1
Israel bereikt de Schelfzee in de woestijn
God leidt het volk niet via de korte weg door het Filistijnenland, maar door de woestijn naar de Rode Zee, met de wolkkolom en vuurkolom als gids.
Rode Zee in de Bijbel
Yam Suph (Hebreeuws), letterlijk "zee van het riet" of "rietzee". In de Septuaginta en in het Nieuwe Testament wordt gesproken van erythra thalassa, "rode zee". De Statenvertaling en HSV spreken van de Schelfzee of Rode Zee.
De Rode Zee is de plaats waar God zijn volk Israel op wonderbare wijze redde uit de greep van Egypte. Bij de doortocht door de zee werd het volk voorgoed bevrijd uit de slavernij en kreeg het zicht op Gods machtige arm.
Ook bekend als: Schelfzee, Rietzee, Yam Suph, Zee van Suph
Ligging
De naam Rode Zee verwijst in de Bijbel naar het watergebied dat Egypte scheidt van het Sinai-schiereiland en van Arabie. De exacte lokatie van de doortocht is omstreden: sommigen denken aan een van de bittere meren of moerasgebieden ten noorden van de Golf van Suez, anderen aan de Golf van Suez zelf, en weer anderen aan de Golf van Akaba.
Vandaag
Vandaag bestaat de Rode Zee nog steeds als lange, smalle zeearm tussen Afrika en het Arabische schiereiland, vertakkend in de Golf van Suez (westelijk) en de Golf van Akaba (oostelijk). Het gebied is wereldwijd bekend om zijn koraalriffen en wordt druk bevaren, onder meer via het Suezkanaal.
Geschiedenis
De Rode Zee komt in de Bijbel vooral in beeld bij de uittocht uit Egypte. Nadat de HEERE door tien plagen Farao had getroffen, liet deze het volk Israel eindelijk gaan (Exodus 12). God leidde hen echter niet langs de korte weg door het land van de Filistijnen, maar door de woestijn naar de Schelfzee (Exodus 13:17-18). Overdag ging Hij voor hen uit in een wolkkolom en 's nachts in een vuurkolom.
Toen Farao spijt kreeg van zijn besluit, trok hij het volk achterna met zeshonderd uitgelezen strijdwagens (Exodus 14:5-9). Israel stond klem tussen het Egyptische leger en de zee. In angst schreeuwde het volk tot de HEERE en mopperde tegen Mozes. Maar Mozes antwoordde: "Wees niet bevreesd, houd stand, zie het heil van de HEERE dat Hij vandaag nog voor u zal bewerken" (Exodus 14:13).
Op Gods bevel strekte Mozes zijn staf uit over de zee. De HEERE liet de zee wegvloeien door een sterke oostenwind die de hele nacht waaide en maakte de zee tot droog land. Het water werd gespleten en Israel ging midden door de zee op het droge; het water was hun een muur aan de rechter- en aan de linkerhand (Exodus 14:21-22).
Toen het leger van de Farao het volk achterna trok de zee in, gebood de HEERE Mozes opnieuw zijn hand uit te strekken. Het water keerde terug en overstroomde de strijdwagens, de ruiters en heel het leger van Farao; niemand van hen bleef over (Exodus 14:26-28). Aan de overkant van de zee hief Mozes met Israel en Mirjam met de vrouwen het loflied aan: "Ik zal zingen voor de HEERE, want Hij is hoog verheven" (Exodus 15:1).
Deze gebeurtenis kreeg in de geschiedenis van Israel de status van het ultieme heilsfeit. De Psalmen bezingen de doortocht telkens opnieuw (Psalm 78, 106, 136), en de profeten verwijzen ernaar als bewijs dat de HEERE zijn volk kan verlossen (Jesaja 51:10). Toen veertig jaar later de verspieders naar Jericho kwamen, vertelde Rachab hun dat heel Kanaan bang was sinds men hoorde hoe de HEERE het water van de Schelfzee voor hen had doen opdrogen (Jozua 2:10). De naam "Rode Zee" werd zo synoniem met Gods macht om te redden.
