1
Jezus gaat in Kapernaum wonen
Jezus verlaat Nazareth en woont te Kapernaum, aan de zee. Mattheüs ziet hierin de vervulling van Jesaja: het volk dat in duisternis zat, ziet een groot licht.
Kapernaum in de Bijbel
Kefar Nachum (Hebreeuws) betekent dorp van Nahum. Nahum betekent waarschijnlijk vertroosting; daarom wordt de naam ook wel uitgelegd als dorp van troost. Wie die Nahum was, is onbekend. In het Grieks van het Nieuwe Testament heet de plaats Kapharnaoum.
Kapernaum, ook gespeld als Kafarnaüm, was een vissersplaats aan de noordoever van het Meer van Galilea, in het noorden van Israël. Hier ging de Heere Jezus wonen toen Hij Nazareth verliet (Mattheüs 4:13), en Mattheüs noemt het Zijn stad. Hier leerde Hij in de synagoge, genas Hij veel zieken en riep Hij Mattheüs uit het tolhuis.
Ook bekend als: Kafarnaüm, Kafarnaum, Kapernaüm, Kapernahum, Capernaum, Kefar Nachum, Tell Hum
Ligging
Kapernaum lag aan de noordwestoever van het Meer van Galilea, in de landpale van Zebulon en Nafthali (Mattheüs 4:13), ruim 200 meter onder zeeniveau en enkele kilometers ten westen van de plaats waar de Jordaan het meer binnenstroomt. De plaats lag aan een doorgaande weg en, naar men aanneemt, dicht bij de grens tussen het gebied van Herodes Antipas en dat van zijn broer Filippus; dat kan het tolhuis verklaren (Mattheüs 9:9).
Vandaag
Kapernaum wordt waarschijnlijk terecht gelijkgesteld met Tell Hum aan de noordoever van het meer, in het noorden van Israël; de identificatie is algemeen aanvaard, al is ze niet met een inscriptie bewezen. Er zijn huizen van zwart basalt opgegraven en een witte kalkstenen synagoge uit de vierde of vijfde eeuw, die vermoedelijk op de fundamenten van een oudere synagoge staat. Een huis daarnaast wordt volgens een oude overlevering het huis van Petrus genoemd.
Geschiedenis
Kapernaum wordt in het Oude Testament niet genoemd. Opgravingen laten zien dat het in de tijd van Jezus een vissers- en landbouwplaats was, met huizen van zwart basalt rond binnenplaatsen waar families samenwoonden. Over het aantal inwoners lopen de schattingen uiteen, van enkele honderden tot ruim duizend. Er was een tolhuis (Mattheüs 9:9) en er waren soldaten onder een hoofdman over honderd, van wie de oudsten der Joden zeiden: "Want hij heeft ons volk lief, en heeft zelf ons de synagoge gebouwd" (Lukas 7:5).
Toen Johannes de Doper overgeleverd was, verliet de Heere Jezus Nazareth en "is komen wonen te Kapernaum, gelegen aan de zee, in de landpale van Zebulon en Nafthali" (Mattheüs 4:13). Mattheüs ziet daarin de vervulling van Jesaja: "Het volk, dat in duisternis zat, heeft een groot licht gezien" (Mattheüs 4:16). Na een tocht over het meer kwam Hij "in Zijn stad" (Mattheüs 9:1).
In de synagoge van Kapernaum leerde Hij op de sabbat, "als machthebbende, en niet als de Schriftgeleerden" (Markus 1:22), en dreef Hij een onreine geest uit. Daarna kwam Hij in het huis van Simon en Andreas en genas de schoonmoeder van Petrus van de koorts. Toen de zon onderging, "was bijeenvergaderd omtrent de deur" de gehele stad (Markus 1:29-33). Bij een later verblijf werd een geraakte door vier mannen door het opengebroken dak neergelaten; Jezus vergaf hem zijn zonden en genas hem (Markus 2:1-12). Van daar voortgaande riep Hij Mattheüs uit het tolhuis (Mattheüs 9:9).
