Silo in de Bijbel

De geschiedenis van Silo als heilige plaats begint vrij snel na de intocht in Kanaan. Jozua 18:1 vermeldt dat "de hele gemeenschap van de Israelieten bijeenkwam te Silo en daar de tent van ontmoeting opzette. Het land was hun onderworpen." De tabernakel, die met het volk door de woestijn was meegetrokken, kreeg zo haar eerste vaste opstellingsplaats in het beloofde land. Vanuit Silo werden vervolgens de overige stammen uitgezonden om hun erfgebieden te verkennen en in bezit te nemen (Jozua 18:8-10). Gedurende de periode van de Richteren — ruwweg van 1400 tot 1050 voor Christus — bleef Silo het nationale heiligdom van Israel. Drie keer per jaar trokken de mannen uit het hele land naar Silo voor de grote feesten, al wordt niet elk bezoek in de Schrift met name genoemd. Richteren 21 beschrijft een jaarlijks feest van de HEERE in Silo, waar de overlevende Benjaminieten vrouwen mochten roven uit de dansende meisjes. Het was een donkere episode die de chaotische sfeer van de richterenperiode tekent. In 1 Samuel wordt Silo het toneel van een cruciale overgang. De priester Eli diende er als hogepriester, met zijn twee zonen Hofni en Pinehas. Hoewel Eli een vroom man was, slaagde hij er niet in zijn zonen op te voeden: zij misbruikten hun priesterambt door offerdelen voor zichzelf te eisen en door seksueel wangedrag bij de ingang van de tent van ontmoeting (1 Samuel 2:12-25). Een profeet waarschuwde Eli dat God zijn huis zou oordelen. In diezelfde periode kwam Elkana uit het bergland van Efraim jaar na jaar naar Silo om te aanbidden en te offeren. Zijn vrouw Hanna was kinderloos en werd daar door zijn tweede vrouw Peninna voortdurend getergd. Bij een van deze bezoeken stortte Hanna zich uit voor God in de tempel te Silo, biddend om een zoon die zij aan de HEERE zou afstaan. Eli, die haar bewegende lippen zonder geluid zag, meende eerst dat zij dronken was, maar zegende haar toen hij haar nood begreep: "Ga in vrede, en de God van Israel geve u wat u van Hem gebeden hebt" (1 Samuel 1:17). Zij ging heen, en God verhoorde haar. Uit haar werd Samuel geboren. Na zijn eerste levensjaren bracht Hanna Samuel terug naar Silo en droeg hem over aan Eli, opdat hij "voor de HEERE zou dienen voor altijd" (1 Samuel 1:28). De jonge Samuel groeide op in de tabernakel, terwijl Eli's eigen zonen de zaak van God verwoestten. In 1 Samuel 3 wordt het beroemde verhaal verteld hoe de Heere tot de slapende jongen sprak. Driemaal dacht Samuel dat Eli hem riep, totdat Eli begreep dat de Heere het was. Hij leerde Samuel antwoorden: "Spreek, HEERE, want Uw dienaar luistert." Vanaf dat moment werd Samuel profeet, en de Heere openbaarde zich voortdurend aan hem in Silo. Enige tijd later, rond het jaar 1050 voor Christus, liep het oordeel over Eli's huis uit in een catastrofe. De Israelieten trokken ten strijde tegen de Filistijnen en leden een nederlaag. In paniek haalden zij de ark van het verbond uit Silo naar het slagveld, alsof de ark een magisch wapen was. Hofni en Pinehas brachten haar mee, maar in de slag bij Afek werden zij gedood, de ark werd buitgemaakt door de Filistijnen en Eli stierf van schrik toen hij het hoorde (1 Samuel 4:1-22). De ark keerde niet naar Silo terug, en volgens archeologische sporen werd de stad in dezelfde periode verwoest — hoogstwaarschijnlijk door de oprukkende Filistijnen. Psalm 78:60 kijkt later bedroefd terug: "Hij verliet de tabernakel te Silo, de tent waarin Hij onder de mensen gewoond had." Jeremia haalde Silo eeuwen later als waarschuwing aan: zoals God Zijn aanwezigheid uit Silo had weggetrokken toen het volk afdwaalde, zo zou Hij het ook doen met de tempel in Jeruzalem als zij niet tot inkeer kwamen (Jeremia 7:12-14; 26:6).

Silo is een les in Gods nabijheid en in de grenzen van menselijke zelfgenoegzaamheid. Eeuwenlang was Silo de plaats waar God beloofde te wonen, en toch liet Hij zelf die plaats los toen Zijn volk Hem niet meer eerde. Daarmee wordt al in het vroege Oude Testament duidelijk dat God niet aan een gebouw of lokatie gebonden is. Zijn aanwezigheid is een genade, geen bezit. De tegenstelling tussen Eli's zonen en Hanna illustreert een motief dat door de hele Bijbel loopt: de hoogmoedige ambtsdrager die zijn positie misbruikt wordt uitgebraakt, terwijl de nederige ziel die God vreest wordt verhoord en verhoogd. Hanna's lied van dankbaarheid (1 Samuel 2) is een vroege formulering van het grondpatroon van Gods handelen: "Wie hoog staan, worden neergehaald; wie nederig zijn, worden opgericht." Maria's lofzang in Lukas 1 is hiervan direct afgeleid. De roeping van de jonge Samuel leert dat God in tijden van geestelijk verval nieuwe stemmen kan verwekken, vaak daar waar niemand ze verwacht. Juist een kind in een corrupte tempel werd de nieuwe profeet. Silo wordt zo tot een plek waar de oude orde eindigt en een nieuwe periode begint: van het priesterschap van Eli's huis naar de profetische bediening van Samuel en uiteindelijk naar het koningschap van David. Voor de nieuwtestamentische lezer klinkt in de geschiedenis van Silo ook iets mee van de uiteindelijke vervulling. In Johannes 1:14 lezen we dat het Woord "vlees geworden is en onder ons heeft gewoond" — letterlijk "heeft getabernakeld onder ons". Wat Silo eeuwenlang schaduwachtig aanduidde — God die temidden van Zijn volk woont — is in Christus werkelijkheid geworden. Silo is daarmee een stap in de lange weg die leidt van tabernakel naar tempel, en van tempel naar de levende Christus die de ware tempel is (Johannes 2:19-21).