Kreta in de Bijbel

Kreta is het grote Griekse eiland in de Middellandse Zee, ten zuidoosten van het Griekse vasteland, aan de zuidrand van de Egeïsche Zee. Het is ruim 250 kilometer lang en heeft hoge bergen. In Handelingen 27 voer het schip met Paulus langs de zuidkust, waar Schonehavens en de stad Lasea lagen. Het eiland heet nog altijd Kreta.

Kreta wordt genoemd in Handelingen 27:7, 12, 13 en 21, op de reis van Paulus naar Rome, en in Titus 1:5, waar Paulus schrijft dat hij Titus op Kreta heeft achtergelaten. De inwoners komen voor in Handelingen 2:11, als Kretenzen op het Pinksterfeest, en in Titus 1:12, als Kretensen. Het Oude Testament noemt de naam Kreta niet; Kafthor en de Krethi worden er wel vaak mee verbonden.

Paulus haalt in Titus 1:12 een Kretenzer aan: "Een uit hen, zijnde hun eigen profeet, heeft gezegd: De Kretensen zijn altijd leugenachtig, kwade beesten, luie buiken". Al in de vroege kerk werd die uitspraak toegeschreven aan Epimenides, een dichter en ziener van Kreta. De woorden over leugenaars staan ook bij de dichter Callimachus. Paulus noemt het getuigenis waar en gebruikt het om Titus op te dragen de dwaalleraars scherp te bestraffen.

Handelingen vertelt niet wie het Evangelie op Kreta bracht. Wel waren er Kretenzen bij het Pinksterfeest in Jeruzalem (Handelingen 2:11). Toen Paulus aan Titus schreef, waren er gemeenten in meerdere steden van het eiland, die nog geordend moesten worden: Titus moest van stad tot stad ouderlingen stellen (Titus 1:5). Paulus waarschuwt daarbij voor ijdelheidsprekers en verleiders, vooral uit de besnijdenis (Titus 1:10).

Ja, maar we weten weinig van de omstandigheden. Op de reis naar Rome lag zijn schip enige tijd in Schonehavens aan de zuidkust (Handelingen 27:8-9). Daarnaast schrijft Paulus aan Titus dat hij hem op Kreta heeft achtergelaten (Titus 1:5). Dat wijst op een bezoek waar Handelingen niet over vertelt. Veel uitleggers plaatsen het na de eerste gevangenschap van Paulus in Rome; zeker is dat niet.

Het schip kwam met moeite langs Kaap Salmone en vond beschutting in Schonehavens (Handelingen 27:7-8). Paulus waarschuwde dat doorvaren schade zou geven, maar men wilde naar de haven Fenix om daar te overwinteren (Handelingen 27:12). Kort na het vertrek greep de stormwind Euroklydon het schip. De schipbreuk zelf gebeurde later bij het eiland Melite, dat is Malta (Handelingen 28:1).

Dat is waarschijnlijk, maar niet zeker. Amos 9:7 zegt dat God de Filistijnen uit Kafthor heeft opgevoerd, en Jeremia 47:4 spreekt van het eiland van Kafthor. Egyptische teksten noemen een land Keftiu, dat meestal met Kreta wordt gelijkgesteld. Sommige uitleggers denken eerder aan het Egeïsche gebied in het algemeen of aan een andere kust. De Bijbel zegt alleen dat de Filistijnen van over zee kwamen.

De Krethi en de Plethi waren de lijfwacht van koning David, onder bevel van Benaja, de zoon van Jojada (2 Samuël 8:18). Zij bleven David trouw bij de opstand van Absalom (2 Samuël 15:18) en begeleidden Salomo naar Gihon bij zijn zalving (1 Koningen 1:38). Veel uitleggers verbinden de Krethi met Kreta en de Plethi met de Filistijnen. Elders heten zij Cherethieten en wonen zij naast de Filistijnen aan de kust (1 Samuël 30:14, Ezechiël 25:16). Dat is een waarschijnlijke verklaring, geen vaststaand feit.