1
De vraag: wie zeggen de mensen dat Ik ben?
In de streek van Caesarea Filippi vraagt de Heere Jezus wat de mensen over Hem zeggen. De discipelen noemen Johannes de Doper, Elia, Jeremia of een van de profeten.
Caesarea Filippi in de Bijbel
Caesarea Filippi (Grieks Kaisareia tēs Filippou, Mattheüs 16:13) betekent Caesarea van Filippus. Caesarea eert de Romeinse keizer; de toevoeging Filippus noemt de viervorst die de stad uitbouwde en onderscheidt haar van Caesarea aan zee. De oudere naam Paneas komt van het heiligdom van de Griekse god Pan; het Arabische Banias is daarvan afgeleid.
Caesarea Filippi was een stad bij de bronnen van de Jordaan, aan de voet van de Hermon, in het uiterste noorden van het land. In die streek vroeg de Heere Jezus Zijn discipelen wie zij zeiden dat Hij was, en beleed Petrus: "Gij zijt de Christus" (Mattheüs 16:16). Het is een andere stad dan Caesarea aan zee.
Ook bekend als: Cesarea Filippi, Paneas, Panias, Banias, Neronias
Ligging
Caesarea Filippi lag aan de zuidwestelijke voet van de Hermon, ongeveer 40 kilometer ten noorden van het Meer van Galilea en enkele kilometers ten oosten van de oude stad Dan. Bij de stad ontspringt uit de berg een sterke bron, een van de bronnen van de Jordaan. De stad lag aan de weg van Galilea naar Damascus. In de tijd van de evangeliën hoorde het gebied bij het viervorstendom van Filippus, die volgens Lukas 3:1 viervorst was over Iturea en Trachonitis; Josephus noemt Paneas uitdrukkelijk als zijn stad.
Vandaag
De identificatie is zeker: Caesarea Filippi is Banias, in het noorden van de Golanhoogten, nu een natuurreservaat met archeologische resten. Te zien zijn de bron, een grot in de rotswand en nissen voor beelden van het heiligdom van Pan, resten van tempels, een groot gebouw uit de Romeinse tijd en vestingwerken uit de middeleeuwen. Van de stad uit de tijd van de evangeliën is maar een deel opgegraven.
Geschiedenis
Het Oude Testament noemt de stad niet. Wel lag in deze streek de noordgrens van het land: de Hermon en het dal van de Libanon, met de plaats Baal-Gad (Jozua 11:17, 13:5). Sommige onderzoekers zoeken Baal-Gad bij Banias, maar dat is niet zeker. Even ten westen lag Dan, de noordelijkste stad van Israël.
In de Griekse tijd werd bij de grot onder de rotswand de god Pan vereerd. Naar hem heette de plaats Paneion of Paneas. Rond 200 voor Christus versloeg de Seleucidische koning Antiochus III hier het leger van de Ptolemeeën; daarna viel het land onder Syrische heerschappij. Volgens Josephus kreeg Herodes de Grote het gebied van keizer Augustus en bouwde hij bij de bron een tempel van wit marmer ter ere van de keizer.
Na de dood van Herodes kreeg zijn zoon Filippus het noordoosten van het land. Lukas noemt hem viervorst over Iturea en over het land Trachonitis (Lukas 3:1). Filippus bouwde Paneas uit tot zijn stad en noemde haar Caesarea, naar de keizer. Om haar te onderscheiden van de havenstad Caesarea, die zijn vader had gebouwd, sprak men van Caesarea van Filippus.
In deze streek speelt een keerpunt in de evangeliën. Mattheüs schrijft dat de Heere Jezus gekomen was in de delen van Cesarea Filippi (Mattheüs 16:13); Markus spreekt van de vlekken, de dorpen eromheen (Markus 8:27). De tekst zegt dus niet dat Hij de stad zelf binnenging. Op Zijn vraag beleed Petrus Hem als de Christus, en vanaf dat moment begon de Heere Jezus te spreken over Zijn lijden in Jeruzalem (Mattheüs 16:21). Lukas vertelt hetzelfde gesprek, maar noemt de plaats niet (Lukas 9:18-22).
Volgens Josephus noemde koning Agrippa II de stad later Neronias, naar keizer Nero. Na de verwoesting van Jeruzalem verbleef Titus er en hield er spelen, waarbij volgens Josephus veel Joodse gevangenen omkwamen. In later eeuwen werd de plaats een bisschopsstad, daarna een vesting van kruisvaarders en moslims, en ten slotte het dorp Banias.