Ook de genezing van de dienstknecht van de hoofdman gebeurde hier. De hoofdman liet zeggen dat hij niet waardig was dat de Heere onder zijn dak zou komen, en Jezus zei: "Ik heb zo groot een geloof zelfs in Israel niet gevonden" (Lukas 7:9). Een koninklijk hoveling uit Kapernaum kwam naar Kana om genezing voor zijn zoon te vragen, en de zoon werd op hetzelfde uur gezond (Johannes 4:46-53). In Kapernaum vroegen de ontvangers van de didrachmen aan Petrus of zijn Meester de tempelbelasting betaalde, waarna Petrus de munt in de bek van een vis vond (Mattheüs 17:24-27). Waarschijnlijk was Kapernaum ook de stad van Jaïrus, de overste van de synagoge (Markus 5:22), al noemt Markus de plaats daar niet.
Na de spijziging van de vijfduizend zochten de scharen Jezus in Kapernaum, en in de synagoge sprak Hij over Zichzelf als het Brood des levens: "Deze dingen zeide Hij in de synagoge, lerende te Kapernaum" (Johannes 6:59). Velen van Zijn discipelen gingen daarna terug (Johannes 6:66).
Ondanks alles wat er gebeurd was, bekeerde de stad zich niet. Jezus zei: "En gij, Kapernaum! die tot den hemel toe zijt verhoogd, gij zult tot de hel toe nedergestoten worden" (Mattheüs 11:23). In de eeuwen daarna bleef Kapernaum bewoond, met een synagoge en een kerk; later raakte het verlaten.
Betekenis in de Bijbel
Kapernaum was het middelpunt van het werk van de Heere Jezus in Galilea. Mattheüs legt nadruk op Zijn verhuizing: Hij ging wonen te Kapernaum, en zo kwam het licht waarover Jesaja had gesproken in het land van Zebulon en Nafthali (Mattheüs 4:13-16). Van hieruit trok Hij door de dorpen van Galilea, en hier keerde Hij telkens terug.
In Kapernaum toonde de Heere Zijn macht op veel terreinen. In de synagoge vroegen de mensen: "Wat is dit? Wat nieuwe leer is deze, dat Hij met macht ook den onreine geesten gebiedt" (Markus 1:27). Bij de geraakte ging het verder: Hij vergaf zonden, wat volgens de Schriftgeleerden alleen God kon doen, en bewees dat met de genezing (Markus 2:7-12).
De mensen die Hij hier ontmoette, laten zien hoe breed Zijn werk was: vissers als Petrus en Andreas, de tollenaar Mattheüs, een heidense hoofdman over honderd, een koninklijk hoveling, een geraakte met zijn vier dragers en een schoonmoeder met koorts. Het geloof van de hoofdman, een man van buiten Israël, prees de Heere boven wat Hij in Israël gevonden had (Lukas 7:9). Daarin klinkt al door dat velen van oosten en westen zullen komen (Mattheüs 8:11).
Tegelijk is Kapernaum in de Schrift het voorbeeld van een plaats die veel licht ontving en zich niet bekeerde. Samen met Chorazin en Bethsaida, de steden "in dewelke Zijn krachten meest geschied waren" (Mattheüs 11:20), kreeg het een wee. Over Kapernaum spreekt de Heere het zwaarste woord: zelfs Sodom zou het in de dag des oordeels verdragelijker hebben (Mattheüs 11:23-24). Wie meer gezien heeft, draagt meer verantwoordelijkheid.
Ook de broodrede in de synagoge van Kapernaum laat die tweedeling zien. Velen gingen terug, maar Petrus beleed: "Heere, tot Wien zullen wij heengaan? Gij hebt de woorden des eeuwigen levens" (Johannes 6:68).
Sleutelgebeurtenissen in Kapernaum
2
Leer en uitdrijving in de synagoge
Op de sabbat leert Jezus in de synagoge als machthebbende en drijft Hij een onreine geest uit. Zijn gerucht gaat uit in heel Galilea.
3
De schoonmoeder van Petrus genezen
In het huis van Simon en Andreas geneest Jezus de schoonmoeder van Petrus. Die avond brengt men alle zieken bij Hem en staat de hele stad bij de deur.
4
De geraakte door het dak
Vier mannen laten een geraakte door het opengebroken dak neer. Jezus vergeeft hem zijn zonden en laat hem zijn beddeken opnemen en weggaan.
5
Mattheüs geroepen
Jezus ziet Mattheüs in het tolhuis zitten en zegt: "Volg Mij". Mattheüs staat op en volgt Hem.
6
De hoofdman over honderd
Een hoofdman die de synagoge had gebouwd, vraagt genezing voor zijn dienstknecht en acht zich niet waardig dat Jezus onder zijn dak komt. Jezus prijst zijn geloof.
