1
De list van de Gibeonieten
De inwoners van Gibeon doen zich voor als gezanten uit een ver land. Israël vraagt de HEERE niet om raad en sluit een verbond met hen.
Gibeon in de Bijbel
Gibeon (Hebreeuws). De naam is verwant aan gibea, heuvel, en betekent waarschijnlijk heuvelplaats. De inwoners heten in de Statenvertaling de Gibeonieten.
Gibeon was een grote Hevitische stad ten noordwesten van Jeruzalem. Haar inwoners kregen met een list een verbond met Jozua (Jozua 9), en bij Gibeon bleef de zon staan (Jozua 10:12). Later stond hier de tabernakel en vroeg Salomo in een droom om wijsheid (1 Koningen 3:5).
Ook bekend als: el-Jib
Ligging
Gibeon lag in het bergland van Benjamin, ongeveer negen kilometer ten noordwesten van Jeruzalem. De stad lag bij de weg die van het Jordaandal via Beth-Horon naar de kustvlakte afdaalde (Jozua 10:10), en Jesaja noemt het dal van Gibeon (Jesaja 28:21). Bij Gibeon hoorden de steden Chefira, Beeroth en Kirjath-Jearim (Jozua 9:17). Na de verdeling van het land viel Gibeon aan Benjamin toe en werd het een stad voor de priesters, de zonen van Aäron (Jozua 18:25, 21:13-17).
Vandaag
Gibeon is el-Jib, een dorp met een oude heuvel ten noordwesten van Jeruzalem, op de Westelijke Jordaanoever; de identificatie is zeker. De Arabische naam bewaart de oude naam. Bij opgravingen zijn tientallen kruikhengsels gevonden waarop de naam Gibeon staat. Ook kwamen een grote, in de rots uitgehakte waterput met een wenteltrap en een tunnel naar een bron aan het licht.
Geschiedenis
Toen de inwoners van Gibeon hoorden wat Jozua met Jericho en Ai had gedaan, "handelden zij ook arglistiglijk" (Jozua 9:3-4). Zij kwamen naar het leger te Gilgal met oude zakken, gescheurde wijnzakken en beschimmeld brood en deden alsof zij uit een ver land kwamen. De mannen van Israël vroegen de HEERE niet om raad (Jozua 9:14). Jozua sloot een verbond met hen. Drie dagen later bleek dat zij naburen waren. Israël hield zich aan de eed, maar de Gibeonieten werden houthouwers en waterputters voor de vergadering en het altaar des HEEREN (Jozua 9:27).
Gibeon was een grote stad, "als een der koninklijke steden", groter dan Ai (Jozua 10:2). Vijf koningen van de Amorieten belegerden haar omdat zij vrede met Israël had gesloten. Jozua trok de hele nacht van Gilgal op, en de HEERE versloeg de vijanden bij Gibeon. Toen sprak Jozua: "Zon, sta stil te Gibeon, en gij, maan, in het dal van Ajalon" (Jozua 10:12). Na de verdeling kwam Gibeon aan Benjamin en werd een priesterstad. De familie van Saul had er volgens de Kronieken haar wortels (1 Kronieken 9:35-39).
Na de dood van Saul ontmoetten Abner en Joab elkaar bij de vijver van Gibeon (2 Samuël 2:13). Een tweegevecht van twaalf tegen twaalf liep uit op een harde strijd, waarin Abner Asahel doodde (2 Samuël 2:23). Later doodde Joab bij de grote steen te Gibeon ook Amasa (2 Samuël 20:8-10). In de tijd van David kwam er drie jaar honger, omdat Saul de Gibeonieten had gedood ondanks de eed van Israël (2 Samuël 21:1-2). David leverde zeven nakomelingen van Saul aan hen uit.
In de tijd van David en Salomo stond de tabernakel van Mozes op de hoogte te Gibeon, terwijl de ark in Jeruzalem was (1 Kronieken 16:39, 2 Kronieken 1:3-4). Daar offerde Salomo duizend brandoffers, en daar verscheen de HEERE aan Salomo in een droom (1 Koningen 3:4-5). Uit Gibeon kwam later de valse profeet Hananja (Jeremia 28:1). Na de moord op Gedalja werd Ismaël bij het grote water bij Gibeon ingehaald (Jeremia 41:12). Na de ballingschap hielpen mannen van Gibeon de muur van Jeruzalem herbouwen (Nehemia 3:7).
James Pritchard groef el-Jib op tussen 1956 en 1962. De kruikhengsels met de naam Gibeon maakten de identificatie zeker. Of de grote waterput de vijver van 2 Samuël 2 is, valt niet te bewijzen.
Betekenis in de Bijbel
Gibeon is in de Bijbel de stad van een verbond dat stand hield. De Gibeonieten waren geen Israëlieten, maar een rest van de Amorieten (2 Samuël 21:2). Zij verkregen hun verbond met bedrog, en toch bleef de eed die bij de HEERE was gezworen geldig. Eeuwen later strafte God de schending ervan door Saul met een hongersnood. Een eed bij Zijn Naam is geen menselijke afspraak die men kan intrekken.
