Troas in de Bijbel

Troas lag aan de noordwestkust van Klein-Azië, aan de Egeïsche Zee, tegenover het eiland Tenedos en ten zuiden van de plaats van het oude Troje. De volledige naam was Alexandreia Troas, Alexandrië in Troas. Onder de Romeinen was het een kolonie met een belangrijke haven voor de overtocht naar Macedonië. De ruïnes liggen bij het dorp Dalyan in de Turkse provincie Çanakkale.

Allebei. Troas was eerst de naam van de landstreek rond het oude Troje, in het noordwesten van Klein-Azië. De havenstad die in Handelingen voorkomt, heette voluit Alexandreia Troas en werd kortweg Troas genoemd. Als Lukas schrijft dat Paulus en zijn metgezellen afkwamen tot Troas (Handelingen 16:8), bedoelt hij die stad aan zee, met haar haven voor de overtocht naar Macedonië. Het oude Troje zelf lag een flink stuk noordelijker, in hetzelfde gebied.

De landstreek Troas is genoemd naar het oude Troje, ook Ilion genoemd, bekend uit de verhalen van Homerus. De havenstad Troas uit het Nieuwe Testament was echter een andere, jongere stad, die pas na de dood van Alexander de Grote werd gesticht. Troje zelf lag noordelijker. In de tijd van Paulus liep de scheepvaart naar Macedonië via de haven van Troas, niet via Troje.

In Troas zag Paulus in de nacht een gezicht: er stond een Macedonische man die hem bad en zei: "Kom over in Macedonie, en help ons" (Handelingen 16:9). Paulus en zijn metgezellen besloten daaruit dat de Heere hen geroepen had om in Macedonië het Evangelie te verkondigen. Zij zochten terstond een schip en voeren via Samothrace en Neapolis naar Filippi (Handelingen 16:10-12).

Handelingen 16:6-7 zegt dat Paulus en zijn metgezellen van den Heiligen Geest verhinderd werden het Woord in Azië te spreken, en dat de Geest hun niet toeliet naar Bithynië te reizen. Hoe dat gebeurde, zegt Lukas niet; uitleggers denken aan een profetisch woord, een innerlijke overtuiging of omstandigheden. Duidelijk is dat de Heere hen zo naar Troas en vandaar naar Macedonië leidde.

De ruïnes van Troas liggen bij het dorp Dalyan in het noordwesten van Turkije, tegenover het eiland Bozcaada, het oude Tenedos. Er zijn resten van de stadsmuur, een badhuis, een theater en de oude haven bewaard, maar het terrein is slechts voor een deel opgegraven. Het huis met de bovenzaal waar Eutychus uit het venster viel (Handelingen 20:8-9), is niet aan te wijzen. Wel laat de ligging aan zee zien waarom Paulus hier telkens scheep ging.

Op de heenweg twee dagen: "Van Troas dan afgevaren zijnde, liepen wij recht naar Samothrace, en den volgende dag naar Neapolis" (Handelingen 16:11). Op de terugreis, jaren later, deden zij er vijf dagen over: van Filippi "kwamen in vijf dagen bij hen te Troas" (Handelingen 20:6). Lukas noemt geen reden voor het verschil; vaak wordt aan wind en stroming gedacht, maar dat zegt de tekst niet. Neapolis was de haven van Filippi.

In 2 Timotheüs 4:13 schrijft Paulus: "Breng den reismantel mede, dien ik te Troas bij Karpus gelaten heb". Het ging waarschijnlijk om een dikke mantel tegen kou en regen. Paulus schreef uit gevangenschap en vroeg Timotheüs ook voor de winter te komen (2 Timotheüs 4:21). Wie Karpus was, zegt de Bijbel verder niet; hij woonde kennelijk in Troas.

Paulus vraagt om "de boeken, inzonderheid de perkamenten" (2 Timotheüs 4:13). Perkament werd van dierenhuid gemaakt en was duurzamer en duurder dan papyrus. Wat er precies op stond, zegt de Bijbel niet. Uitleggers denken aan delen van de Schriften van het Oude Testament of aan eigen aantekeningen van Paulus; dat blijft een vermoeden.

In Handelingen 16:10 gaat het verhaal plotseling over van zij naar wij: "zo zochten wij terstond naar Macedonie te reizen". Dat wordt gewoonlijk zo gelezen dat Lukas, de schrijver van Handelingen, zich in Troas bij het gezelschap van Paulus voegde. Later begint een volgend wij-gedeelte opnieuw bij de reis naar Troas (Handelingen 20:5-6).

Ja. Toen Paulus op de terugreis zeven dagen in Troas bleef, kwamen "op den eersten dag der week" de discipelen bijeen om brood te breken (Handelingen 20:7). Er was dus een gemeente, al zegt de Bijbel niet wie haar stichtte; mogelijk gaat zij terug op de deur die Paulus daar eerder geopend vond (2 Korinthe 2:12). Ook Karpus, bij wie Paulus zijn reismantel achterliet, woonde er (2 Timotheüs 4:13). Volgens de kerkgeschiedenis schreef Ignatius van Antiochië begin tweede eeuw vanuit Troas enkele van zijn brieven.

De Bijbel noemt ten minste drie bezoeken: op de tweede reis, toen hij het gezicht van de Macedonische man zag (Handelingen 16:8-11); op de derde reis, toen hij Titus zocht (2 Korinthe 2:12-13); en op de terugreis, toen hij er zeven dagen bleef (Handelingen 20:6). Uit 2 Timotheüs 4:13 wordt vaak afgeleid dat hij er later nog eens was, maar dat bezoek wordt niet beschreven.