7
De didrachmen en de vis
In Kapernaum vragen de ontvangers van de tempelbelasting of Jezus betaalt. Petrus vindt op Zijn woord een munt in de bek van een vis.
8
De rede over het Brood des levens
In de synagoge van Kapernaum zegt Jezus: "Ik ben het Brood des levens". Velen van Zijn discipelen gaan daarna terug.
Theologische betekenis
In Kapernaum werd het Koninkrijk van God zichtbaar in het gewone leven van een kleine plaats aan het meer. Een zieke schoonmoeder, een man die niet kon lopen, een tollenaar, een hoofdman met een stervende knecht: in hun huizen en op hun straten handelde de Zoon van God. Hij leerde met gezag, Hij vergaf zonden en Hij genas. Daarmee toonde Hij Wie Hij is.
Tegelijk is Kapernaum een ernstige waarschuwing. De stad ontving meer licht dan bijna elke andere plaats en kwam toch als geheel niet tot bekering. De woorden van de Heere over haar oordeel (Mattheüs 11:23-24) maken duidelijk dat nabijheid bij het evangelie op zichzelf niet behoudt. Veel horen en zien en toch aan Christus voorbijleven, is zwaarder dan nooit gehoord te hebben.
De broodrede in de synagoge laat zien waar het om gaat. "Die tot Mij komt, zal geenszins hongeren" (Johannes 6:35). Niet de wonderen zelf, maar het komen tot Hem is beslissend. De belijdenis van Petrus, Gij hebt de woorden des eeuwigen levens (Johannes 6:68), geeft het antwoord dat de stad als geheel schuldig bleef.
Zo is Kapernaum voor de kerk van alle tijden bemoediging en bezinning tegelijk. Bemoediging, omdat Gods heil tastbaar werd in een gewone plaats. Bezinning, omdat dezelfde prediking die toen klonk, nog altijd om geloof en bekering vraagt.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Kapernaum in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Kapernaum
Waar ligt Kapernaum (Kafarnaüm) in Israël?
Kapernaum, ook Kafarnaüm of Capernaum genoemd, ligt aan de noordwestoever van het Meer van Galilea, in het noorden van Israël, ruim 200 meter onder zeeniveau. Tiberias ligt aan dezelfde westoever verder naar het zuiden. Mattheüs zegt dat het lag "aan de zee, in de landpale van Zebulon en Nafthali" (Mattheüs 4:13). De resten worden aangewezen bij Tell Hum, enkele kilometers ten westen van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt. De opgravingen zijn vandaag te bezoeken.
Wat betekent de naam Kapernaum?
Kapernaum komt van het Hebreeuwse Kefar Nachum, dorp van Nahum. De naam Nahum betekent waarschijnlijk vertroosting, en daarom wordt Kapernaum ook wel uitgelegd als dorp van troost. Naar welke Nahum de plaats heet, is niet bekend; een verband met de profeet Nahum is niet aan te tonen. In het Grieks van het Nieuwe Testament heet de plaats Kapharnaoum.
Is het Kapernaum of Kafarnaüm?
Het gaat om dezelfde plaats aan het Meer van Galilea. De Statenvertaling schrijft Kapernaum. De plaats wordt ook gespeld als Kapernaüm en als Kafarnaüm, een vorm die dichter bij het Griekse Kapharnaoum ligt. In het Engels heet ze Capernaum, en in oudere Nederlandse teksten komt ook Kapernahum voor. De Hebreeuwse naam is Kefar Nachum, de Arabische naam van de vindplaats Tell Hum.
Waar staat Kapernaum in de Bijbel?
Kapernaum komt alleen in de evangeliën voor. De belangrijkste gedeelten zijn Mattheüs 4:13, 8:5-13, 9:1-9, 11:23 en 17:24-27; Markus 1:21-34 en 2:1-12; Lukas 4:23 en 4:31-37, 7:1-10 en 10:15; en Johannes 2:12, 4:46, 6:17, 6:24 en 6:59. Het Oude Testament noemt de plaats niet.
Waarom ging Jezus van Nazareth naar Kapernaum?
Mattheüs verbindt de verhuizing met de gevangenneming van Johannes de Doper en met de profetie van Jesaja over Zebulon en Nafthali (Mattheüs 4:12-16). Lukas vertelt dat Jezus in Nazareth werd afgewezen en daarna naar Kapernaum ging (Lukas 4:28-31). Kapernaum lag aan het meer en aan een doorgaande weg, zodat Hij er veel mensen bereikte en vandaar door heel Galilea kon trekken.
