1
Geen water te Rafidim
Israël legert zich te Rafidim, maar er is geen water. Het volk twist met Mozes en verwijt hem de uittocht.
Rafidim in de Bijbel
Rafidim (Hebreeuws רְפִידִים) is een meervoudsvorm waarvan de betekenis onzeker is; soms wordt gedacht aan rustplaatsen of steunsels. De namen die Mozes er gaf, zijn wel duidelijk: Massa betekent verzoeking en Meriba twist (Exodus 17:7).
Rafidim was de laatste legerplaats van Israël vóór de woestijn Sinaï. Daar gaf de HEERE water uit de rots en noemde Mozes de plaats Massa en Meriba (Exodus 17:7). Op dezelfde plek versloeg Israël Amalek. De ligging is onzeker; vaak wordt de Wadi Feiran in het zuiden van de Sinaï genoemd.
Ook bekend als: Massa en Meriba, Massa, Refidim
Ligging
Rafidim lag op de route van Israël van de Rode Zee naar de Sinaï. Volgens Numeri 33:12-15 trok het volk van de woestijn Sin via Dofka en Aluz naar Rafidim, en vandaar naar de woestijn Sinaï. Exodus 17:6 verbindt de rots waaruit het water kwam met Horeb, zodat Rafidim niet ver van de berg Gods gelegen moet hebben. Het was dor rotsland, waar het volk geen water vond.
Vandaag
De ligging van Rafidim is onzeker, omdat zij afhangt van de ligging van de Sinaï. Wie de Sinaï gelijkstelt met de Djebel Moesa in het zuiden van het Sinaï-schiereiland (Egypte), zoekt Rafidim meestal in of bij de Wadi Feiran, een lang dal met een oase ten noordwesten van die berg; anderen denken aan een dal dichter bij de berg. Wie de Sinaï elders zoekt, plaatst ook Rafidim elders. Een vindplaats is niet aangewezen.
De precieze ligging is onzeker: er zijn meerdere kandidaten.
Geschiedenis
Rafidim komt in de Bijbel voor tijdens de tocht van Egypte naar de Sinaï. Na het bittere water van Mara, de bronnen van Elim en het manna in de woestijn Sin trok de vergadering van Israël verder en legerde zich te Rafidim. Er was geen water om te drinken (Exodus 17:1). Het volk twistte met Mozes en vroeg waarom hij hen uit Egypte had laten optrekken om met hun kinderen en hun vee van dorst te sterven (Exodus 17:2-3). Mozes riep tot de HEERE en vroeg wat hij met dit volk moest doen, want zij stonden op het punt hem te stenigen (Exodus 17:4).
De HEERE gebood Mozes om met enkele oudsten voor het volk uit te gaan en met zijn staf op de rots in Horeb te slaan. Mozes deed het voor de ogen van de oudsten, en er kwam water uit (Exodus 17:5-6). Hij noemde de plaats Massa en Meriba, omdat de Israëlieten getwist hadden en de HEERE verzocht hadden met de vraag: "Is de HEERE in het midden van ons, of niet" (Exodus 17:7).
Op dezelfde plaats kwam Amalek en streed tegen Israël (Exodus 17:8). Deuteronomium 25:18 voegt toe dat Amalek de zwakken achteraan aanviel, toen het volk moe en uitgeput was. Jozua streed tegen Amalek, terwijl Mozes met Aäron en Hur op de heuvel stond en de staf Gods ophief, en Israël overwon (Exodus 17:9-13). Daarna bouwde Mozes een altaar en gaf het de naam: "De HEERE is mijn Banier" (Exodus 17:15).
Vanuit Rafidim trok het volk in de derde maand na de uittocht naar de woestijn Sinaï en legerde zich tegenover de berg (Exodus 19:1-2). De lijst van legerplaatsen in Numeri 33:14-15 noemt Rafidim opnieuw, met dezelfde opmerking dat er geen water was.
Archeologisch is Rafidim niet aangewezen. De sporen van een rondtrekkend volk laten zich in de woestijn moeilijk terugvinden, en de identificatie blijft daarom een kwestie van de route.
Betekenis in de Bijbel
Rafidim leeft in de Bijbel vooral voort onder de namen die Mozes er gaf. Massa en Meriba werden een vast woord voor het verzoeken van God. Mozes waarschuwde: "Gij zult den HEERE, uw God, niet verzoeken, gelijk als gij Hem verzocht hebt te Massa" (Deuteronomium 6:16). Hij noemde Massa in één rij met andere plaatsen waar Israël de HEERE vertoornde (Deuteronomium 9:22), en in de zegen over Levi komen Massa en de wateren van Meriba terug als plaatsen van beproeving (Deuteronomium 33:8), waarbij Meriba hier ook aan Kades kan doen denken.