De stad hoort ook bij de eredienst. De Gibeonieten werden houthouwers en waterputters bij het altaar (Jozua 9:23, 27). Later stond op de hoogte te Gibeon de tabernakel met het koperen altaar, waar de priester Zadok dagelijks de brandoffers bracht (1 Kronieken 16:39-40). Zo werd de stad die met een list om een verbond had gevraagd, een plaats van offer en gebed.
In Gibeon begon het koningschap van Salomo met een gebed om wijsheid: "Geef dan Uw knecht een verstandig hart, om Uw volk te richten" (1 Koningen 3:9). God gaf hem meer dan hij vroeg. Jesaja noemt Gibeon nog als voorbeeld van de vreemde daad van God: zoals Hij bij Gibeon streed, zal Hij Zich opmaken, maar nu tegen Zijn eigen volk (Jesaja 28:21).
Sleutelgebeurtenissen in Gibeon
2
Houthouwers en waterputters
Jozua spaart de Gibeonieten om de eed, maar stelt hen aan tot houthouwers en waterputters voor de vergadering en het altaar.
3
De zon staat stil bij Gibeon
Jozua komt het belegerde Gibeon te hulp. De HEERE verslaat de vijf koningen, en op het woord van Jozua blijven zon en maan staan.
4
Strijd bij de vijver van Gibeon
De mannen van Abner en Joab ontmoeten elkaar aan weerszijden van de vijver. Een tweegevecht loopt uit op een zware strijd, die de mannen van David winnen.
5
De schuld van Saul aan de Gibeonieten
Een hongersnood van drie jaar blijkt het gevolg van Sauls moord op de Gibeonieten. David levert zeven nakomelingen van Saul uit.
6
Salomo vraagt om wijsheid
Op de grote hoogte te Gibeon verschijnt de HEERE aan Salomo in een droom. Salomo vraagt een verstandig hart en ontvangt ook rijkdom en eer.
7
Ismaël bij het grote water van Gibeon
Johanan haalt Ismaël, de moordenaar van Gedalja, in bij het grote water bij Gibeon. De gevangenen uit Mizpa lopen naar Johanan over.
Theologische betekenis
Het verhaal van Gibeon begint met een gemiste vraag: "zij vraagden het den mond des HEEREN niet" (Jozua 9:14). Wie op eigen inzicht afgaat, kan zich laten misleiden door wat er aannemelijk uitziet. De fout bleef een fout. Toch kwamen de Gibeonieten in Gods voorzienigheid zo onder de bescherming van Israëls eed, en later dienden zij bij het altaar.
Israël bleef trouw aan zijn eed, ook toen die nadelig bleek. Psalm 15 noemt dat een kenmerk van wie bij God mag wonen: "heeft hij gezworen tot zijn schade, evenwel verandert hij niet" (Psalm 15:4). Toen Saul de eed brak, kwam er oordeel over het land (2 Samuël 21:1). De trouw van de HEERE aan Zijn woord is het voorbeeld voor de trouw van Zijn volk.
Bij Gibeon zei de Schrift ook: "de HEERE streed voor Israel" (Jozua 10:14). De stad die om bescherming vroeg, werd door God Zelf gered. En in Gibeon vroeg Salomo niet om lang leven of rijkdom, maar om een verstandig hart, en de Schrift zegt: "Die zaak nu was goed in de ogen des HEEREN" (1 Koningen 3:10). Wijsheid om het volk van God te leiden komt niet uit eigen inzicht, maar wordt van de HEERE gevraagd en ontvangen.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Gibeon in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Gibeon
Waar lag Gibeon?
Gibeon lag in het bergland van Benjamin, ongeveer negen kilometer ten noordwesten van Jeruzalem, bij de weg naar Beth-Horon. De ligging is zeker: het is el-Jib op de Westelijke Jordaanoever. Bij de opgravingen zijn kruikhengsels gevonden met de naam Gibeon erop.
Wat betekent de naam Gibeon?
Gibeon is in het Hebreeuws verwant aan het woord gibea, heuvel. De naam betekent waarschijnlijk heuvelplaats of heuvelstad. Ook Gibea en Geba zijn van hetzelfde Hebreeuwse woord afgeleid, wat verklaart waarom de namen gemakkelijk door elkaar lopen. De Arabische naam van het huidige dorp, el-Jib, heeft de oude naam in verkorte vorm bewaard.
Waar staat Gibeon in de Bijbel?
De belangrijkste hoofdstukken zijn Jozua 9 (de list van de Gibeonieten) en Jozua 10 (de zon staat stil). Verder staat Gibeon in 2 Samuël 2 (de vijver van Gibeon), 2 Samuël 20 en 21, 1 Koningen 3 en 2 Kronieken 1 (Salomo vraagt om wijsheid), 1 Kronieken 16:39 en 21:29 (de tabernakel), Jesaja 28:21, Jeremia 28:1 en 41:12, en Nehemia 3:7 en 7:25.
