Filadelfia in de Bijbel

Philadelpheia (Grieks) — "broederliefde", van philos ("vriend", "liefhebbend") en adelphos ("broeder"). De stad werd in de tweede eeuw voor Christus gesticht en genoemd naar de broederlijke liefde van koning Attalos II (bijgenaamd Philadelphos) voor zijn broer Eumenes II van Pergamum. Niet te verwarren met de Amerikaanse stad Philadelphia.

Filadelfia in Klein-Azie was een van de zeven gemeenten aan wie Johannes in het boek Openbaring moest schrijven. Hoewel het een kleine gemeente met weinig kracht was, ontving zij een bijzonder bemoedigende brief: de Heere had voor haar "een geopende deur" gezet die niemand kon sluiten (Openbaring 3:7-13).

Ook bekend als: Philadelphia, Philadelpheia, Alaşehir (moderne naam)

Ligging

Filadelfia lag in het westen van Klein-Azie, in de oude landstreek Lydia, ongeveer 45 kilometer ten zuidoosten van Sardis, aan de voet van de berg Tmolus in het dal van de rivier Cogamis (een zijrivier van de Hermus). De stad lag op een belangrijk kruispunt van wegen die uit Midden-Anatolie naar het kustgebied liepen, en werd daarom wel "de poort naar het oosten" genoemd. Het omringende land was vruchtbaar, vooral voor wijnbouw, maar het gebied was geologisch onstabiel en aardbevingsgevoelig.

Vandaag

De moderne opvolger van Filadelfia is de Turkse stad Alaşehir ("stad van Allah"), in de provincie Manisa, ongeveer 140 kilometer ten oosten van Izmir (het oude Smyrna). Van de antieke stad zijn nog enkele overblijfselen zichtbaar, waaronder zuilen van een byzantijnse kerk die aan de apostel Johannes is toegeschreven. Alaşehir telt vandaag ongeveer 100.000 inwoners en is nog steeds een centrum van wijnbouw en rozijnproductie.

Geschiedenis

Filadelfia werd rond 189 voor Christus gesticht door koning Attalos II van Pergamum, die vanwege zijn grote toewijding aan zijn broer koning Eumenes II de bijnaam Philadelphos ("broeder-liefhebbend") droeg. De stad werd doelbewust gepland als een soort zendingspost voor de Griekse taal en cultuur, om de Hellenistische beschaving van het kustgebied naar het Anatolische binnenland te verbreiden. In die zin was Filadelfia van begin af aan een "deur" naar de omliggende regio. In 133 voor Christus viel het koninkrijk Pergamum — en daarmee ook Filadelfia — door erfopvolging toe aan Rome en werd het deel van de provincie Asia. De stad bleef welvarend dankzij haar ligging aan de handelsweg en haar vruchtbare omgeving. Wijnbouw was de belangrijkste economische activiteit; Dionysus, de Griekse god van de wijn, was een van de belangrijkste godheden van de stad. In het jaar 17 na Christus werd Filadelfia, samen met elf andere steden in het gebied, door een verwoestende aardbeving getroffen. De Romeinse geschiedschrijver Tacitus beschrijft hoe keizer Tiberius de stad vrijstelde van belasting voor vijf jaar en geld gaf voor de wederopbouw. Uit dankbaarheid noemde de stad zichzelf tijdelijk Neocaesarea ("nieuw Caesarea"). Ook na deze ramp bleven aardbevingen een terugkerend probleem: veel inwoners woonden noodgedwongen buiten de stadsmuren op het platteland. Dit verklaart vermoedelijk de beeldspraak in Openbaring 3:12 over "een zuil in de tempel" die niet meer weggaat. In de tijd dat Johannes het boek Openbaring schreef (vermoedelijk eind eerste eeuw, onder keizer Domitianus), was Filadelfia een relatief kleine stad, zeker vergeleken met de andere zes gemeenten aan wie geschreven werd (Efeze, Smyrna, Pergamum, Thyatira, Sardis en Laodicea). Er bestond een Joodse gemeenschap die zich vijandig opstelde tegenover de jonge christengemeente: Christus spreekt over "hen die zeggen dat zij Joden zijn, maar het niet zijn, maar liegen — zie, Ik zal maken dat zij zullen komen en zich aan uw voeten zullen neerbuigen" (Openbaring 3:9). De christenen waren kennelijk een bescheiden groep met "weinig kracht" (3:8), die toch trouw was gebleven aan het Woord en Christus' Naam niet had verloochend. Opvallend is dat Filadelfia, samen met Smyrna, een van de twee gemeenten is die van Christus geen enkel verwijt krijgt. Beide ontvangen integendeel een rijke bemoediging. In de eeuwen daarna bleef Filadelfia een standvastig christelijk centrum, ook nadat de omliggende streek onder islamitische heerschappij kwam. Pas in 1390, meer dan dertienhonderd jaar na de Openbaring, viel de stad als laatste christelijke bolwerk in het binnenland van Klein-Azie in handen van de Turkse Osmanen.