Psalm 95 maakt er een waarschuwing voor elk geslacht van: "Verhardt uw hart niet, gelijk te Meriba, gelijk ten dage van Massa in de woestijn" (Psalm 95:8). De brief aan de Hebreeën haalt die psalm aan en geeft de plaatsnamen weer als verbittering en verzoeking (Hebreeën 3:8). Het water uit de rots wordt in de Psalmen bezongen als teken van Gods zorg (Psalm 78:15-16, 105:41, 114:8). Paulus schrijft over de vaderen in de woestijn: "zij dronken uit de geestelijke steenrots, die volgde; en de steenrots was Christus" (1 Korinthe 10:4).
Ook de strijd tegen Amalek kreeg een vervolg. De HEERE liet Mozes de gebeurtenis opschrijven ter gedachtenis (Exodus 17:14). Deuteronomium 25:17-19 draagt Israël op niet te vergeten wat Amalek deed, en bij de opdracht aan Saul grijpt de HEERE terug op wat Amalek op de weg uit Egypte had gedaan (1 Samuël 15:2).
Sleutelgebeurtenissen in Rafidim
2
Water uit de rots in Horeb
Op bevel van de HEERE slaat Mozes met zijn staf op de rots, voor de ogen van de oudsten, en er komt water uit.
3
De naam Massa en Meriba
Mozes noemt de plaats naar de verzoeking en de twist van het volk, dat vroeg of de HEERE wel in hun midden was.
4
Israël strijdt tegen Amalek
Jozua strijdt tegen Amalek, terwijl Mozes op de heuvel de staf Gods opheft. Aäron en Hur ondersteunen zijn handen tot zonsondergang.
5
Het altaar van de Banier
Mozes moet de overwinning opschrijven ter gedachtenis. Hij bouwt een altaar en noemt het: De HEERE is mijn Banier.
6
Vertrek naar de Sinaï
Het volk breekt op uit Rafidim en legert zich in de woestijn Sinaï, tegenover de berg.
Theologische betekenis
In Rafidim klonk de vraag van het volk: "Is de HEERE in het midden van ons, of niet" (Exodus 17:7). Het antwoord van de HEERE kwam niet als straf, maar in water uit de rots en in de overwinning op Amalek. De HEERE zei dat Hij Zelf op de rots in Horeb zou staan (Exodus 17:6), en Hij gaf wat het volk nodig had, terwijl het Hem verzocht. Verzoeken is in de Schrift: God op de proef stellen, alsof Zijn trouw nog bewezen moet worden. Daarom antwoordt de Heere Jezus, Die Zelf in de woestijn verzocht werd, de satan met het woord uit Deuteronomium 6:16 (Mattheüs 4:7).
Paulus ziet in de rots Christus Zelf: de drank in de woestijn was geestelijke drank, en tegelijk zijn deze dingen tot een voorbeeld geschied, als waarschuwing voor de gemeente (1 Korinthe 10:4-6). In de gereformeerde uitleg is de geslagen rots daarom een beeld van Christus, uit Wie het leven voor Zijn volk voortkomt. De strijd tegen Amalek leert dat Israël niet door eigen kracht overwon, maar door de HEERE, zoals de opgeheven staf Gods liet zien. Mozes gaf de eer aan de HEERE en noemde zijn altaar naar de HEERE als zijn Banier (Exodus 17:15).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Rafidim in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Rafidim
Waar lag Rafidim?
Rafidim lag op de route van Israël van de Rode Zee naar de Sinaï, als laatste legerplaats vóór de woestijn Sinaï (Exodus 19:2, Numeri 33:14-15). Exodus 17:6 noemt de rots in Horeb, dus de plaats lag niet ver van de berg Gods. De precieze ligging is onzeker, omdat zij afhangt van de ligging van de Sinaï.
Wat betekent de naam Rafidim?
De betekenis van de naam Rafidim is onzeker; soms wordt gedacht aan rustplaatsen. Duidelijk zijn de namen die Mozes er gaf: Massa betekent verzoeking en Meriba twist, omdat het volk daar twistte en de HEERE verzocht (Exodus 17:7). Het andere Meriba, bij Kades, heet in de Statenvertaling ook twistwater (Psalm 106:32).
