Ga naar hoofdinhoud

Korinthe in de Bijbel

Korinthos (Grieks). De naam is mogelijk pre-Grieks en van onzekere afkomst. In het Nieuwe Testament verschijnt de naam in Handelingen 18 en in de opschriften van 1 en 2 Korinthiërs. Het werkwoord "korinthiazesthai" ("op z'n Korinthisch leven") was in de klassieke wereld synoniem met seksuele losbandigheid.

Korinthe was een rijke Griekse handelsstad op de landengte tussen Peloponnesos en het Griekse vasteland, berucht om haar losbandigheid. Paulus werkte er tijdens zijn tweede zendingsreis achttien maanden (Handelingen 18), ontmoette er Aquila en Priscilla, en schreef later zijn twee brieven aan de Korinthiërs.

Ook bekend als: Corinth, Corinthe, Korinthos

Ligging

Korinthe lag op de landengte (isthmos) die het Griekse vasteland verbindt met de Peloponnesos, in het zuiden van Griekenland. De stad beheerste twee havens — Lechaeum aan de Korinthische Golf naar het westen en Kenchreeen aan de Saronische Golf naar het oosten — waartussen schepen en goederen werden vervoerd. Deze ligging maakte Korinthe tot een van de grootste handelscentra van het oostelijk Middellandse Zeegebied.

Vandaag

Het huidige Korinthos ligt enkele kilometers ten oosten van de antieke stad, bij het Kanaal van Korinthe dat in 1893 de landengte daadwerkelijk doorsneed. Van het antieke Korinthe zijn belangrijke ruines bewaard gebleven, waaronder de tempel van Apollo, de agora, het bema (rechtsgestoelte, waarschijnlijk de plaats waar Paulus voor Gallio stond) en de bron van Peirene. Acrocorinthe, de imposante burcht boven de stad, herbergde in de oudheid de tempel van Afrodite.

Geschiedenis

Korinthe was in de klassieke tijd een bloeiende Griekse stadstaat, bekend om haar rijkdom en haar strategische ligging. In 146 voor Christus werd zij door de Romeinse consul Lucius Mummius verwoest nadat zij zich tegen Rome had verzet. Een eeuw lang lag de stad in ruines, tot Julius Caesar haar in 44 voor Christus herstichtte als Romeinse kolonie, Colonia Laus Iulia Corinthiensis. Daarmee werd Korinthe feitelijk een nieuwe, Romeinse stad, maar zij kreeg snel opnieuw haar reputatie als welvarend handelscentrum. In de tijd van Paulus was Korinthe de hoofdstad van de Romeinse provincie Achaje en zetel van de proconsul. De bevolking was zeer gemengd: Romeinse veteranen, Griekse handelaren, Joden, vrijgelatenen en slaven leefden er naast elkaar. Schepen die van oost naar west wilden, kozen er meestal voor hun lading over de landengte te vervoeren (of zelfs hun hele schip over een stenen sleepweg, de diolkos) in plaats van de gevaarlijke omweg rond de Peloponnesos te maken. Dat bracht Korinthe grote rijkdom, maar ook een oneindige stroom van zeelieden, handelaars en avonturiers. De stad was berucht om haar losbandigheid. Het werkwoord "korinthiazesthai" betekende in de klassieke wereld "op z'n Korinthisch leven" en stond voor seksuele uitspattingen. Al was dit gezegde ouder dan de Romeinse herstichting en was het in de eerste eeuw na Christus misschien deels een cliche, het weerspiegelt de reputatie van de stad. Op de Acrocorinthe stond een tempel van Afrodite waar volgens Strabo tempelprostitutie voorkwam (hoewel dit in de Romeinse tijd niet meer zo was). In dit milieu kwam Paulus tijdens zijn tweede zendingsreis aan, waarschijnlijk in het jaar 50 of 51 na Christus. Hij had net de teleurstelling van Athene achter zich en verbleef aanvankelijk niet vol moed maar "in zwakheid, met vrees en veel beven" (1 Korinthe 2:3). In Korinthe ontmoette hij het Joods-christelijk echtpaar Aquila en Priscilla, die uit Italie waren verdreven door het edict van keizer Claudius. Paulus trok bij hen in omdat zij hetzelfde beroep uitoefenden: het maken van tenten (Handelingen 18:1-3). Zo combineerde hij manuele arbeid met zijn verkondiging. Elke sabbat sprak hij in de synagoge en overtuigde hij Joden en Grieken. Toen Silas en Timotheus arriveerden, werd Paulus "in de geest gedrongen" en betuigde hij aan de Joden dat Jezus de Christus was. Toen zij dat tegenstonden en lasterden, verliet hij de synagoge en ging hij bij Justus wonen, wiens huis direct aan de synagoge grensde. Crispus, het hoofd van de synagoge, kwam met zijn hele huis tot geloof, en velen van de Korinthiers geloofden en werden gedoopt (Handelingen 18:4-8). 's Nachts verscheen de Heere in een visioen aan Paulus en zei: "Wees niet bevreesd, maar spreek en zwijg niet, want Ik ben met u, en niemand zal de hand aan u slaan om u kwaad te doen, want Ik heb veel volk in deze stad" (Handelingen 18:9-10). Hierdoor bleef Paulus een jaar en zes maanden in Korinthe, waar hij hen het Woord van God onderwees. Een laatste bekende gebeurtenis is het proces voor de proconsul Gallio (Handelingen 18:12-17). De Joden grepen Paulus eensgezind vast en brachten hem voor het rechtsgestoelte, beschuldigend dat hij overreedde om God te dienen tegen de wet in. Maar Gallio weigerde in deze zaak recht te spreken: "Als het gegaan was om enig onrecht of een misdrijf, Joden, zou ik u met reden verdragen, maar als het geschillen betreft over een woord, en namen, en wet zoals die bij u geldt, dan moet u dat zelf maar zien; daarover wil ik geen rechter zijn." Hij joeg hen weg van het rechtsgestoelte. De datum van Gallio's proconsulaat (door een inscriptie in Delphi vrij nauwkeurig vaststaand op 51-52 na Christus) is een van de zekerste ankerpunten voor de chronologie van Paulus' leven.

