Herziene Statenvertaling (HSV) — Online Lezen & Uitleg
De Herziene Statenvertaling is de brontekstgetrouwe bijbelvertaling in hedendaags Nederlands: de vertrouwde klank van de Statenvertaling, maar zonder verouderde woorden. Op deze pagina leest u wat de HSV precies is, hoe zij is ontstaan, wat er ten opzichte van de Statenvertaling veranderde — met concrete voorbeeldverzen — en waar u de HSV online leest. En u leest hier de volledige Statenvertaling, dezelfde grondtekst, gratis online met AI-uitleg.
Wat is de Herziene Statenvertaling?
De Herziene Statenvertaling (HSV) is in 2010 gepubliceerd als een herziening van de klassieke Statenvertaling uit 1637. Het doel was om de betrouwbaarheid en brontekstgetrouwheid van de Statenvertaling te behouden, maar de taal te actualiseren naar hedendaags Nederlands. De HSV is tot stand gekomen door samenwerking van theologen en neerlandici uit diverse protestantse en gereformeerde kerken. De vertalers hebben consequent gewerkt vanuit de Hebreeuwse Masoretische tekst (Oude Testament) en de Textus Receptus (Nieuwe Testament), dezelfde grondteksten als de oorspronkelijke Statenvertaling. De HSV hanteert een formeel-equivalente vertaalmethode: de vertaling blijft zo dicht mogelijk bij de structuur en woordkeuze van de grondtekst, maar past de grammatica en woordenschat aan naar modern Nederlands. Archaische vormen als "gij" en "hetzelve" zijn vervangen door hedendaagse equivalenten, terwijl theologisch geladen termen als "rechtvaardiging", "heiligmaking" en "verzoening" behouden blijven. De HSV is breed aanvaard binnen de protestantse en gereformeerde kerken in Nederland en wordt steeds vaker gebruikt in erediensten, bijbelstudiegroepen en persoonlijke devotie. De vertaling combineert de vertrouwde klank van de Statenvertaling met de leesbaarheid van een moderne vertaling.
HSV lezen bij BijbelAssistent? Dit kan hier wél en niet
Eerlijk is eerlijk: de volledige tekst van de Herziene Statenvertaling valt onder licentie van Stichting HSV en staat (nog) niet op BijbelAssistent. De complete HSV leest u via de officiële kanalen, zoals herzienestatenvertaling.nl en debijbel.nl.
Wat u op BijbelAssistent wél vindt:
- Bekende bijbelverzen in de HSV als citaat, naast de Statenvertaling — zie verderop op deze pagina
- De volledige Statenvertaling gratis online — dezelfde grondtekst als de HSV
- Gratis AI-uitleg per vers en hoofdstuk via de bijbeluitleg — bruikbaar naast elke HSV-bijbel
Leest u thuis de HSV? Dan sluit de uitleg op BijbelAssistent naadloos aan: de HSV en de Statenvertaling volgen dezelfde grondteksten, dus versnummering en betekenis lopen gelijk op.
Van Dordrecht 1618 naar Dordrecht 2010: hoe de HSV ontstond
De wortels van de HSV liggen vier eeuwen terug. De Synode van Dordrecht (1618–1619) gaf opdracht tot een nieuwe Nederlandse bijbelvertaling rechtstreeks uit het Hebreeuws, Aramees en Grieks; in 1637 verscheen de Statenvertaling. Die vertaling bepaalde eeuwenlang het kerkelijke en zelfs het algemene Nederlands. Maar taal verandert: woorden verdwenen, naamvallen verdwenen, en sommige woorden kregen ongemerkt een andere betekenis. Voor steeds meer lezers — vooral jongeren — werd de tekst een drempel in plaats van een deur.
In juni 2002 nam het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond daarom het initiatief tot een herziening. Onder verantwoordelijkheid van de Stichting Herziening Statenvertaling werkten theologen en neerlandici uit hervormd-gereformeerde kring en de Christelijke Gereformeerde Kerken aan het project. Het uitgangspunt was nadrukkelijk bescheiden: geen nieuwe vertaling maken, maar de bestaande Statenvertaling verstaanbaar houden voor nieuwe generaties — met dezelfde grondteksten en dezelfde vertaalprincipes. Deeluitgaven verschenen in 2004 en 2006, zodat lezers konden meelezen en reageren.
Op 4 december 2010 werd de volledige Herziene Statenvertaling gepresenteerd in de Grote Kerk van Dordrecht — bewust gekozen: dezelfde stad waar bijna vier eeuwen eerder tot de Statenvertaling was besloten. De uitgave verscheen bij Jongbloed; later volgden onder meer een jongerenbijbel en een studiebijbel in de HSV.