Waar staat Rafidim in de Bijbel?
De naam Rafidim staat in vijf verzen: Exodus 17:1 en 17:8, Exodus 19:2 en Numeri 33:14-15. De namen Massa en Meriba voor dezelfde plaats komen terug in Deuteronomium 6:16, 9:22 en 33:8 en in Psalm 95:8. Hebreeën 3:8 haalt Psalm 95 aan, en 1 Korinthe 10:4 spreekt over de rots waaruit Israël dronk.
Wat gebeurde er in Rafidim?
In Rafidim gebeurden twee dingen. Eerst was er geen water; het volk twistte met Mozes, en de HEERE gaf water uit de rots in Horeb toen Mozes er met zijn staf op sloeg (Exodus 17:1-7). Daarna viel Amalek Israël aan. Jozua streed, terwijl Mozes op de heuvel zijn handen ophief, ondersteund door Aäron en Hur, en Israël won (Exodus 17:8-13). De verhalen over het water uit de rots en de strijd tegen Amalek vertellen dit uitvoerig.
Is Meriba in Rafidim hetzelfde als Meriba bij Kades?
Nee. Rafidim ligt aan het begin van de woestijnreis: daar sloeg Mozes op bevel van de HEERE op de rots in Horeb, voor de ogen van de oudsten als getuigen (Exodus 17:5-7). Het tweede Meriba ligt bij Kades in de woestijn Zin, bijna veertig jaar later, waar Mozes tot de rots moest spreken (Numeri 20:8-13). Daarover gaat de pagina over Kades-Barnea.
Wat bedoelt Psalm 95 met Meriba en Massa?
Psalm 95 roept op om de stem van God te horen: "Verhardt uw hart niet, gelijk te Meriba, gelijk ten dage van Massa in de woestijn" (Psalm 95:8). De dichter herinnert aan Rafidim, waar het volk God verzocht ondanks alles wat het gezien had. Hebreeën 3:7-11 haalt deze woorden aan voor de gemeente van het Nieuwe Testament en geeft de namen weer als verbittering en verzoeking.
Waar komt Rafidim terug in het Nieuwe Testament?
De naam Rafidim staat niet in het Nieuwe Testament, maar wat er gebeurde wel. De Heere Jezus antwoordt de satan met het woord uit Deuteronomium 6:16, dat aan Massa herinnert: "Gij zult den Heere, uw God, niet verzoeken" (Mattheüs 4:7). Hebreeën 3:8 haalt Psalm 95 aan en geeft Massa en Meriba weer als verbittering en verzoeking. En Paulus zegt van de rots waaruit Israël dronk: "de steenrots was Christus" (1 Korinthe 10:4).
Is Rafidim de Wadi Feiran?
Dat is niet zeker. Wie de berg Sinaï gelijkstelt met de Djebel Moesa in het zuiden van het Sinaï-schiereiland, zoekt Rafidim meestal in of bij de Wadi Feiran, een lang dal met een oase ten noordwesten van die berg. Anderen denken aan een dal dichter bij de berg, en wie de Sinaï elders zoekt, plaatst ook Rafidim elders. Een vindplaats met sporen van Israëls legerplaats is niet aangewezen.
Bijbelverhalen in Rafidim
Gerelateerde plaatsen
Berg Horeb
De ligging is onzeker
Elim
Elim wordt vaak gezocht in de Wadi Gharandel, een dal met water en palmen aan de westkant van het Sinaï-schiereiland in Egypte, maar die ligging is onzeker en hangt af van de route van de uittocht
Mara
Mara wordt vaak gezocht bij Ain Hawara, een bron met brak water landinwaarts van de Golf van Suez in het huidige Egypte, maar die ligging is onzeker
Kades-Barnea
De meeste onderzoekers zoeken Kades-Barnea bij Ain el-Qudeirat, de rijkste bron in het noordoosten van de Sinaï, in Egypte, ongeveer 75 kilometer ten zuidwesten van Berseba
Rode Zee
De Rode Zee bestaat nog als smalle zee tussen Afrika en het Arabisch Schiereiland, met in het noorden de Golf van Suez en de Golf van Akaba
Bijbelse personen verbonden aan Rafidim
Bijbelhoofdstukken die zich in Rafidim afspelen
Leer meer over Rafidim met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Rafidim? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Rafidim.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Rafidim in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Rafidim.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Rafidim.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Rafidim.