Wie waren de Gibeonieten?
De Gibeonieten waren de inwoners van Gibeon en drie verbonden steden. Jozua 9:7 noemt hen Hevieten, 2 Samuël 21:2 noemt hen een rest van de Amorieten. Zij kregen met een list een verbond met Israël en werden daarna houthouwers en waterputters voor de vergadering en het altaar (Jozua 9:27). Zij bleven in Israël wonen en worden tot na de ballingschap genoemd (Nehemia 3:7).
Waarom werd Gibeon belegerd?
Omdat Gibeon vrede had gesloten met Israël. Adoni-Zedek, de koning van Jeruzalem, riep vier andere Amoritische koningen op: "Komt op tot mij, en helpt mij, dat wij Gibeon slaan; omdat zij vrede gemaakt heeft met Jozua en met de kinderen Israels" (Jozua 10:4). Gibeon was een grote stad met sterke mannen (Jozua 10:2), en haar vrede met Israël bedreigde de koningen in het zuiden. De Gibeonieten vroegen Jozua om hulp, en hij trok de hele nacht op van Gilgal. Bij die slag bleef de zon staan; dat verhaal staat op de pagina over de zon die stilstond.
Wat gebeurde er bij de vijver van Gibeon?
Na de dood van Saul stonden de mannen van Abner, die Isboseth steunden, en de mannen van Joab, de legeraanvoerder van David, tegenover elkaar bij de vijver van Gibeon (2 Samuël 2:13). Twaalf man van elke kant gingen een tweegevecht aan, dat uitliep op een harde strijd. De mannen van David wonnen (2 Samuël 2:17), maar Abner doodde Asahel, en dat leidde later tot de dood van Abner (2 Samuël 3:30).
Wat deed Salomo in Gibeon?
Salomo ging naar Gibeon om te offeren, want daar was de grote hoogte met de tabernakel van Mozes (1 Koningen 3:4, 2 Kronieken 1:3). Hij offerde er duizend brandoffers. In de nacht verscheen de HEERE aan Salomo in een droom, en hij vroeg om een verstandig hart. God gaf hem wijsheid en ook rijkdom en eer. Het bekende oordeel over de twee vrouwen speelde daarna in Jeruzalem.
Is Gibeon hetzelfde als Gibea?
Nee. Gibeon is el-Jib, ongeveer negen kilometer ten noordwesten van Jeruzalem; hier sloten de Gibeonieten hun verbond met Jozua, stond later de tabernakel op de hoogte en vroeg Salomo om wijsheid. Gibea, de stad van Saul, lag enkele kilometers oostelijker, waarschijnlijk op Tell el-Ful. De namen zijn verwant, omdat ze van hetzelfde Hebreeuwse woord voor heuvel komen, maar de Bijbel houdt de twee steden uit elkaar.
Wat is er in el-Jib gevonden?
Bij de opgravingen van James Pritchard tussen 1956 en 1962 werden tientallen kruikhengsels gevonden met de naam Gibeon, wat de identificatie zeker maakte. Verder kwam een grote ronde put aan het licht, in de rots uitgehakt, met een wenteltrap naar het grondwater, en een tunnel naar een bron. Veel onderzoekers verbinden de put met de vijver van 2 Samuël 2:13, maar dat is niet te bewijzen.
Bijbelverhalen in Gibeon
Gerelateerde plaatsen
Gibea
Gibea wordt meestal gelijkgesteld met Tell el-Ful, een heuvel aan de noordrand van het huidige Jeruzalem; die identificatie is waarschijnlijk, maar niet onbetwist
Gilgal
Gilgal wordt gezocht in de vlakte ten oosten of noordoosten van het oude Jericho (Tell es-Sultan), op de Westelijke Jordaanoever; de precieze plaats is onzeker
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Ai
Ai wordt meestal gezocht op et-Tell, een grote ruïneheuvel een paar kilometer ten oosten van het dorp Beitin op de Westelijke Jordaanoever, maar die identificatie is omstreden
Mizpa
Mizpa in Benjamin wordt meestal gelijkgesteld met Tell en-Nasbeh, een ruïneheuvel ongeveer 12 kilometer ten noorden van Jeruzalem, aan de zuidrand van het huidige Ramallah op de Westelijke Jordaanoever
Kirjath-Jearim
Kirjath-Jearim wordt meestal gezocht op de heuvel Deir el-Azar, bij het dorp Abu Gosh in Israël, ten westen van Jeruzalem
Bijbelse personen verbonden aan Gibeon
Bijbelhoofdstukken die zich in Gibeon afspelen
Leer meer over Gibeon met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Gibeon? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Gibeon.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Gibeon in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Gibeon.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Gibeon.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Gibeon.