1
Filippus geroepen, uit de stad van Andreas en Petrus
Johannes vermeldt bij de roeping van Filippus dat hij van Bethsaida was, de stad van Andreas en Petrus.
Bethsaida in de Bijbel
Bethsaida (Grieks Βηθσαϊδά) gaat terug op een Hebreeuwse of Aramese naam met beth, huis. Het tweede deel wordt meestal verklaard als visvangst of jacht, zodat de naam huis van de visvangst zou betekenen; zeker is die verklaring niet.
Bethsaida was een vissersplaats aan de noordkant van het Meer van Galilea, de stad van Filippus, Andreas en Petrus (Johannes 1:45). De Heere Jezus genas er een blinde en sprak er een wee over uit, omdat de plaats zich niet bekeerde (Mattheüs 11:21). De precieze ligging is onzeker.
Ook bekend als: Bethsaïda, Julias
Ligging
Bethsaida lag aan of vlak bij de noordoever van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt. Kapernaum lag enkele kilometers naar het westen. Johannes noemt het Bethsaida in Galilea (Johannes 12:21), al viel de streek ten oosten van de Jordaan in de tijd van Jezus onder het gebied van de viervorst Filippus. Mogelijk werd de hele omgeving van het meer in het spraakgebruik tot Galilea gerekend.
Vandaag
De ligging is onzeker; er zijn twee kandidaten aan de noordoostkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt. Et-Tell, een heuvel op enige afstand van de huidige oever, wordt sinds de jaren tachtig opgegraven. El-Araj, vlak bij de oever, wordt sinds enkele jaren onderzocht. Beide plaatsen hebben hun verdedigers, en een beslissende vondst is er nog niet.
De precieze ligging is onzeker: er zijn meerdere kandidaten.
Geschiedenis
Bethsaida komt in de Bijbel alleen in de evangeliën voor, in zeven verzen. Johannes vertelt dat de Heere Jezus Filippus riep en voegt eraan toe: "Filippus nu was van Bethsaida, uit de stad van Andreas en Petrus" (Johannes 1:45). Later woonden Simon en Andreas in Kapernaum (Markus 1:29); zij kwamen uit Bethsaida.
In deze streek deed de Heere Jezus veel van Zijn krachten. Na de uitzending van de twaalf nam Hij hen mee en vertrok "in een woeste plaats der stad, genaamd Bethsaida" (Lukas 9:10). Daar spijzigde Hij de vijfduizend mannen (Lukas 9:11-17). Markus vertelt dat Hij Zijn discipelen daarna dwong in het schip te gaan en voor Hem uit te varen naar de overkant, tegenover Bethsaida (Markus 6:45). Vroeger nam men daarom vaak twee plaatsen aan, een Bethsaida aan de westkant van het meer en Julias aan de oostkant; nu gaan de meeste onderzoekers uit van één plaats ten oosten van de Jordaanmonding.
In Bethsaida werd een blinde bij Jezus gebracht. Hij leidde hem buiten het vlek, spuwde in zijn ogen en legde hem de handen op. De man zag eerst de mensen als bomen wandelen, en na een tweede handoplegging zag hij alles klaar (Markus 8:22-26). Opvallend is dat Markus de plaats een vlek noemt, terwijl Lukas en Johannes van een stad spreken.
De Joodse geschiedschrijver Josephus vermeldt dat de viervorst Filippus het dorp Bethsaida tot stad verhief en het Julias noemde, naar Julia, de dochter van keizer Augustus; sommige onderzoekers denken eerder aan Livia, de vrouw van Augustus, die later ook Julia heette. Bij et-Tell zijn resten gevonden uit de ijzertijd en uit de Romeinse tijd; bij el-Araj resten uit de Romeinse tijd en van een Byzantijnse kerk.
Betekenis in de Bijbel
Bethsaida is in de eerste plaats de plaats waar drie van de twaalf apostelen vandaan kwamen: Andreas, Petrus en Filippus (Johannes 1:45). Uit Bethsaida kwamen mannen die anderen tot Christus brachten. Andreas vond zijn broeder Simon en leidde hem tot Jezus (Johannes 1:42-43), Filippus vond Nathanaël (Johannes 1:46). Later kwamen Grieken bij Filippus, die van Bethsaida in Galilea was, met het verzoek: "wij wilden Jezus wel zien" (Johannes 12:21).
Tegelijk staat Bethsaida in de evangeliën onder het oordeel. De Heere Jezus verweet de steden waar Zijn krachten het meest waren geschied, dat zij zich niet bekeerd hadden: "Wee u, Chorazin! wee u Bethsaida" (Mattheüs 11:21). Hij voegde eraan toe dat Tyrus en Sidon zich in zak en as bekeerd zouden hebben, als daar zulke krachten waren gedaan. Lukas geeft dezelfde woorden bij de uitzending van de zeventig (Lukas 10:13). Chorazin lag in de heuvels boven Kapernaum; de drie plaatsen vormden het gebied waar Jezus het meest gewerkt had.
Sleutelgebeurtenissen in Bethsaida
2
Het wee over Chorazin en Bethsaida
De Heere Jezus verwijt de steden aan het meer dat zij zich niet bekeerd hebben, hoewel zij Zijn krachten gezien hebben.
3
De spijziging bij Bethsaida
In een woeste plaats bij Bethsaida spijzigt Jezus de schare met vijf broden en twee vissen. Het verhaal van de wonderbare spijziging vertelt dit uitvoerig.
4
De blinde van Bethsaida
Jezus leidt een blinde buiten het vlek en geneest hem in twee fasen: eerst ziet hij de mensen als bomen, daarna alles klaar.
5
Grieken bij Filippus van Bethsaida
In Jeruzalem vragen Grieken aan Filippus, die van Bethsaida in Galilea was, of zij Jezus mogen zien.