Betekenis in de Bijbel
De doortocht door de Rode Zee is in de Schrift het hart van de uittocht en daarmee het fundament van Israels verbondsgeschiedenis. Hier werd definitief duidelijk dat God Zijn volk had losgekocht uit het slavenhuis Egypte (Exodus 20:2). De bevrijding was niet het werk van mensen, maar van de HEERE alleen: "De HEERE zal voor u strijden en u moet stil zijn" (Exodus 14:14).
De doortocht functioneert in het Oude Testament als dat ene grote voorbeeld van Gods reddend handelen. Psalm 106 en Psalm 136 grijpen er telkens op terug, en ook Nehemia roept het volk op om zich de splijting van de zee te herinneren (Nehemia 9:9-11). Jesaja 51 gebruikt het beeld van de drooggelegde zee om te profeteren over een nog grotere verlossing uit de ballingschap en het verzamelen van Sion.
Het Nieuwe Testament trekt de lijn door naar Christus. Paulus schrijft dat de Israelieten "allen onder de wolk waren en allen door de zee zijn gegaan, en allen in Mozes gedoopt zijn in de wolk en in de zee" (1 Korinthe 10:1-2). De doortocht wordt zo een beeld van de christelijke doop: door het water gaan, het oude bestaan achterlaten en opstaan in een nieuw leven. Hebreeen 11:29 noemt de doortocht als een van de grote daden van geloof: "Door het geloof zijn zij door de Rode Zee gegaan als over droog land."
Tegelijk is de Rode Zee de plaats van oordeel over de vijanden van God. Wat voor Israel een weg van redding werd, werd voor Farao en zijn leger een weg van ondergang. Het lied van Mozes in Exodus 15 wordt in Openbaring 15:3 nog eens opgenomen door hen die overwinnen, als "het lied van Mozes, de dienstknecht van God, en het lied van het Lam".
Sleutelgebeurtenissen in Rode Zee
2
Farao achtervolgt Israel tot aan de zee
Farao krijgt spijt van het laten gaan van zijn slaven en trekt met zijn strijdwagens uit om Israel in te halen. Het volk staat klem tussen zee en leger.
3
Mozes spreekt moed in bij het volk
Mozes zegt: "Wees niet bevreesd, houd stand, zie het heil van de HEERE dat Hij vandaag nog voor u zal bewerken." Het is een van de klassieke woorden van geloof in het Oude Testament.
4
Mozes strekt zijn hand uit en de zee wordt gespleten
Door een sterke oostenwind maakt de HEERE de zee tot droog land. Het volk Israel trekt dwars door de zee, met het water als muur aan beide kanten.
5
Het water keert terug over Farao en zijn leger
Wanneer de Egyptenaren de Israelieten achterna gaan de zee in, strekt Mozes zijn hand opnieuw uit. Het water sluit zich over het leger en niemand blijft in leven.
6
Het lied van Mozes en Mirjam
Aan de overkant van de zee zingen Mozes en het volk een loflied over Gods overwinning. Mirjam leidt de vrouwen met een tamboerijn en zingt: "Zing voor de HEERE, want Hij is hoog verheven."
Theologische betekenis
De Rode Zee staat in de Bijbel voor het onmogelijke punt waarop God handelt. Voor Israel was er geen uitweg meer: de zee voor hen, de bergen rechts en links, en het leger van Farao achter hen. Juist dan blijkt dat verlossing het werk van de HEERE is en niet van mensen. Het is een beeld van Gods bevrijding: Hij wacht soms met handelen tot wij aan het einde van onze mogelijkheden zijn, opdat de eer Hem alleen toekomt.
In de christelijke traditie is de doortocht uitgelegd als een voorbeeld van de doop en van het sterven en opstaan met Christus (1 Korinthe 10:1-2, Romeinen 6:3-4). Door het water gaan betekent: afstand nemen van het oude slavenbestaan onder de zonde en opstaan in een nieuw leven met God. De vijanden worden begraven in het water; wie door de zee is gegaan, kan niet meer terugkeren naar Egypte.