Betekenis in de Bijbel
Caesarea Filippi is in de evangeliën de plaats van de belijdenis. Bij een heiligdom van Pan en een tempel voor de keizer vroeg de Heere Jezus Zijn discipelen: "Maar gij, wie zegt gij, dat Ik ben" (Mattheüs 16:15). Petrus antwoordde: "Gij zijt de Christus, de Zoon des levenden Gods" (Mattheüs 16:16). De Heere noemde hem zalig, want vlees en bloed had hem dat niet geopenbaard, maar de Vader in de hemelen (Mattheüs 16:17).
Hier staat ook de belofte over de gemeente: "op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen, en de poorten der hel zullen dezelve niet overweldigen" (Mattheüs 16:18). Het woord gemeente komt in de evangeliën alleen hier en in Mattheüs 18:17 voor. Sommige uitleggers verbinden het beeld van de rots en de poorten der hel met de rotswand en de grot van Paneas; de tekst zelf legt dat verband niet.
Vanaf dit punt verandert de richting van het evangelie. Van toen aan sprak de Heere Jezus openlijk over Zijn lijden, sterven en opstanding (Mattheüs 16:21, Markus 8:31). Toen Petrus Hem daarvan wilde weerhouden, werd hij streng bestraft (Mattheüs 16:23). Zes dagen later volgde de verheerlijking op een hoge berg (Mattheüs 17:1). Vanuit het uiterste noorden gaat de weg zo naar Jeruzalem en het kruis.
Sleutelgebeurtenissen in Caesarea Filippi
2
Petrus belijdt de Christus
Petrus belijdt Jezus als de Christus, de Zoon van de levende God. De Heere zegt dat de Vader dit aan Petrus geopenbaard heeft.
3
De belofte over de gemeente en de sleutels
De Heere belooft Zijn gemeente te bouwen en geeft Petrus de sleutels van het Koninkrijk der hemelen. De discipelen mogen nog niemand zeggen dat Hij de Christus is.
4
De eerste aankondiging van het lijden
De Heere Jezus leert dat de Zoon des mensen veel moet lijden, gedood worden en opstaan. Petrus wil dat tegenhouden en wordt bestraft.
5
Het kruis opnemen
Wie achter de Heere Jezus wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen en Hem volgen.
Theologische betekenis
De belijdenis van Petrus is geen menselijke ontdekking maar een gave van God: "vlees en bloed heeft u dat niet geopenbaard, maar Mijn Vader, Die in de hemelen is" (Mattheüs 16:17). Wie Christus kent, kent Hem door het werk van de Vader en de Geest. Johannes 6:69 laat zien dat dezelfde belijdenis bij Petrus ook elders klonk.
Over de rots is in de kerkgeschiedenis veel gesproken. Gereformeerde uitleggers en de kanttekeningen bij de Statenvertaling verstaan onder de petra de belijdenis die Petrus deed, of Christus Zelf, Die hij zojuist beleden had; want Christus is alleen het fundament van Zijn gemeente. Petrus, wiens naam steen betekent, en de andere apostelen heten alleen om hun leer fundamenten. Paulus schrijft dat de gemeente is "gebouwd op het fondament der apostelen en profeten, waarvan Jezus Christus is de uiterste Hoeksteen" (Efeze 2:20), en: "niemand kan een ander fondament leggen, dan hetgeen gelegd is, hetwelk is Jezus Christus" (1 Korinthe 3:11). Petrus zelf noemt de gelovigen levende stenen, gebouwd op de levende Steen (1 Petrus 2:4-5).
Caesarea Filippi leert ook dat de belijdenis van Christus niet zonder het kruis bestaat. Direct na de grote belijdenis struikelde Petrus over het lijden van de Messias. De Christus is de Zoon des levenden Gods en tegelijk de Zoon des mensen Die moest lijden. Wie Hem volgt, gaat dezelfde weg.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Caesarea Filippi in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Caesarea Filippi
Waar lag Caesarea Filippi?
Caesarea Filippi lag aan de voet van de Hermon, bij een van de bronnen van de Jordaan, ongeveer 40 kilometer ten noorden van het Meer van Galilea en enkele kilometers ten oosten van Dan. De plaats heet nu Banias en ligt in het noorden van de Golanhoogten. De identificatie is zeker; er zijn resten van het heiligdom van Pan en van de Romeinse stad te zien.
Is Caesarea Filippi hetzelfde als Caesarea?
