1
Midian legert zich in het dal
De Midianieten, de Amalekieten en de kinderen van het oosten slaan hun kamp op in het dal van Jizreël. Gideon zal hen daar verslaan.
Jizreël in de Bijbel
Jizreël (Hebreeuws יִזְרְעֶאל) betekent God zaait of God zal zaaien: het woord voor zaaien met de Godsnaam El. Hosea speelt op die betekenis: "Ik zal ze Mij op de aarde zaaien" (Hosea 2:22).
Jizreël was een koninklijke stad aan de voet van de Gilboa, boven de vlakte die naar haar genoemd is. Koning Achab had er een paleis, naast de wijngaard van Naboth (1 Koningen 21:1). Hier kwam Izebel om en sloeg Jehu het huis van Achab, en Hosea gaf zijn zoon de naam Jizreël.
Ook bekend als: Jizreel, Jizreela, Jezreël, Tel Jizreël, Zer’in
Ligging
Jizreël lag in het stamgebied van Issaschar (Jozua 19:18), op een uitloper aan de noordwestkant van het Gilboagebergte. Vanaf de heuvel overzag men de brede vlakte van Jizreël, de doorgang van de kust naar de Jordaan. Megiddo lag een kleine 15 km naar het westen, Sunem ongeveer 5 km naar het noorden aan de overkant van het dal, en de hoofdstad Samaria ruim 30 km naar het zuiden.
Vandaag
Jizreël is met zekerheid gelijkgesteld met Tel Jizreël (Arabisch Zer’in) in het noorden van Israël, bij de kibboets Jizreël. Bij opgravingen in de jaren negentig vond men een groot omwald terrein met hoektorens en een uitgehakte gracht, dat gangbaar in de negende eeuw voor Christus wordt gedateerd, de tijd van Omri en Achab. Later onderzoek in de omgeving vond in de rots uitgehouwen persinstallaties. Wie daar de wijngaard van Naboth in ziet, gaat verder dan de vondsten toelaten.
Geschiedenis
De naam Jizreël staat eerst voor een stad van Issaschar (Jozua 19:18) en voor de vlakte eronder. De kinderen van Jozef klaagden dat de Kanaänieten in het dal van Jizreël ijzeren wagens hadden (Jozua 17:16). In de tijd van de richteren legerden de Midianieten zich in het dal van Jizreël (Richteren 6:33). Gideon legerde zich aan de fontein van Harod, met het leger van Midian ten noorden van hem in het dal (Richteren 7:1). Voor de laatste slag van Saul legerden de Filistijnen zich te Sunem en Israël op de Gilboa (1 Samuël 28:4). Toen de Filistijnen hun legers te Afek verzameld hadden, legerde Israël zich bij de bron van Jizreël (1 Samuël 29:1). Saul en Jonathan sneuvelden op de Gilboa, en het gerucht van hun dood kwam uit Jizreël (2 Samuël 4:4). Daarna werd Isboseth koning over onder meer Jizreël (2 Samuël 2:9).
Onder koning Achab werd Jizreël een tweede koningsstad naast Samaria. Na het godsoordeel op de Karmel reed Achab door de regen naar Jizreël, en Elia liep voor hem uit, "tot daar men te Jizreel komt" (1 Koningen 18:45-46). Naast het paleis lag de wijngaard van Naboth, de Jizreëliet. Naboth weigerde die af te staan, omdat hij het erfdeel van zijn vaderen niet wilde afstaan. Izebel liet hem toen door valse getuigen beschuldigen en buiten de stad stenigen (1 Koningen 21:1-16). Elia kondigde het oordeel aan: "De honden zullen Izebel eten, aan den voorwal van Jizreel" (1 Koningen 21:23).
