Berg Horeb in de Bijbel

Dat is onzeker. De Bijbel plaatst Horeb in de woestijn tussen Egypte en Kanaän, elf dagreizen van Kades-Barnea (Deuteronomium 1:2), in de buurt van Rafidim en het weidegebied van Jethro, de priester van Midian. Een oude christelijke overlevering wijst Jebel Musa in het zuiden van het Sinaïschiereiland aan. Andere voorstellen liggen in het noorden van de Sinaï of in het noordwesten van Saoedi-Arabië. Geen van die plaatsen is bewezen.

Ja, volgens de meeste uitleggers wel. Exodus spreekt meestal van de berg Sinaï, Deuteronomium bijna altijd van Horeb, en beide boeken beschrijven dezelfde gebeurtenissen: de wetgeving en het verbond. Deuteronomium 5:2 zegt: "De HEERE, onze God, heeft een verbond met ons gemaakt aan Horeb", terwijl Exodus 19 hetzelfde verbond bij de Sinaï plaatst. Sommigen zien in Horeb de naam van het hele bergmassief en in Sinaï die van de top.

De naam Horeb (Hebreeuws Chorev) wordt meestal verbonden met een woord voor droogte of verwoesting, wat past bij een berg in de woestijn. De herkomst van de naam Sinaï is onzeker: sommigen verbinden hem met de woestijn Sin, anderen met het Hebreeuwse woord voor braambos. De Bijbel noemt de berg ook "den berg Gods" (Exodus 3:1, 1 Koningen 19:8), naar wat daar gebeurde.

Bij Horeb riep God Mozes uit het brandende braambos (Exodus 3). Bij de rots in Horeb gaf Hij water (Exodus 17:6). Op de berg gaf Hij de Tien Geboden en sloot Hij het verbond met Israël (Exodus 19 tot 24, Deuteronomium 5:2). Aan de voet maakte het volk het gouden kalf (Exodus 32, Psalm 106:19). Eeuwen later sprak God er tot Elia in het suizen van een zachte stilte (1 Koningen 19).

De Statenvertaling gebruikt beide namen: Horeb, vooral in Exodus 3, Deuteronomium en 1 Koningen, en "Sinai", zonder trema, vooral in Exodus 19 tot 34 en in Numeri. In het Nieuwe Testament staat "den berg Sinai" (Handelingen 7:30) en "Sinai, een berg in Arabie" (Galaten 4:25). Verder heet de berg "den berg Gods" (Exodus 3:1) en "den berg des HEEREN" (Numeri 10:33).

Jebel Musa, Arabisch voor berg van Mozes, is een berg van ruim 2.200 meter in het zuiden van het Sinaïschiereiland in Egypte. Een christelijke overlevering die tot de vierde eeuw teruggaat, ziet hierin de berg Horeb. Aan de voet staat het Sint-Catharinaklooster uit de zesde eeuw, met een kapel bij het braambos. Of dit werkelijk de bijbelse berg is, kan niet worden vastgesteld.

Bijna een jaar. "In de derde maand, na het uittrekken der kinderen Israels uit Egypteland" kwamen zij in de woestijn Sinaï (Exodus 19:1). Zij trokken verder "in het tweede jaar, in de tweede maand, op den twintigsten van de maand", toen de wolk van de tabernakel opgeheven werd (Numeri 10:11). In die tijd kregen zij de wet en bouwden zij de tabernakel. Daarom zegt Mozes later: "Gij zijt lang genoeg bij dezen berg gebleven" (Deuteronomium 1:6).

Ja. Exodus 20 en Deuteronomium 5 beschrijven hoe God onder donder, vuur en bazuingeklank de Tien Geboden sprak. Mozes ontving ze op de berg op twee stenen tafelen, "beschreven met den vinger Gods" (Exodus 31:18). Na het gouden kalf kreeg hij nieuwe tafelen (Exodus 34). Die werden in de ark bewaard: "Er was niets in de ark, dan alleen de twee stenen tafelen, die Mozes bij Horeb daarin gelegd had" (1 Koningen 8:9).

Elia vluchtte voor Izebel en ging "veertig dagen en veertig nachten, tot aan den berg Gods, Horeb" (1 Koningen 19:8). Daar sprak de HEERE niet in wind, aardbeving of vuur, maar in "het suizen van een zachte stilte" (1 Koningen 19:12), en gaf Hij Elia een nieuwe opdracht. Zie ook het verhaal over Elia bij de Horeb.

Bij Horeb werd het oude verbond gesloten en de wet gegeven. Paulus stelt het verbond van de Sinaï, dat tot dienstbaarheid baart, tegenover het Jeruzalem dat boven is en vrij is (Galaten 4:24-26). Hebreeën 12:18-24 zet de vreselijke berg met vuur en duisternis tegenover de berg Sion en Jezus, de Middelaar van het nieuwe verbond. Op de berg van de verheerlijking spreken Mozes en Elia, beiden getuigen van Horeb, met Jezus (Mattheüs 17:3).

De Bijbel zegt alleen dat Elia bij de Horeb "kwam aldaar in een spelonk, en vernachtte aldaar" (1 Koningen 19:9). Bij Jebel Musa, de berg die de overlevering als de Sinaï aanwijst, wordt een grot getoond met een kapel die aan Elia gewijd is. Omdat de ligging van de Horeb zelf onzeker is, is ook die plek onzeker. Wel is duidelijk dat Elia naar dezelfde berg ging waar God eerder tot Mozes had gesproken.

Naast de Horeb of Sinaï, de berg van de wet, noemt de Bijbel onder meer de bergen van Ararat, waar de ark na de zondvloed rustte (Genesis 8:4), het land Moria, waar Abraham Izak moest offeren (Genesis 22:2), en de berg Nebo, vanwaar Mozes het beloofde land zag (Deuteronomium 34:1). Op de berg Karmel stond Elia tegenover de profeten van Baäl (1 Koningen 18:19). Sion is de berg van Jeruzalem en de tempel, en in het Nieuwe Testament is de Olijfberg de berg van Gethsemane en van de hemelvaart (Handelingen 1:12).