Betekenis in de Bijbel

Korinthe is theologisch van onschatbare waarde omdat hier de twee brieven aan de Korinthiers thuishoren, die samen meer dan welke andere bron inzicht geven in het dagelijks leven, de problemen en de praktijk van een jonge heidenchristelijke gemeente. Hier lezen wij over doopformules en avondmaalsviering, over geestelijke gaven en liefde, over gemeenteleven en tucht, over opstanding en collecte voor de armen, over huwelijk en ongehuwde staat. Geen andere gemeente laat haar innerlijk leven zo helder zien als Korinthe. De gemeente in Korinthe laat tegelijk de spanning zien tussen het evangelie en een wereld vol losbandigheid, machtsdenken en partijgeest. Paulus moet vermanen over onkuisheid (1 Korinthe 5-6), over geschillen die voor de heidense rechter worden gebracht (1 Korinthe 6:1-8), over misstanden rond het avondmaal waar de rijken zich volpropten terwijl de armen honger leden (1 Korinthe 11:17-34), over overdrijving van bepaalde geestelijke gaven (1 Korinthe 12-14) en over valse leraars die het gezag van Paulus betwistten (2 Korinthe 10-13). Juist in deze problematiek komt de pastorale wijsheid van Paulus tot haar recht: hij zoekt niet de eenvoudige weg, maar leidt de gemeente door tucht, vermaning, aanmoediging en zelfontlediging heen naar de eenheid in Christus. Het hoogtepunt is 1 Korinthe 13, de zogenoemde "hooglied op de liefde". Midden in een gemeente die zich verhovaardigt op kennis, welsprekendheid en spectaculaire gaven, laat Paulus zien dat zonder liefde alles leeg is. In 1 Korinthe 15 geeft hij vervolgens de uitvoerigste uiteenzetting van de opstanding in het hele Nieuwe Testament: "Want ik heb u ten eerste overgeleverd wat ik ook ontvangen heb, dat Christus gestorven is voor onze zonden, overeenkomstig de Schriften, en dat Hij begraven is, en dat Hij opgewekt is op de derde dag, overeenkomstig de Schriften" (vs. 3-4). De opstanding is niet iets erbij, maar het hart van het evangelie en de garantie van de toekomstige opstanding van de gelovigen. Dat Paulus juist in Korinthe het visioen ontving "Ik heb veel volk in deze stad" (Handelingen 18:10), onderstreept hoe de Heere ook in een morele puinhoop Zijn uitverkorenen kent en roept. Korinthe is daarmee een tegenbeeld bij Athene: daar leek het meeste begrip maar weinig bekeerlingen, hier minder culturele status maar een grote en levendige gemeente. Het evangelie is niet gebonden aan filosofische finesse maar aan Gods verkiezende liefde.

Sleutelgebeurtenissen in Korinthe

1

Paulus ontmoet Aquila en Priscilla

Na Athene komt Paulus in Korinthe en ontmoet er het Joods-christelijke echtpaar Aquila en Priscilla, dat uit Italie is verdreven door het edict van Claudius. Omdat zij tentenmakers waren zoals hij, trekt hij bij hen in en werken zij samen.