Achabs zoon Joram herstelde in Jizreël van wonden die hij in de strijd tegen de Syriërs had opgelopen, en koning Ahazia van Juda kwam hem daar bezoeken (2 Koningen 8:29). Toen Jehu tot koning was gezalfd, reed hij naar Jizreël. De wachter op de toren herkende hem aan zijn rijden, "want hij drijft onzinniglijk" (2 Koningen 9:20). Jehu schoot Joram neer op het stuk land van Naboth, liet Izebel uit het venster werpen en sloeg daarna de overgeblevenen van het huis van Achab in Jizreël (2 Koningen 9:21-37, 10:11).
Daarna verdwijnt de stad bijna uit de geschiedenis. Hosea noemde zijn eerste zoon Jizreël en kondigde aan dat de HEERE de bloedschulden van Jizreël zou bezoeken aan het huis van Jehu (Hosea 1:4). Volgens de gangbare duiding van de opgravingen werd de grote vesting maar kort gebruikt en raakte zij na de negende eeuw in verval.
Betekenis in de Bijbel
Jizreël is in de Bijbel de stad waar het woord van de profeet het laatste woord heeft. Achab en Izebel namen de wijngaard van Naboth in bezit, maar Elia sprak het oordeel uit dat letterlijk in Jizreël werd vervuld. Jehu stelde het zelf vast toen hij hoorde wat er van Izebel was overgebleven: "Dit is het woord des HEEREN" (2 Koningen 9:36). Na de dood van de zonen van Achab zei hij tegen het volk: "Weet nu, dat niets van het woord des HEEREN, hetwelk de HEERE tegen het huis van Achab gesproken heeft, zal op de aarde vallen" (2 Koningen 10:10).
De zaak van Naboth laat ook zien wat het land voor Israël was. Een erfdeel kon niet zomaar worden verkocht, omdat het land van de HEERE was en aan de geslachten was gegeven. Daarom zei Naboth: "Dat late de HEERE verre van mij zijn, dat ik u de erve mijner vaderen geven zou" (1 Koningen 21:3). Izebel dacht anders. Zij zei tegen Achab: "Zoudt gij nu het koninkrijk over Israel regeren" (1 Koningen 21:7), alsof de koning kon nemen wat hij wilde.
Hosea maakte van de naam een teken in twee richtingen. Eerst is Jizreël een naam van oordeel: het bloed dat Jehu in Jizreël vergoot, werd aan zijn huis bezocht, en Israëls boog zou in het dal van Jizreël worden verbroken (Hosea 1:4-5). Jehu deed wat de HEERE gezegd had, maar hij week niet af van de zonden van Jerobeam (2 Koningen 10:29-31). Daarna wordt de naam een naam van belofte: "want de dag van Jizreel zal groot zijn" (Hosea 1:11). God, Die zaait, zal Zijn volk opnieuw in het land zaaien (Hosea 2:21-22).
Sleutelgebeurtenissen in Jizreël
2
Israël bij de fontein van Jizreël
Voor de laatste slag van Saul legert Israël zich bij de bron van Jizreël, terwijl de Filistijnen zich verzamelen. Op de Gilboa sneuvelen Saul en zijn zonen.
3
Elia loopt voor Achab uit
Na het godsoordeel op de Karmel rijdt Achab door de regen naar Jizreël. De hand des HEEREN is over Elia en hij loopt voor de wagen uit tot aan de stad.
4
De wijngaard van Naboth
Naboth weigert zijn erfdeel aan Achab te verkopen. Izebel laat hem door valse getuigen veroordelen en stenigen, en Achab neemt de wijngaard in bezit.
5
Elia kondigt het oordeel aan
Elia zoekt Achab op in de wijngaard en zegt dat de honden Izebel zullen eten bij de voorwal van Jizreël.
6
Jehu doodt Joram en Izebel
Jehu rijdt naar Jizreël, schiet koning Joram neer op het stuk land van Naboth en laat Izebel uit het venster werpen. Het woord van Elia wordt vervuld.