Betekenis in de Bijbel

Filadelfia komt in het Nieuwe Testament alleen voor in het boek Openbaring, en wel in een van de meest hartverwarmende van de zeven brieven die Christus door Johannes aan de gemeenten in Klein-Azie laat schrijven. De brief (Openbaring 3:7-13) vertoont een opmerkelijk patroon: er wordt geen enkele zonde of dwaalleer aangewezen, alleen bemoediging en belofte. Samen met de brief aan Smyrna is dit de enige gemeente die zonder verwijt blijft. Christus presenteert Zich aan Filadelfia met een bijzondere titel: "Dit zegt de Heilige, de Waarachtige, Die de sleutel van David heeft, Die opent en niemand sluit, en Hij sluit en niemand opent" (3:7). De verwijzing naar Jesaja 22:22 plaatst Christus als de ware Eljakim, de rentmeester van het huis van David met absolute autoriteit over wie er binnenkomt en wie buiten blijft. Voor een kleine gemeente, afgewezen door de plaatselijke synagoge, was dit bijzonder betekenisvol: Jezus zelf beslist wie toegang heeft tot het Koninkrijk. Direct daaraan verbonden is de belofte: "Zie, Ik heb voor uw ogen een geopende deur gegeven en niemand kan die sluiten, want u hebt weinig kracht en toch hebt u Mijn Woord in acht genomen en Mijn Naam niet verloochend" (3:8). De "geopende deur" wordt door uitleggers zowel gelezen als een deur tot zending (gezien de geografische ligging van Filadelfia als "poort naar het oosten") als een deur tot het Koninkrijk zelf, dat de Heere voor hen openhoudt. Een derde belofte is dat zij bewaard zullen worden in "het uur van de verzoeking" (3:10), een zin die in discussies over de eindtijd een belangrijke rol speelt. Uitleggers verschillen over de vraag of dit betrekking heeft op bewaring voor of bewaring door de verdrukking heen. In beide gevallen is de boodschap voor de gemeente dezelfde: hun volharding in weinig kracht wordt beantwoord met bewaring door de Heere. Tenslotte ontvangen de overwinnaars drie eeuwige beloften (3:12): zij worden gemaakt tot een zuil in de tempel van God (een blijvend monument, midden in een aardbevingsstreek), de Naam van God wordt op hen geschreven, en de naam van de nieuwe stad Jeruzalem. Wie op aarde onbeduidend leek, krijgt eeuwige eer in het nieuwe Jeruzalem.

Sleutelgebeurtenissen in Filadelfia

Johannes krijgt opdracht aan Filadelfia te schrijven

Op het eiland Patmos hoort Johannes de verheerlijkte Christus gebieden om aan zeven gemeenten in Klein-Azie te schrijven, waaronder Filadelfia.

Openbaring 1:11

Christus stelt Zich voor als de Houder van de sleutel van David

In de brief aan Filadelfia presenteert Christus Zich als de Heilige en Waarachtige die de sleutel van David heeft: Hij opent en niemand sluit, Hij sluit en niemand opent.

Openbaring 3:7

De geopende deur

Ondanks hun weinige kracht heeft Christus voor de gemeente een deur geopend die niemand kan sluiten, als beloning voor hun trouw aan het Woord en de Naam van Jezus.

Openbaring 3:8

Belofte over de synagoge van de satan

Christus belooft dat degenen die zich Joden noemen maar het niet zijn, zich voor de voeten van de gemeente zullen neerbuigen en zullen erkennen dat Hij haar heeft liefgehad.

