koning Jerobeam zette er een gouden kalf neer, waartegen een man Gods uit Juda en later Amos profeteerden. Koning Josia brak het altaar ten slotte af.

De Statenvertaling schrijft Beth-El, met een koppelteken, zoals in Genesis 28:19: "En hij noemde den naam dier plaats Beth-El". De plaats waar Jakob later een altaar bouwde, noemde hij El Beth-El, God van Beth-El (Genesis 35:7). In Hosea 12:5 staat de vorm Beth-el. Op deze site schrijven wij in eigen tekst Bethel.

Ja. Genesis 28:19 zegt dat de naam van de stad te voren Luz was, en Genesis 35:6 noemt Luz, dat is Beth-El. Richteren 1:26 vertelt dat de man die de verspieders de ingang wees, in het land der Hethieten een nieuwe stad bouwde en die ook Luz noemde. Dat tweede Luz is dus een andere plaats, waarvan de ligging onbekend is.

Beth-Aven betekent huis van onrecht of ijdelheid. Hosea gebruikt de naam als spotnaam voor Bethel, de stad van het gouden kalf (Hosea 4:15, 10:5). Daarmee keert hij huis van God om. Jozua 7:2 noemt ook een plaats Beth-Aven bij Ai; of dat een afzonderlijke plaats was of een andere naam voor de omgeving van Bethel, is niet zeker.

Na de scheiding van het rijk wilde Jerobeam voorkomen dat zijn volk naar de tempel in Jeruzalem bleef gaan. Hij zei: "Het is ulieden te veel om op te gaan naar Jeruzalem" en zette kalveren in Bethel in het zuiden en Dan in het noorden van zijn rijk (1 Koningen 12:28-29). Bethel had door Abraham en Jakob al een oude naam als heilige plaats.

Nee. Het gouden kalf van Exodus 32 maakte Aäron in de woestijn bij de Sinaï. De kalveren van Bethel en Dan liet Jerobeam eeuwen later maken (1 Koningen 12:28). Wel gebruikte Jerobeam bijna dezelfde woorden als het volk bij de Sinaï (Exodus 32:4): "zie uw goden, o Israel, die u uit Egypteland opgebracht hebben" (1 Koningen 12:28). De Bijbel trekt zo zelf de lijn tussen beide zonden.

De bijbelse stad bestaat niet meer als stad. Op de plaats die meestal als Bethel wordt aangewezen, ligt het Arabische dorp Beitin op de Westelijke Jordaanoever. Bij opgravingen in de twintigste eeuw zijn daar resten van bewoning uit verschillende perioden gevonden. Over de precieze duiding van die lagen verschillen archeologen van mening.

Op hun laatste tocht samen kwamen Elia en Elisa in Bethel, waar een groep zonen der profeten woonde; zij wisten dat de HEERE Elia die dag zou wegnemen (2 Koningen 2:2-3). Na de hemelvaart van Elia ging Elisa weer op naar Bethel. Onderweg bespotten jongens uit de stad hem; hij vloekte hen in de naam van de HEERE, en twee beren verscheurden er tweeënveertig (2 Koningen 2:23-24). Zo woonde in de stad van het gouden kalf ook een kring van profeten van de HEERE.