Theologische betekenis
Het wee over Bethsaida leert dat het zien van Gods werk verantwoordelijkheid meebrengt. Tyrus en Sidon zou het in de dag van het oordeel verdragelijker zijn dan de steden die de krachten van Christus met eigen ogen gezien hadden (Mattheüs 11:22). Tyrus en Sidon waren heidense steden; Bethsaida had de krachten van Christus gezien en zich toch niet bekeerd. Daarin ligt de ernst van het woord.
De genezing van de blinde laat de Heere Jezus zien als Degene Die Zijn werk afmaakt. Hij liet het niet bij half zien, maar legde opnieuw de handen op tot de man alles klaar zag (Markus 8:25). Veel uitleggers lezen het in verband met de discipelen, die ook pas stap voor stap gingen zien wie Hij was; direct daarna volgt de belijdenis van Petrus bij Caesarea Filippi (Markus 8:27-29). Tegelijk droeg Gods genade in deze plaats onder het oordeel toch vrucht: uit Bethsaida kwamen apostelen.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Bethsaida in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Bethsaida
Waar lag Bethsaida?
Bethsaida lag aan de noordkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt, niet ver van Kapernaum. Johannes noemt het Bethsaida in Galilea (Johannes 12:21). De precieze plek is onzeker: de twee kandidaten zijn et-Tell, een heuvel iets landinwaarts, en el-Araj, vlak bij de oever. Op beide plaatsen wordt opgegraven.
Wat betekent de naam Bethsaida?
De naam begint met beth, huis. Het tweede deel wordt meestal verklaard als visvangst of jacht, zodat Bethsaida huis van de visvangst zou betekenen. Dat past bij een vissersplaats aan het meer, maar de verklaring is niet zeker. In de Statenvertaling staat de naam zonder trema, als Bethsaida; elders wordt hij ook gespeld als Bethsaïda.
Waarom zei Jezus: Wee u, Bethsaida?
De Heere Jezus verweet de steden waar Zijn krachten het meest geschied waren, dat zij zich niet bekeerd hadden (Mattheüs 11:20). Hij zei: "Wee u, Chorazin! wee u Bethsaida", en voegde eraan toe dat Tyrus en Sidon zich in zak en as bekeerd zouden hebben, als daar dezelfde krachten waren gedaan (Mattheüs 11:21). Wie meer gezien heeft, draagt meer verantwoordelijkheid. Lukas 10:13 geeft hetzelfde woord.
Was Bethsaida de woonplaats van Petrus?
Johannes noemt Bethsaida de stad van Andreas en Petrus (Johannes 1:45); daar kwamen zij vandaan, en ook Filippus. Toen Jezus in Galilea werkte, woonden Simon en Andreas in Kapernaum: de evangeliën spreken van hun huis daar, waar Jezus de schoonmoeder van Simon genas (Markus 1:29-31). Bethsaida was dus de plaats van herkomst van Petrus, Kapernaum zijn latere woonplaats.
Wat gebeurde er in Bethsaida?
In Bethsaida genas de Heere Jezus een blinde, in twee stappen (Markus 8:22-26). In een woeste plaats bij Bethsaida spijzigde Hij de vijfduizend (Lukas 9:10-17). Over de plaats sprak Hij een wee uit, omdat zij zich ondanks Zijn krachten niet bekeerde (Mattheüs 11:21).
Waar staat Bethsaida in de Bijbel?
Bethsaida staat in zeven verzen, alle in de evangeliën: Mattheüs 11:21, Markus 6:45 en 8:22, Lukas 9:10 en 10:13, en Johannes 1:45 en 12:21. In het Oude Testament komt de naam niet voor. De verzen gaan over de herkomst van de apostelen, de spijziging, de genezing van een blinde en het wee over de steden aan het meer.
Is Bethsaida hetzelfde als Bethesda?
Nee. Bethsaida was een plaats aan het Meer van Galilea. Bethesda was een badwater met vijf zalen bij de Schaapspoort in Jeruzalem, waar de Heere Jezus een man genas die achtendertig jaar ziek was (Johannes 5:2-9). De verwarring is oud: sommige handschriften lezen in Johannes 5:2 Bethsaida in plaats van Bethesda. Het zijn toch twee verschillende plaatsen.
Bestaat Bethsaida nog?
Er is geen bewoonde plaats meer met die naam. Archeologen zoeken Bethsaida bij et-Tell of bij el-Araj, beide aan de noordoostkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de Jordaan. Volgens Josephus maakte de viervorst Filippus van het dorp een stad die hij Julias noemde. Welke van de twee vindplaatsen de bijbelse plaats is, staat nog niet vast.
Gerelateerde plaatsen
Kapernaum
Kapernaum wordt waarschijnlijk terecht gelijkgesteld met Tell Hum aan de noordoever van het meer, in het noorden van Israël; de identificatie is algemeen aanvaard, al is ze niet met een inscriptie bewezen
Meer van Galilea
Het meer bestaat nog en ligt in het noorden van Israël, waar het in het Hebreeuws Yam Kinneret heet
Galilea
Galilea is vandaag een regio in het noorden van Israël; de ligging is zeker
Caesarea Filippi
De identificatie is zeker: Caesarea Filippi is Banias, in het noorden van de Golanhoogten, nu een natuurreservaat met archeologische resten
Bethesda
De plek wordt meestal gezocht bij de Sint-Annakerk, vlak binnen de Leeuwenpoort in de oude stad van Jeruzalem
Bijbelse personen verbonden aan Bethsaida
Bijbelhoofdstukken die zich in Bethsaida afspelen
Leer meer over Bethsaida met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Bethsaida? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Bethsaida.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Bethsaida in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Bethsaida.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Bethsaida.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Bethsaida.