Nee. Caesarea aan zee was de havenstad aan de Middellandse Zee, gebouwd door Herodes de Grote, waar de Romeinse stadhouders zetelden en waar Paulus gevangen zat (Handelingen 23:33). Caesarea Filippi lag ruim honderd kilometer daarvandaan in het binnenland, bij de bronnen van de Jordaan. Beide steden kregen hun naam ter ere van de keizer. De toevoeging Filippi verwijst naar de viervorst Filippus.
Wat betekent de naam Caesarea Filippi?
De naam betekent Caesarea van Filippus. Caesarea is een eerbetoon aan de Romeinse keizer. Filippus, een zoon van Herodes de Grote, bouwde de stad uit en gaf haar die naam; zijn eigen naam werd toegevoegd om haar te onderscheiden van Caesarea aan zee. De oudere naam Paneas komt van de Griekse god Pan, die bij de grot werd vereerd. Daaruit ontstond de huidige naam Banias.
Hoe heet Caesarea Filippi in de Statenvertaling?
De Statenvertaling schrijft Cesarea Filippi, zonder ae: "Als nu Jezus gekomen was in de delen van Cesarea Filippi" (Mattheüs 16:13). Markus 8:27 spreekt van de vlekken van Cesarea Filippi, dat zijn de dorpen in de omgeving. De huidige naam van de plek is Banias.
Wat gebeurde er in Caesarea Filippi?
In de streek van Caesarea Filippi vroeg de Heere Jezus Zijn discipelen wie zij zeiden dat Hij was. Petrus antwoordde: "Gij zijt de Christus, de Zoon des levenden Gods" (Mattheüs 16:16). De Heere sprak daarop over de gemeente en de sleutels van het Koninkrijk, en begon voor het eerst openlijk te spreken over Zijn lijden en opstanding (Mattheüs 16:13-28, Markus 8:27-38).
Heeft de rots in Mattheüs 16 te maken met de rotswand van Banias?
De tekst legt dat verband niet. Bij Banias rijst een hoge rotswand op met de grot van het heiligdom van Pan, en sommige uitleggers verbinden het beeld van de rots en de poorten der hel (Mattheüs 16:18) met die plek. Mattheüs zegt alleen dat het gesprek in de delen van Cesarea Filippi plaatsvond. Gereformeerde uitleggers verstaan onder de rots de belijdenis van Petrus, of Christus Zelf Die hij beleed, het enige fundament van de gemeente (1 Korinthe 3:11).
Wat is er vandaag van Caesarea Filippi te zien?
In het natuurreservaat Banias zijn de bron, de grot en de nissen in de rotswand van het heiligdom van Pan te zien, met resten van tempels uit de Romeinse tijd. Verder liggen er resten van een groot Romeins gebouw, straten en vestingwerken uit de middeleeuwen. Een deel van de stad uit de tijd van de evangeliën is nog niet opgegraven.
Wat gebeurde er na Caesarea Filippi?
Van toen aan begon de Heere Jezus Zijn discipelen te tonen dat Hij naar Jeruzalem moest gaan, veel lijden, gedood worden en opstaan (Mattheüs 16:21). Hij riep op het kruis op te nemen en Hem te volgen (Mattheüs 16:24-28). Zes dagen later nam Hij Petrus, Jakobus en Johannes mee op een hoge berg, waar Hij verheerlijkt werd (Mattheüs 17:1). Sommigen denken daarbij aan de nabije Hermon, de traditie aan de Tabor.
Bijbelverhalen in Caesarea Filippi
Gerelateerde plaatsen
Dan
Dan wordt algemeen gelijkgesteld met Tel Dan, in het Arabisch Tell el-Qadi (heuvel van de rechter), in het noorden van Israël, nu een natuurreservaat
Berg Hermon
Dat dit de bijbelse Hermon is, staat vast
Caesarea
De ruïnes van Caesarea liggen in het huidige Israël, aan de kust tussen Tel Aviv en Haifa; de identificatie is zeker
Meer van Galilea
Het meer bestaat nog en ligt in het noorden van Israël, waar het in het Hebreeuws Yam Kinneret heet
Galilea
Galilea is vandaag een regio in het noorden van Israël; de ligging is zeker
Bethsaida
De ligging is onzeker; er zijn twee kandidaten aan de noordoostkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt
Bijbelse personen verbonden aan Caesarea Filippi
Bijbelhoofdstukken die zich in Caesarea Filippi afspelen
Leer meer over Caesarea Filippi met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Caesarea Filippi? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Caesarea Filippi.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Caesarea Filippi in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Caesarea Filippi.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Caesarea Filippi.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Caesarea Filippi.