De ontvangst was overwegend warm: de HSV vond snel ingang in gemeenten binnen de Protestantse Kerk in Nederland, de Christelijke Gereformeerde Kerken en veel evangelische gemeenten. Overal werd zij echter niet aanvaard: in de meest behoudende reformatorische kerken, zoals de Gereformeerde Gemeenten, bleef de oorspronkelijke Statenvertaling de standaard — mede uit de overtuiging dat ook een zorgvuldige herziening meer verandert dan alleen de taal. Beide keuzes komen voort uit dezelfde eerbied voor de betrouwbaarheid van de bijbeltekst.
Wat veranderde er? Vier voorbeelden uit de Statenvertaling
De HSV is geen nieuwe vertaling maar een hertaling: de grondteksten (de Masoretische tekst voor het Oude Testament, de Textus Receptus voor het Nieuwe Testament), de versnummering en de vertaalprincipes zijn identiek aan die van de Statenvertaling. Wat veranderde is de taal. De voorbeelden hieronder tonen de Statenvertaling — die u op BijbelAssistent volledig kunt lezen — met per vers een toelichting op wat de HSV herziet. De volledige HSV-tekst citeren we hier niet; die valt onder de licentie van Stichting HSV.
Mattheüs 11:28
Statenvertaling“Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven.”
Wat de HSV herziet: Het woord ‘herwaarts’ is uit het Nederlands verdwenen; de HSV opent daarom eenvoudig met ‘Kom naar Mij toe’. Ook de oude werkwoordsvorm ‘zijt’ is gemoderniseerd. De uitnodiging zelf blijft woordelijk herkenbaar: vermoeid en belast, en de belofte van rust.
Jesaja 41:10
Statenvertaling“Vrees niet, want Ik ben met u; zijt niet verbaasd, want Ik ben uw God; Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met de rechterhand Mijner gerechtigheid.”
Wat de HSV herziet: Hier speelt betekenisverschuiving: ‘verbaasd’ betekende in de zeventiende eeuw ‘ontsteld, verschrikt’ — niet ‘verwonderd’ zoals nu. De HSV vertaalt daarom ‘wees niet verschrikt’. Precies dit soort woorden maakte een herziening nodig: de moderne lezer leest anders ongemerkt iets anders dan er staat.
1 Korinthe 13:4
Statenvertaling“De liefde is lankmoedig, zij is goedertieren; de liefde is niet afgunstig; de liefde handelt niet lichtvaardiglijk, zij is niet opgeblazen.”
Wat de HSV herziet: In het bekende hoofdstuk over de liefde vervangt de HSV verouderde woorden door hun hedendaagse equivalent: ‘lankmoedig’ wordt ‘geduldig’, ‘goedertieren’ wordt ‘vriendelijk’ en ‘afgunstig’ wordt ‘jaloers’. Theologische kernbegrippen elders in de brieven — rechtvaardiging, verzoening, heiligmaking — blijven juist staan.
Spreuken 3:5
Statenvertaling“Vertrouw op den HEERE met uw ganse hart, en steun op uw verstand niet.”
Wat de HSV herziet: De oude naamvalsvorm ‘den’ verdwijnt en ‘ganse’ wordt ‘heel’. Opvallend is de verduidelijking: waar de Statenvertaling ‘uw verstand’ heeft, kiest de HSV ‘uw eigen inzicht’ — het vers keurt het denken niet af, maar waarschuwt tegen bouwen op uzelf in plaats van op God.
Even belangrijk is wat bewust hetzelfde bleef. De HSV schrijft de Godsnaam net als de Statenvertaling als ‘HEERE’, behoudt de eerbiedshoofdletters (‘Hij’, ‘Zijn’) en laat theologische kernwoorden als rechtvaardiging, verzoening en heiligmaking staan. Wie de twee naast elkaar legt, ziet dus vooral taalkundig onderhoud — geen inhoudelijke koerswijziging. U kunt dat zelf controleren: lees een hoofdstuk in de Statenvertaling op BijbelAssistent naast uw eigen HSV-bijbel, of verdiep u in de volledige vergelijking HSV vs Statenvertaling.
Voor wie is de HSV geschikt?
De HSV is in de eerste plaats gemaakt voor lezers die de Statenvertaling waarderen, maar merken dat de zeventiende-eeuwse taal gaat knellen — bij het voorlezen aan de eettafel, op catechisatie of wanneer kinderen en kleinkinderen afhaken op woorden als ‘gij’ en ‘hetzelve’. Voor gezinnen uit de gereformeerde traditie is de HSV daarom vaak de natuurlijke vervolgstap: dezelfde grondtekst en dezelfde eerbiedige toon, maar in zinnen die een tiener zonder woordenboek kan volgen.