Handelingen 18:1-3

2

Prediking in de synagoge en schok onder de Joden

Paulus spreekt elke sabbat in de synagoge en overtuigt Joden en Grieken. Als Silas en Timotheus arriveren, wordt hij gedrongen in de geest. Toen de Joden hem tegenstonden en lasterden, schudde hij het stof van zijn kleren en zei: "Uw bloed zij op uw eigen hoofd."

Handelingen 18:4-6

3

Crispus en velen komen tot geloof

Paulus trekt uit de synagoge en gaat naar het huis van Titius Justus, dat er direct aan grenst. Crispus, het hoofd van de synagoge, kwam met zijn hele huis tot geloof. En velen van de Korinthiers die hem hoorden, geloofden en werden gedoopt.

Handelingen 18:7-8

4

Visioen van de Heere bemoedigt Paulus

's Nachts verschijnt de Heere in een visioen aan Paulus: "Wees niet bevreesd, maar spreek en zwijg niet, want Ik ben met u, en niemand zal de hand aan u slaan om u kwaad te doen, want Ik heb veel volk in deze stad."

Handelingen 18:9-10

5

Paulus blijft achttien maanden in Korinthe

Op grond van het visioen blijft Paulus een jaar en zes maanden in de stad en onderwijst hij hun het Woord van God. Dit is een van de langste verblijven van Paulus in één plaats.

Handelingen 18:11

6

Proces voor de proconsul Gallio

De Joden grijpen Paulus vast en brengen hem voor het rechtsgestoelte van Gallio. Maar Gallio weigert recht te spreken in een zaak die gaat over "een woord en namen en wet zoals die bij u geldt". Hij jaagt hen weg. Deze episode levert tevens een belangrijk ankerpunt voor de chronologie van Paulus.

Handelingen 18:12-17

7

Vertrek vanuit Kenchreeen naar Efeze

Na nog enige tijd neemt Paulus afscheid van de broeders en vaart hij, samen met Priscilla en Aquila, weg vanuit de haven Kenchreeen. Daarvoor liet hij zijn haar knippen wegens een gelofte.

Handelingen 18:18

8

Eerste brief aan de Korinthiers

Later schrijft Paulus vanuit Efeze de eerste brief aan de Korinthiers, waarin hij partijstrijd, onkuisheid, rechtszaken, het avondmaal, geestelijke gaven, de liefde en de opstanding behandelt.

1 Korinthe 1:1-2

9

Tweede brief aan de Korinthiers

In een latere brief verdedigt Paulus zijn apostolische dienst tegen valse leraars en beschrijft hij de verzoening door Christus, de nieuwe bediening en zijn eigen zwakheid waarin Gods kracht volmaakt wordt.

2 Korinthe 1:1

Theologische betekenis

Korinthe laat zien dat Gods genade ook in een stad van losbandigheid wortel kan schieten. Paulus durft in 1 Korinthe 6:9-11 ronduit te zeggen: "Dit waren sommigen van u. Maar u bent afgewassen, maar u bent geheiligd, maar u bent gerechtvaardigd in de Naam van de Heere Jezus en door de Geest van onze God." De Korinthische gemeente is een levend bewijs dat het kruis van Christus niemand te diep in het vuil ligt om op te rapen. Tegelijk is Korinthe een waarschuwing: waar genade rijk wordt ontvangen, kunnen ook nieuwe zonden opduiken. De gemeente die rijk was in alle woord en kennis, liep het gevaar te vergeten hoe zij Christus ontvangen had en viel terug in machtsdenken, partijgeest en uitwassen rondom het avondmaal. Paulus bestrijdt deze zelfgenoegzaamheid door telkens naar het kruis terug te wijzen: "Ik heb mij voorgenomen niets anders onder u te weten dan Jezus Christus, en Die gekruisigd" (1 Korinthe 2:2). De gemeente van Korinthe staat model voor hoe de kerk in de wereld leeft: midden in de heidense cultuur, omringd door afgoderij en losbandigheid, geroepen om anders te zijn zonder wereldmijdend te worden. Haar brieven bevatten de meest gedetailleerde aanwijzingen van het hele Nieuwe Testament voor gemeentelijk leven: over het huwelijk, het avondmaal, de gaven van de Geest, de orde in de samenkomst, de liefde als meest uitnemende weg en de hoop op de opstanding. Voor elke plaatselijke gemeente vandaag blijft Korinthe een bron waaruit rijkelijk geput kan worden.

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten helpen je om de rol van Korinthe in de Schrift beter te begrijpen.

Veelgestelde vragen over Korinthe

Hoelang bleef Paulus in Korinthe?

Tijdens zijn tweede zendingsreis bleef Paulus achttien maanden in Korinthe (Handelingen 18:11). Dat is na Efeze een van de langste verblijven van Paulus in één plaats. Hij werd bemoedigd door een nachtelijk visioen van de Heere: "Ik heb veel volk in deze stad" (Handelingen 18:9-10).

