Filadelfia in de Bijbel

Filadelfia lag in Lydië, in het westen van Klein-Azië, aan de voet van het Tmolusgebergte in het dal van de Cogamus. Sardis lag ongeveer 45 kilometer naar het noordwesten. De stad lag aan de weg van de kust naar het binnenland van Frygië. Zij heet nu Alaşehir en ligt in de Turkse provincie Manisa, ruim honderd kilometer ten oosten van Izmir. De identificatie is zeker.

Filadelfia, in het Grieks Philadelpheia, betekent broederliefde: het komt van het Griekse philadelphia, liefde tot de broeder. De stad is genoemd naar koning Attalus II van Pergamum, die om zijn trouw aan zijn broer, koning Eumenes II, de bijnaam Philadelphus kreeg. De stad werd in de tweede eeuw voor Christus gesticht. De naam zegt dus iets over haar stichters, niet over de gemeente, al hebben uitleggers het woord broederliefde graag verbonden met de liefdevolle brief die zij ontving.

Nee. Het bijbelse Filadelfia ligt in het westen van Turkije en heet nu Alaşehir. Philadelphia in de Amerikaanse staat Pennsylvania werd in 1682 gesticht door William Penn, die de naam koos om de betekenis broederliefde. Hij dacht daarbij aan het Griekse woord, en waarschijnlijk ook aan de gemeente uit Openbaring. Verder hebben de twee steden niets met elkaar te maken.

Beide schrijfwijzen zijn juist en wijzen naar dezelfde stad in Klein-Azië. Philadelphia volgt het Grieks en het Latijn; Filadelfia is de Nederlandse spelling die ook de Statenvertaling gebruikt: "en naar Filadelfia, en naar Laodicea" (Openbaring 1:11). Vormen als Filadelphia of Philadelpheia, de Griekse stadsnaam, komen ook voor. Wie in de Statenvertaling of een concordantie zoekt, vindt de stad onder Filadelfia.

In Nederland en daarbuiten dragen verschillende gemeenten en kerkgebouwen de naam Filadelfia, onder meer in evangelische en pinksterkringen. Zij kiezen die naam om de betekenis broederliefde en om de brief uit Openbaring 3:7-13. Filadelfia is met Smirna de enige van de zeven gemeenten die geen verwijt krijgt. De naam drukt zo de wens uit om, ook met kleine kracht, het woord van Christus te bewaren.

Het woord broederliefde, in het Grieks philadelphia, komt in het Nieuwe Testament vaker voor, maar dan als deugd. De Statenvertaling vertaalt het met broederlijke liefde: "Dat de broederlijke liefde blijve" (Hebreeën 13:1), en ook in Romeinen 12:10 en 1 Petrus 1:22. Als plaatsnaam staat Filadelfia alleen in Openbaring: in de rij van Openbaring 1:11 en in de brief van Openbaring 3:7-13, de zesde van de zeven: "En schrijf aan den engel der Gemeente, die in Filadelfia is" (3:7).

Christus stelt Zich aan Filadelfia voor als Hij, "Die den sleutel Davids heeft; Die opent, en niemand sluit" (Openbaring 3:7). Dat verwijst naar Jesaja 22:22, waar de HEERE de sleutel van het huis van David op de schouder van de hofmeester Eljakim legt. Wie die sleutel had, besliste wie bij de koning binnenkwam. Christus heeft die macht in volle zin: Hij bepaalt wie toegang heeft tot het Koninkrijk van God.

Christus zegt: "zie, Ik heb een geopende deur voor u gegeven, en niemand kan die sluiten" (Openbaring 3:8). Veel uitleggers zien hierin de open toegang tot het Koninkrijk, juist voor een gemeente die door de synagoge werd buitengesloten. Anderen denken aan een deur voor de verkondiging, zoals Paulus spreekt van een deur die hem geopend werd (1 Korinthe 16:9). Beide lezingen passen bij de brief en sluiten elkaar niet uit.

Christus belooft: "zo zal Ik ook u bewaren uit de ure der verzoeking, die over de gehele wereld komen zal" (Openbaring 3:10). Sommigen lezen dit als wegneming van de gelovigen vóór een tijd van verdrukking. De gereformeerde uitleg leest het meestal als bewaring in en door de beproeving heen, zoals Christus bad dat de Vader de Zijnen zou bewaren van de boze (Johannes 17:15). In beide lezingen staat de trouw van Christus voorop.

Christus belooft wie overwint: "Ik zal hem maken tot een pilaar in den tempel Mijns Gods, en hij zal niet meer daaruit gaan" (Openbaring 3:12). Een pilaar staat vast en draagt. Voor een stad waar aardbevingen muren deden scheuren en mensen uit angst buiten de stad woonden, was dat een sprekend beeld. De gelovige krijgt een blijvende plaats bij God, met de Naam van God en van het nieuwe Jeruzalem op zich geschreven.

Christus zegt tegen Filadelfia: "gij hebt kleine kracht, en gij hebt Mijn woord bewaard, en hebt Mijn Naam niet verloochend" (Openbaring 3:8). Waarin de zwakte bestond, zegt de tekst niet: misschien in aantal, misschien in invloed tegenover de synagoge van de stad. Christus zegt het niet als verwijt. Juist bij die kleine kracht geeft Hij een geopende deur. Paulus hoorde iets vergelijkbaars: Gods kracht wordt in zwakheid volbracht (2 Korinthe 12:9). Net als Smirna krijgt deze gemeente geen enkel verwijt.

De stad bestaat nog en heet Alaşehir. Omdat zij sinds de oudheid bewoond is, is van het antieke Filadelfia weinig zichtbaar. Het bekendste overblijfsel zijn de grote bakstenen pijlers van een Byzantijnse kerk, die de plaatselijke overlevering aan de apostel Johannes verbindt. Filadelfia bleef tot 1390 een Byzantijnse stad, lang nadat de omliggende streek onder Turks gezag was gekomen.