Ook voor persoonlijke bijbelstudie is de HSV een sterke keuze. Omdat zij formeel-equivalent vertaalt — zo dicht mogelijk bij de structuur van het Hebreeuws en Grieks — kunt u vanuit de HSV goed doorvragen naar de grondtekst, bijvoorbeeld met woordstudie en kruisverwijzingen. En wie in een gemeente kerkt waar de HSV op de kansel ligt, studeert thuis het gemakkelijkst in dezelfde vertaling.
Er zijn ook lezers voor wie de HSV níet de meest logische start is. Wie zonder kerkelijke achtergrond voor het eerst de Bijbel opent, struikelt in de HSV nog steeds over formele zinsbouw en onbekende begrippen; de Bijbel in Gewone Taal of de NBV21 is dan toegankelijker. Twijfelt u? Doe de korte test welke bijbelvertaling past bij mij en zie welke vertaling bij uw leessituatie past.
HSV vergelijken met andere vertalingen
Hoe verhoudt de Herziene Statenvertaling zich tot de andere grote Nederlandse bijbelvertalingen? De tabel hieronder zet de HSV naast de Statenvertaling (SV), de NBV21 en de Bijbel in Gewone Taal (BGT). Wilt u dieper vergelijken, lees dan HSV vs Statenvertaling of NBV21 vs HSV.
| Kenmerk | HSV | SV | NBV21 | BGT |
|---|---|---|---|---|
| Taalniveau | Formeel | Klassiek | Gemiddeld | Eenvoudig |
| Vertaalprincipe | Brontekstgetrouw | Brontekstgetrouw | Balans | Betekenisgericht |
| Jaar | 2010 | 1637 | 2021 | 2014 |
| Uitgever | Jongbloed | Staten-Generaal | NBG | NBG |
| Geschikt voor beginners | Matig | Moeilijk | Goed | Uitstekend |
| Theologische precisie | Uitstekend | Uitstekend | Zeer goed | Goed |
| Voorlezen in dienst | Vaak | Traditioneel | Vaak | Soms |
De HSV combineert brontekstgetrouwheid met hedendaagse leesbaarheid en is daarmee de natuurlijke keuze voor wie de Statenvertaling waardeert maar moderne taal zoekt. Twijfelt u nog? Doe de test welke bijbelvertaling past bij mij.
Bijbelstudie in HSV-stijl met AI-uitleg
Leest u de HSV thuis of in de kerk? BijbelAssistent is de studiehulp ernaast. Omdat de uitleg vertrekt vanuit de Statenvertaling — dezelfde grondtekst als de HSV — sluit alles direct aan bij wat u in uw HSV-bijbel leest.
Vraag en antwoord
Stel uw vraag over een vers of hoofdstuk aan de AI-bijbelassistent en krijg een helder, onderbouwd antwoord: historische context, theologische begrippen of toepassing voor vandaag.
Woordstudie
Ga terug tot de Hebreeuwse en Griekse grondwoorden met woordstudie en Strong's nummers — precies de grondtekst waar de HSV op gebaseerd is.
Kruisverwijzingen
Ontdek via kruisverwijzingen hoe bijbelteksten onderling verbonden zijn, van het Oude tot het Nieuwe Testament.
Bekende bijbelverzen in de HSV
Hoe klinkt de Herziene Statenvertaling? Hieronder staan drie bekende bijbelverzen als kort citaat in de HSV, telkens naast de Statenvertaling. Zo ziet u direct hoe de hertaling de klassieke tekst leesbaar maakt zonder de inhoud te veranderen.
Johannes 3:16
“Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.”
“Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.”
Psalm 23:1
“De HEERE is mijn Herder, mij ontbreekt niets.”
“De HEERE is mijn Herder, mij zal niets ontbreken.”
Romeinen 8:28
“En wij weten dat voor hen die God liefhebben, alle dingen meewerken ten goede, voor hen namelijk die overeenkomstig Zijn voornemen geroepen zijn.”
“En wij weten dat dengenen die God liefhebben, alle dingen medewerken ten goede, namelijk dengenen die naar Zijn voornemen geroepen zijn.”
Tekst HSV: © Stichting HSV. Korte citaten weergegeven met bronvermelding.
Veelgestelde vragen over de HSV
Kan ik de HSV gratis online lezen?
De volledige tekst van de Herziene Statenvertaling valt onder licentie van Stichting HSV en leest u via de officiële HSV-kanalen, zoals herzienestatenvertaling.nl en debijbel.nl. Op BijbelAssistent vindt u bekende bijbelverzen in de HSV als citaat, naast de volledige Statenvertaling die u hier wél gratis online leest — met gratis AI-uitleg per vers. Omdat de HSV en de Statenvertaling dezelfde grondteksten volgen, sluit die uitleg ook direct aan bij uw HSV-bijbel thuis.
Wat is het verschil tussen de HSV en de Statenvertaling?