7
Het huis van Achab uitgeroeid
De oversten in Samaria sturen de hoofden van de zeventig zonen van Achab naar Jizreël. Jehu slaat daar ook al de overgeblevenen van het huis van Achab.
8
Hosea noemt zijn zoon Jizreël
De HEERE zegt Hosea zijn zoon Jizreël te noemen: de bloedschulden van Jizreël zullen aan het huis van Jehu worden bezocht.
Theologische betekenis
In Jizreël botsen twee manieren van koning zijn. Achab en Izebel behandelden het land als bezit van de koning; Naboth wist dat het een erfdeel was dat de HEERE gegeven had. Het onrecht leek te slagen, omdat het in een rechtszaak met getuigen en oudsten was verpakt. Maar de HEERE zag het, en Hij zond Elia met de vraag: "Hebt gij doodgeslagen, en ook een erfelijke bezitting ingenomen" (1 Koningen 21:19). Het Woord van God blijft staan, ook als het jaren duurt voor het in vervulling gaat.
Tegelijk leert Jizreël dat een werktuig van Gods oordeel zelf niet vrij is. Jehu voerde het vonnis over het huis van Achab uit en kreeg daarvoor een belofte (2 Koningen 10:30). Toch noemde Hosea het bloed van Jizreël een schuld die aan het huis van Jehu bezocht zou worden (Hosea 1:4). De gereformeerde uitleg ziet daarin dat God niet alleen op de daad let, maar ook op het hart. Jehu roemde in zijn ijver voor de HEERE (2 Koningen 10:16), maar nam niet waar te wandelen in de wet des HEEREN met zijn ganse hart en bleef bij de kalveren van Jerobeam (2 Koningen 10:29-31).
Het laatste woord over Jizreël is genade. De naam die oordeel aankondigde, wordt een belofte: God zal Zijn volk zaaien en zeggen: "Gij zijt Mijn volk" (Hosea 2:22). Paulus haalt die woorden van Hosea aan als hij beschrijft hoe God een volk roept, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen (Romeinen 9:24-26).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Jizreël in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Jizreël
Waar lag Jizreël?
Jizreël lag in het noorden van Israël, in het stamgebied van Issaschar, op een uitloper van het Gilboagebergte. De stad keek uit over de vlakte van Jizreël, de verbinding tussen de kust en de Jordaanvallei. Megiddo lag een kleine 15 km naar het westen en Sunem ongeveer 5 km naar het noorden. De plaats is opgegraven als Tel Jizreël, bij de kibboets met dezelfde naam.
Wat betekent de naam Jizreël?
Jizreël is Hebreeuws en betekent God zaait of God zal zaaien. De naam is gevormd uit het werkwoord zaaien en El, God. De vlakte rond de stad was vruchtbaar landbouwgebied, wat bij de naam past. Hosea gebruikt de betekenis als belofte, wanneer de HEERE zegt: "Ik zal ze Mij op de aarde zaaien" (Hosea 2:22).
Waar staat Jizreël in de Bijbel?
Jizreël staat vooral in 1 Koningen 18 en 21 (Elia, Achab en de wijngaard van Naboth), 2 Koningen 8 tot 10 (Joram, Jehu en de dood van Izebel) en Hosea 1 en 2. Het dal van Jizreël komt voor in Jozua 17, Richteren 6 en Hosea 1:5. Verder noemen Jozua 19:18 en 1 Samuël 29 de stad of de bron van Jizreël.
Wat gebeurde er in Jizreël?
In het dal van Jizreël legerde Midian zich tegen Gideon (Richteren 6:33), en bij de bron van Jizreël legerde Israël zich voor de laatste slag van Saul (1 Samuël 29:1). Na het godsoordeel op de Karmel liep Elia voor de wagen van Achab uit naar de stad (1 Koningen 18:46). Onder Achab werd Naboth om zijn wijngaard gedood (1 Koningen 21). Jehu doodde er koning Joram en roeide het huis van Achab uit (2 Koningen 9 en 10), en Hosea gaf zijn zoon de naam Jizreël (Hosea 1:4).