Openbaring 3:9

Belofte van bewaring in het uur van de verzoeking

Omdat de gemeente het Woord van de volharding heeft bewaard, zal Christus haar bewaren voor het uur van de verzoeking dat over de hele wereld komt.

Openbaring 3:10

Oproep vast te houden wat zij heeft

Christus kondigt Zijn komst aan en bemoedigt de gemeente haar kroon vast te houden, zodat niemand die zal kunnen afnemen.

Openbaring 3:11

Belofte aan de overwinnaar

Wie overwint wordt een zuil in de tempel van God. Op hem wordt de Naam van God, de naam van de stad van God — het nieuwe Jeruzalem — en de nieuwe Naam van Christus geschreven.

Openbaring 3:12

Theologische betekenis

De brief aan Filadelfia is een van de meest troostrijke passages voor kleine, zwakke gemeenten en voor gelovigen die het gevoel hebben weinig tot stand te brengen. Christus oordeelt niet naar grootte of invloed, maar naar trouw. "U hebt weinig kracht" is geen verwijt, maar een constatering die juist de kern raakt van Gods werk onder ons: Zijn kracht wordt in zwakheid volbracht (2 Korinthe 12:9). Filadelfia laat ook zien dat Christus zelf de toegang tot het Koninkrijk bepaalt. De sleutel van David ligt niet bij de plaatselijke religieuze autoriteiten, niet bij degenen die zichzelf "Joden" noemen zonder het innerlijk te zijn, maar bij de Heilige en Waarachtige. Hij opent en niemand sluit. Voor mensen die uit religieuze gemeenschappen worden gezet om hun geloof in Jezus, is dit een machtige troost: wat God opent, kan geen mens sluiten. Tenslotte leert Filadelfia ons iets over de blijvendheid van Gods werk. Juist in een aardbevingsstreek waar gebouwen regelmatig instortten en mensen buiten de muren moesten wonen, klinkt de belofte: "Wie overwint, Ik zal hem tot een zuil in de tempel van Mijn God maken, en hij zal daaruit niet meer weggaan" (3:12). De kroon die ons wacht is onwankelbaar, de plaats in Gods huis is zeker, de Naam die op ons wordt geschreven is eeuwig. In een wereld die schudt, wordt wie Christus toebehoort voor eeuwig vastgezet.

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten helpen je om de rol van Filadelfia in de Schrift beter te begrijpen.

Veelgestelde vragen over Filadelfia

Is dit Filadelfia dezelfde stad als het Amerikaanse Philadelphia?

Nee. Het bijbelse Filadelfia ligt in het westen van het huidige Turkije, in de oude provincie Asia van het Romeinse rijk. De moderne naam is Alaşehir. Het Amerikaanse Philadelphia in Pennsylvania werd pas in 1682 gesticht door de Engelse quaker William Penn en werd genoemd naar de betekenis "stad van broederliefde", met een knipoog naar de bijbelse stad — maar het zijn volkomen verschillende plaatsen.

Wat betekent de naam Filadelfia?

Philadelphia betekent in het Grieks "broederliefde", van philos ("liefhebbend, vriend") en adelphos ("broeder"). De stad kreeg deze naam rond 189 voor Christus omdat haar stichter, koning Attalos II van Pergamum, de bijnaam Philadelphos droeg vanwege zijn grote broederlijke toewijding aan zijn broer koning Eumenes II.

Waarom noemt Christus Zich in deze brief de "sleutel van David"?

Deze titel verwijst naar Jesaja 22:22, waar God de rentmeester Eljakim "de sleutel van het huis van David" op de schouder legt: "Hij zal openen en niemand zal sluiten, hij zal sluiten en niemand zal openen." Christus neemt dit beeld over om zich voor te stellen als de ware rentmeester van Gods huis, die absolute autoriteit heeft over wie toegang heeft tot het Koninkrijk.

Wat is de "geopende deur" die Christus voor Filadelfia heeft gezet?