De Herziene Statenvertaling (2010) is een hertaling van de klassieke Statenvertaling (1637). Beide vertalingen gebruiken dezelfde grondteksten: de Masoretische tekst voor het Oude Testament en de Textus Receptus voor het Nieuwe Testament. Het verschil zit in de taal: de HSV vervangt verouderde woorden en zinsconstructies zoals "gij" en "hetzelve" door hedendaags Nederlands, terwijl theologische kernbegrippen als "rechtvaardiging" en "verzoening" behouden blijven. De inhoud en boodschap zijn hetzelfde; de leesbaarheid is groter.
Wanneer is de Herziene Statenvertaling verschenen?
Het initiatief voor de herziening werd in juni 2002 genomen door het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Na deeluitgaven in 2004 en 2006 werd de volledige Herziene Statenvertaling op 4 december 2010 gepresenteerd in de Grote Kerk van Dordrecht — de stad waar de Synode van Dordrecht (1618-1619) bijna vier eeuwen eerder tot de oorspronkelijke Statenvertaling besloot.
Welke kerken gebruiken de HSV?
De HSV wordt veel gebruikt in gemeenten binnen de Protestantse Kerk in Nederland (vooral van hervormd-gereformeerde signatuur), in de Christelijke Gereformeerde Kerken en in veel evangelische gemeenten, zowel in de eredienst als bij bijbelstudie en catechisatie. In de meest behoudende reformatorische kerken, zoals de Gereformeerde Gemeenten, bleef de oorspronkelijke Statenvertaling de standaard.
Wat is het verschil tussen de HSV en de NBV21?
De HSV en de NBV21 verschillen in vertaalmethode en traditie. De HSV vertaalt formeel-equivalent: zo dicht mogelijk bij de structuur en woordkeuze van de grondtekst, in de gereformeerde traditie van de Statenvertaling. De NBV21 vertaalt functioneel-equivalent: brontekstgetrouw maar doeltaalgericht, met veel aandacht voor literaire stijl, en is interconfessioneel tot stand gekomen. De HSV wordt vooral gebruikt in protestantse en reformatorische kerken, de NBV21 breed in protestantse en katholieke kerken.
Schrijft de HSV ook 'HEERE', net als de Statenvertaling?
Ja. Waar de Hebreeuwse grondtekst de Godsnaam JHWH gebruikt, schrijft de HSV net als de Statenvertaling 'HEERE' in hoofdletters — de NBV21 kiest daar voor 'HEER'. Ook de eerbiedshoofdletters in verwijzingen naar God ('Hij', 'Zijn') zijn in de HSV behouden. Wie gewend is aan de Statenvertaling herkent de HSV daardoor direct.
Is de HSV betrouwbaar?
Ja, de Herziene Statenvertaling geldt als een betrouwbare, brontekstgetrouwe vertaling. Zij is tot stand gekomen door samenwerking van theologen en neerlandici uit diverse protestantse en gereformeerde kerken, die consequent werkten vanuit dezelfde grondteksten als de oorspronkelijke Statenvertaling. De HSV is breed aanvaard in protestantse kerken en wordt veel gebruikt in erediensten, bijbelstudiegroepen en persoonlijke devotie.
Waarom staat de volledige HSV niet op BijbelAssistent?
De tekst van de Herziene Statenvertaling is auteursrechtelijk beschermd: het copyright ligt bij Stichting HSV en gebruik van de volledige tekst vereist een licentie. BijbelAssistent biedt daarom de volledige Statenvertaling en de Petrus Canisiusvertaling aan, die beide publiek domein zijn. Van de HSV tonen we bekende verzen als kort citaat met bronvermelding. Zodra een licentie mogelijk is, willen we de HSV graag als volledige tekst toevoegen.
Ontdek meer
Bijbel online lezen
Lees de volledige Statenvertaling gratis, met uitleg per vers
Statenvertaling
De klassieke vertaling van 1637 waarop de HSV teruggaat
Alle bijbelvertalingen
Ontdek de kenmerken van SV, HSV, NBV21 en BGT
HSV vs Statenvertaling
Uitgebreide vergelijking van taal, grondtekst en gebruik
NBV21 vs HSV
Twee brontekstgetrouwe vertalingen, twee tradities vergeleken
Bijbel met uitleg
Vers-voor-vers uitleg met historische context en toepassingen
Welke vertaling past bij mij?
Doe de korte test en ontdek uw ideale bijbelvertaling
AI BijbelAssistent
Stel vragen over de Bijbel en krijg direct antwoord met AI
Bijbel in Gewone Taal
De toegankelijkste Nederlandse vertaling, uitgelegd
Begin vandaag met bijbelstudie
Lees de Statenvertaling gratis online — dezelfde grondtekst als uw HSV — en gebruik de AI-uitleg, woordstudie en kruisverwijzingen bij elke tekst.