Berg Karmel in de Bijbel

De Karmel komt al in het boek Jozua voor als grens van het gebied van Aser (Jozua 19:26) en als territorium van een koning die door Jozua werd verslagen (Jozua 12:22). In de koningstijd werd de berg bekend als de plaats van de confrontatie tussen de profeet Elia en de profeten van Baal. Koning Achab van Israel had onder invloed van zijn Sidonische vrouw Izebel de Baaldienst in Israel ingevoerd. Zij vervolgde de profeten van de HEERE, en het land werd door een jarenlange droogte getroffen die door Elia was aangekondigd (1 Koningen 17:1). Na drie jaar zocht Elia koning Achab op en beval hem heel Israel en de vierhonderdvijftig profeten van Baal en vierhonderd profeten van Asjera bijeen te roepen op de berg Karmel (1 Koningen 18:19). Op de berg stelde Elia het volk voor een keuze: "Hoelang hinkt u nog op twee gedachten? Als de HEERE God is, volg Hem, maar als het de Baal is, volg hem" (1 Koningen 18:21). Toen stelde hij de beslissende proef voor. De Baalprofeten en Elia zouden elk een offer bereiden zonder vuur eronder aan te steken. De god die zelf met vuur zou antwoorden, zou waarachtig God zijn. Van de ochtend tot de middag riepen de Baalpriesters hun god aan, dansten rond het altaar en kerfden zich met messen. Er kwam geen antwoord. Toen bouwde Elia met twaalf stenen — naar het getal van de stammen — het afgebroken altaar van de HEERE opnieuw op. Hij liet water over offer en altaar gieten tot zelfs de greppel vol was. Daarna bad hij eenvoudig: "HEERE, God van Abraham, Izak en Israel, laat heden bekend worden dat U God bent in Israel" (1 Koningen 18:36). Vuur van de HEERE viel neer en verteerde het brandoffer, het hout, de stenen, het stof, en likte ook het water op dat in de greppel stond. Heel het volk viel op zijn gezicht en riep: "De HEERE is God, de HEERE is God!" (1 Koningen 18:39). De Baalprofeten werden naar de beek Kison gebracht en daar gedood. Vervolgens boog Elia zich op de top van de Karmel met zijn gezicht tussen zijn knieen en bad om regen. Zeven keer stuurde hij zijn knecht om naar de hemel te kijken, tot eindelijk een wolkje als een mannenhand boven de zee verscheen. Daarna volgde een zware regenbui, en de droogte eindigde (1 Koningen 18:42-45). Ook de profeet Elisa, de opvolger van Elia, vertoefde graag op de Karmel. Naar hem reisde de Sunamitische vrouw toen haar kind was overleden (2 Koningen 4:25), en na de bestijging van Elia ging Elisa van Bethel via de Karmel naar Samaria (2 Koningen 2:25). De profeten na hen gebruikten de Karmel als beeld van vruchtbaarheid: wanneer Gods oordeel over het land komt, verdort de Karmel (Jesaja 33:9; Amos 1:2); wanneer herstel wordt beloofd, keert haar luister terug (Jesaja 35:2).

De Karmel leert dat God het hinken op twee gedachten niet accepteert. Israel kon niet tegelijk de HEERE dienen en Baal, en de vuurproef maakte de tegenstelling voorgoed duidelijk. Voor de Schrift is dit een kernprincipe: Gods eer is niet deelbaar, en zijn verbondsgemeenschap is niet te combineren met wat Hem tegenspreekt. De waarschuwing van Elia klinkt door in het "gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben" van Exodus 20. Tegelijk laat de Karmel zien hoe bereidwillig God is om zich te openbaren wanneer Zijn knecht eenvoudig bidt en op zijn woord vertrouwt. Elia hoeft geen spektakel op te voeren; hij bidt niet lang, hij snijdt zich niet. Hij wacht op de God die zich geopenbaard heeft als "God van Abraham, Izak en Israel". Zo worden ook biddende gelovigen uitgenodigd: niet rituelen of prestaties wekken Gods tegenwoordigheid, maar vertrouwen op wie Hij is en op wat Hij beloofd heeft. De regen die na de vuurproef komt, is een beeld van herstel. Waar de afgoderij wordt afgezworen, daar begint het land weer op te bloeien. Berouw en vernieuwing horen in de Schrift bij elkaar. Voor de kerk blijft de Karmel daarom een plaats van aansporing: scheid je los van de afgoden van vandaag, vertrouw op de levende God, en verwacht de regen van Zijn genade.