Wie waren Aquila en Priscilla?

Aquila was een Jood uit Pontus en Priscilla (soms Prisca genoemd) was zijn vrouw. Zij waren uit Rome verdreven door het edict van keizer Claudius tegen de Joden en kwamen naar Korinthe, waar Paulus hen ontmoette (Handelingen 18:1-3). Omdat zij dezelfde beroep hadden — tentenmaker — werkte en woonde Paulus bij hen. Later reisden zij mee naar Efeze en speelden ook daar een belangrijke rol. In de brieven van Paulus worden zij herhaaldelijk gegroet (Romeinen 16:3; 2 Timotheus 4:19).

Waarom was Korinthe zo berucht?

Korinthe had een reputatie van losbandigheid. Het Griekse werkwoord "korinthiazesthai" ("op z'n Korinthisch leven") werd in de klassieke wereld gebruikt voor seksuele uitspattingen. Op de Acrocorinthe, de burcht boven de stad, stond in de klassieke tijd een tempel van Afrodite. Daarnaast zorgde de strategische ligging voor een voortdurende stroom van zeelieden en handelaars met al het zedelijk bijverschijnsel dat daarbij hoorde.

Wie was Gallio?

Gallio was een Romeinse proconsul van de provincie Achaje en een broer van de filosoof Seneca. Toen de Joden Paulus voor zijn rechtsgestoelte brachten, weigerde hij deze zaak te behandelen omdat hij haar als een intern Joods geschil over "een woord en namen en wet" beschouwde (Handelingen 18:12-17). Een inscriptie in Delphi dateert zijn ambtsperiode vrij nauwkeurig op 51-52 na Christus, wat een van de zekerste ankerpunten is voor de chronologie van Paulus.

Wat gebeurde er voor Gallio's rechtsgestoelte?

De Joden in Korinthe grepen Paulus eensgezind vast en brachten hem voor de proconsul Gallio, beschuldigend dat hij overreedde om God te dienen in strijd met de wet. Voordat Paulus zelfs maar kon antwoorden, zei Gallio dat hij geen rechter wilde zijn in zaken van woorden en namen van de Joodse wet en joeg hen weg van het rechtsgestoelte. Dit was feitelijk een jurisprudentiele bescherming voor de vroege kerk binnen het Romeinse recht.

Hoeveel brieven schreef Paulus aan de Korinthiers?

In het Nieuwe Testament zijn twee brieven aan de Korinthiers bewaard: 1 en 2 Korinthiers. Uit 1 Korinthe 5:9 en 2 Korinthe 2:3-4 en 7:8 kan worden afgeleid dat er nog minstens één andere brief bestond die verloren is gegaan, soms de "tranenbrief" genoemd. De twee bewaarde brieven zijn samen een hoofdbron voor onze kennis van het leven in een vroegchristelijke gemeente.

Wat behandelt 1 Korinthe 13?

1 Korinthe 13 staat bekend als het "hooglied op de liefde". Paulus schrijft dat zelfs de hoogste gaven — talen van mensen en engelen, profetie, kennis, offervaardigheid — zonder liefde niets zijn. Hij beschrijft de eigenschappen van de liefde (lankmoedig, vriendelijk, niet jaloers, niet opgeblazen) en stelt dat geloof, hoop en liefde blijven, maar de meeste van deze is de liefde. Het hoofdstuk staat midden in een bespreking van geestelijke gaven (1 Korinthe 12-14).

Wat leert 1 Korinthe 15 over de opstanding?

1 Korinthe 15 is de uitvoerigste uiteenzetting van de opstanding in het Nieuwe Testament. Paulus begint met de kern van het evangelie: Christus is gestorven voor onze zonden overeenkomstig de Schriften, begraven, en opgewekt op de derde dag (vs. 3-4). Hij noemt de getuigen en betoogt dat als Christus niet is opgewekt, ons geloof tevergeefs is. Hij eindigt met de belofte dat de dood verslonden is tot overwinning (vs. 54-57) en met de aansporing standvastig te zijn.

Hoe ziet het antieke Korinthe er vandaag uit?

Het antieke Korinthe ligt iets ten zuiden van het moderne Korinthos, vlakbij het Kanaal van Korinthe. Opgravingen hebben onder meer de tempel van Apollo, de agora, de bron van Peirene en het bema (rechtsgestoelte) blootgelegd. Dit bema wordt vaak beschouwd als de plek waar Paulus voor Gallio stond. Op de Acrocorinthe boven de stad zijn nog restanten van de oude burcht en de tempel van Afrodite te zien.

Gerelateerde plaatsen

Bijbelse personen verbonden aan Korinthe

Leer meer over Korinthe met AI BijbelAssistent

Wil je dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Korinthe? Onze AI-assistent helpt je verder.

Verdiep u verder