Wat is het verband tussen Izebel en Jizreël?
Izebel, de vrouw van Achab, liet Naboth in Jizreël ombrengen door brieven aan de oudsten en edelen van de stad, die haar daarna bericht terugzonden (1 Koningen 21:8-14). Elia profeteerde dat de honden haar zouden eten aan de voorwal van Jizreël (1 Koningen 21:23). Jaren later was zij in Jizreël toen Jehu de stad binnenkwam (2 Koningen 9:30). Hij liet haar uit het venster werpen, en zo werd het woord van Elia vervuld (2 Koningen 9:33-37).
Waarom noemde Hosea zijn zoon Jizreël?
De HEERE zei tot Hosea: "Noem zijn naam Jizreel" (Hosea 1:4). De naam, God zaait, werkt bij Hosea in twee richtingen. Eerst is hij oordeel: het bloed dat in Jizreël vergoten was, zou bezocht worden, en Israëls boog zou in het dal van Jizreël verbroken worden (Hosea 1:4-5). Het huis van Jehu eindigde met de moord op Zacharia (2 Koningen 15:10-12). Daarna wordt dezelfde naam belofte: God zal Zijn volk opnieuw in het land zaaien (Hosea 2:21-22).
Is de stad Jizreël hetzelfde als het dal van Jizreël?
De stad gaf haar naam aan het dal of de vlakte eronder. Het dal van Jizreël (Jozua 17:16, Richteren 6:33, Hosea 1:5) is de brede vlakte tussen de Karmel, Galilea en de Gilboa, waar ook Megiddo ligt. In de Griekse tijd heette de vlakte ook Esdrelon, een Griekse vorm van de naam. De stad zelf lag aan de oostkant van die vlakte.
Is Ahinoam van Jizreël afkomstig uit dezelfde stad?
Waarschijnlijk niet. David trouwde met Ahinoam van Jizreël (1 Samuël 25:43), maar Jozua 15:56 noemt ook een Jizreël in het bergland van Juda, in dezelfde streek als Karmel en Maon, waar Abigail vandaan kwam. Veel uitleggers denken daarom dat Ahinoam uit dat Judese Jizreël kwam. Van die plaats is de ligging onbekend.
Bestaat Jizreël nog?
De bijbelse stad bestaat niet meer. Op de plek, Tel Jizreël in het noorden van Israël, zijn resten opgegraven van een groot omwald terrein met torens en een gracht uit de negende eeuw voor Christus, de tijd van Achab. In de omgeving zijn in de rots uitgehouwen persinstallaties gevonden. Of daar de wijngaard van Naboth lag, kan men niet vaststellen.
Bijbelverhalen in Jizreël
Gerelateerde plaatsen
Megiddo
Megiddo is met zekerheid gelijkgesteld met Tel Megiddo (Arabisch Tell el-Mutesellim) in het noorden van Israël, ongeveer dertig kilometer ten zuidoosten van Haifa
Sunem
De identificatie is algemeen aanvaard: Sunem is het huidige dorp Sulam, ook Solem gespeld, in het noorden van Israël, aan de voet van de heuvel die nu Givat HaMore heet
Berg Gilboa
De bergrug heet nog altijd Gilboa en ligt in het noorden van Israël; de identificatie is zeker
Samaria
De resten van de stad Samaria liggen bij het dorp Sebastiya op de Westelijke Jordaanoever, ten noordwesten van Nablus; de identificatie is zeker
Berg Karmel
De Karmel ligt in het noorden van Israël; de identificatie is zeker
Ramoth in Gilead
De ligging is onzeker
Bijbelse personen verbonden aan Jizreël
Bijbelhoofdstukken die zich in Jizreël afspelen
Leer meer over Jizreël met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Jizreël? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Jizreël.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Jizreël in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Jizreël.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Jizreël.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Jizreël.