De Rode Zee getuigt tenslotte van Gods trouw aan Zijn verbond. Wat Hij aan Abraham beloofde — dat Hij zijn nakomelingen uit het land van vreemdelingschap zou leiden (Genesis 15:13-14) — maakt Hij hier waar. Daarom blijft de doortocht tot op de laatste bladzijde van de Bijbel een reden om te zingen, en wordt het lied van Mozes in Openbaring 15 weer opgenomen als het lied van de Lammergemeente die is verlost uit de macht van het kwaad.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen je om de rol van Rode Zee in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Rode Zee
Wat betekent de naam Rode Zee eigenlijk?
In het Hebreeuws heet de zee Yam Suph, letterlijk "zee van het riet" of "Schelfzee". De vertaling "Rode Zee" komt via de Griekse Septuaginta (erythra thalassa) en zo in het Latijn en onze Nederlandse Bijbels terecht. De HSV gebruikt zowel "Schelfzee" als "Rode Zee".
Waar precies ging Israel door de zee?
De exacte plaats is onzeker en sinds eeuwen onderwerp van discussie. Sommigen denken aan een van de bittere meren of moerassen ten noorden van de Golf van Suez, anderen aan de Golf van Suez zelf, en weer anderen aan de Golf van Akaba. De Bijbel legt vooral nadruk op het wonder, niet op de exacte locatie.
Gebeurde de doortocht door een natuurlijk verschijnsel of door een wonder?
Exodus 14:21 vermeldt een sterke oostenwind die de hele nacht waaide en de zee droogmaakte. Tegelijk wordt duidelijk dat dit door God werd bestuurd op het exacte moment dat Mozes zijn staf uitstrekte. De Bijbel kent het onderscheid tussen natuur en wonder niet op de manier waarop wij dat doen: God gebruikt de natuur om zijn macht te tonen.
Hoeveel mensen gingen door de Rode Zee?
Exodus 12:37 spreekt van ongeveer zeshonderdduizend mannen te voet, de vrouwen en kinderen niet meegerekend. De totale groep was waarschijnlijk enkele miljoenen, met daarbij ook een gemengde menigte en het vee (Exodus 12:38). De omvang onderstreept hoe onmogelijk de situatie menselijk gezien was.
Waarom noemt Paulus de doortocht een doop?
In 1 Korinthe 10:1-2 schrijft Paulus dat de vaderen "in Mozes gedoopt zijn in de wolk en in de zee". Hij ziet in de doortocht een voorafschaduwing van de christelijke doop: door het water gaan, de oude slavernij achterlaten en opstaan in een nieuw leven. Het is een beeld van bevrijding en toewijding aan God.
Wordt de Rode Zee ook in het Nieuwe Testament genoemd?
Ja. Handelingen 7:36 verwijst ernaar in de preek van Stefanus. Hebreeen 11:29 noemt de doortocht als voorbeeld van geloof: "Door het geloof zijn zij door de Rode Zee gegaan als over droog land." En 1 Korinthe 10:1-2 gebruikt de gebeurtenis als typologisch beeld voor de doop.
Wat leert de doortocht ons vandaag over Gods handelen?
De Rode Zee laat zien dat God zijn volk uitredt op het moment dat er geen weg meer lijkt te zijn. Juist in onmogelijke situaties toont Hij zijn macht en trouw. Voor gelovigen is het een blijvende herinnering dat verlossing niet het resultaat is van menselijke inspanning, maar van Gods genade alleen.
Gerelateerde plaatsen
Bijbelse personen verbonden aan Rode Zee
Leer meer over Rode Zee met AI BijbelAssistent
Wil je dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Rode Zee? Onze AI-assistent helpt je verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Rode Zee.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Rode Zee in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Rode Zee.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Rode Zee.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Rode Zee.