Uitleggers zien hier twee mogelijke betekenissen. Ten eerste een deur tot het Koninkrijk: hoewel de Joodse synagoge hen buitensloot, stond Gods deur voor hen open. Ten tweede een deur tot zending: door Filadelfia's strategische ligging als "poort naar het oosten" had de gemeente een natuurlijke gelegenheid om het evangelie te verbreiden. Beide betekenissen vullen elkaar aan en passen bij de tekst.

Wie waren de "synagoge van de satan" in Filadelfia?

Christus noemt in Openbaring 3:9 "hen die zeggen dat zij Joden zijn, maar het niet zijn, maar liegen" een "synagoge van de satan". Dezelfde uitdrukking gebruikt Hij voor Smyrna (Openbaring 2:9). Het gaat om leden van de Joodse gemeenschap die de christenen hadden uitgestoten en vervolgd, en die volgens Paulus' argumentatie in Romeinen 9:6-8 niet uit afstamming, maar uit geloof echte kinderen van Abraham zijn. Het is een harde uitspraak die moet worden gelezen in de context van hun concrete vijandigheid tegen de gemeente.

Wat betekent "Ik zal u bewaren voor het uur van de verzoeking"?

Openbaring 3:10 wordt verschillend uitgelegd. Sommigen (vooral pre-tribulationisten) lezen het als een belofte dat gelovigen voor de grote verdrukking zullen worden weggenomen in de opname. Anderen zien het als een belofte dat God Zijn kinderen door de verdrukking heen zal bewaren (vergelijk Johannes 17:15: "Ik bid niet dat U hen uit de wereld wegneemt, maar dat U hen bewaart voor de boze"). Hoe men het ook uitlegt: de kern is Gods bewaring van Zijn trouwe volk.

Waarom is er in deze brief geen enkel verwijt aan de gemeente?

Samen met Smyrna is Filadelfia de enige van de zeven gemeenten in Openbaring 2-3 die van Christus geen kritiek ontvangt. Het lijkt erop dat beide gemeenten, juist omdat zij vervolgd en klein waren, trouw bleven aan de Heere. Hun zwakheid was geen beletsel maar juist een bescherming tegen zelfgenoegzaamheid en dwaalleer, zoals die bij de grotere gemeenten (Efeze, Pergamum, Thyatira, Sardis, Laodicea) wel werden aangewezen.

Wat is de betekenis van het beeld "een zuil in de tempel"?

In een stad die regelmatig door aardbevingen werd getroffen en waar mensen soms buiten de muren moesten wonen, was de belofte van stabiliteit en een blijvende plaats bijzonder krachtig. "Een zuil in de tempel van Mijn God" (Openbaring 3:12) betekent: onwankelbaar, blijvend, verbonden met de woning van God. De gemeente zou nooit meer door een aardbeving of vijand uit haar plaats worden gestoten.

Bestaat Filadelfia nog?

De antieke stad bestaat voort als Alaşehir in het westen van Turkije, ongeveer 140 kilometer ten oosten van Izmir. Er zijn weinig zichtbare resten van de oudheid, maar wel een paar zuilen van een byzantijnse kerk die traditioneel wordt toegeschreven aan de apostel Johannes. Filadelfia behield tot 1390 een christelijke aanwezigheid, meer dan dertienhonderd jaar langer dan menig andere stad in de streek.

Wat is de belangrijkste les uit de brief aan Filadelfia?

Dat Christus kleine, zwakke gemeenten niet beoordeelt naar omvang of zichtbare invloed, maar naar trouw aan Zijn Woord en Zijn Naam. "U hebt weinig kracht, en toch hebt u Mijn Woord in acht genomen" is genoeg om een rijke bemoediging en bijzondere belofte te ontvangen. Voor elke gelovige en elke gemeente die zich zwak voelt, is Filadelfia een aansporing om vast te houden aan Christus in het vertrouwen dat Hij Zijn deur voor hen openhoudt.

Gerelateerde plaatsen

Efeze

De ruines van Efeze liggen nabij het huidige stadje Selçuk in de provincie Izmir, Turkije

Bijbelse personen verbonden aan Filadelfia

Jezus Christus

De HEERE redt / Gezalfde

Leer meer over Filadelfia met AI BijbelAssistent

Wil je dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Filadelfia? Onze AI-assistent helpt je verder.

Gratis beginnen Al een account? Inloggen