Waarom heet Kapernaum de stad van Jezus?
Mattheüs schrijft na een tocht over het meer dat Jezus "kwam in Zijn stad" (Mattheüs 9:1), en uit het verband blijkt dat Kapernaum bedoeld is. Het was niet Zijn geboorteplaats en niet de plaats waar Hij opgroeide, maar de plaats waar Hij tijdens Zijn openbare optreden woonde. Markus zegt bij een terugkeer dat gehoord werd "dat Hij in huis was" (Markus 2:1).
Welke discipelen woonden in Kapernaum?
Simon Petrus en Andreas hadden een huis in Kapernaum (Markus 1:29), al kwamen zij oorspronkelijk uit Bethsaida (Johannes 1:45). Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeus, visten met hen op het meer. Mattheüs werd uit het tolhuis geroepen toen Jezus van Kapernaum voortging (Mattheüs 9:9).
Welke wonderen deed Jezus in Kapernaum?
In Kapernaum dreef Hij een onreine geest uit in de synagoge (Markus 1:23-26), genas Hij de schoonmoeder van Petrus en veel zieken bij de deur (Markus 1:29-34), de geraakte die door het dak werd neergelaten (Markus 2:1-12) en de dienstknecht van de hoofdman (Lukas 7:1-10). Ook de zoon van een koninklijk hoveling uit Kapernaum werd genezen, terwijl Jezus in Kana was (Johannes 4:46-53). Lukas laat de inwoners van Nazareth spreken over wat in Kapernaum geschied was (Lukas 4:23).
Waarom had Kapernaum een tolhuis?
Kapernaum lag aan een doorgaande weg langs het meer en, naar men aanneemt, dicht bij de grens tussen het gebied van Herodes Antipas en dat van zijn broer Filippus. Op zo'n plaats werd tol geheven op handel en reizigers. Daar zat Mattheüs, en daar riep de Heere Jezus Mattheüs: "Volg Mij" (Mattheüs 9:9). De Bijbel zegt niet welke tol er precies geheven werd; dat het tolhuis met de grens samenhing, is een gangbare verklaring, geen gegeven van de tekst.
Welk wee sprak Jezus uit over Kapernaum?
Jezus zei: "En gij, Kapernaum! die tot den hemel toe zijt verhoogd, gij zult tot de hel toe nedergestoten worden" (Mattheüs 11:23). Daarvoor sprak Hij een wee uit over Chorazin en Bethsaida. De stad had Zijn krachten gezien en zich niet bekeerd. Het zou "den lande van Sodom verdragelijker" zijn in de dag des oordeels dan Kapernaum (Mattheüs 11:24). Lukas geeft dezelfde woorden (Lukas 10:15).
Staat de synagoge van Kapernaum er nog?
De witte synagoge die bij Tell Hum te zien is, dateert volgens de meeste onderzoekers uit de vierde of vijfde eeuw. Zij staat op een fundering van zwart basalt die vermoedelijk hoort bij een oudere synagoge, mogelijk die uit de tijd van het Nieuwe Testament. Het gebouw waarin Jezus leerde (Markus 1:21, Johannes 6:59) is dus niet zelf bewaard, maar de plek ervan ligt vermoedelijk onder de latere synagoge.
Is het huis van Petrus in Kapernaum gevonden?
Vlak bij de synagoge ligt een huis dat volgens een oude overlevering het huis van Petrus was. De opgravers vonden dat een kamer al vroeg werd bepleisterd en als ontmoetingsplaats gebruikt, met graffiti van christelijke bezoekers; in de vijfde eeuw werd er een achthoekige kerk overheen gebouwd. Dat het werkelijk het huis van Petrus was, is niet te bewijzen. Vandaag staat er een moderne kerk boven de resten.
Bijbelverhalen in Kapernaum
De bruiloft te Kana
Johannes 2:1-11
De wonderbare visvangst
Lukas 5:1-11; Mattheüs 4:18-22
De verlamde door het dak
Markus 2:1-12; Lukas 5:17-26
De hoofdman van Kapernaüm
Mattheüs 8:5-13; Lukas 7:1-10
De jongeling van Naïn
Lukas 7:11-17
De dochter van Jaïrus
Markus 5:21-43; Lukas 8:40-56
Jezus loopt over het water
Mattheüs 14:22-33; Markus 6:45-52; Johannes 6:16-21
Het geldstuk in de vis
Mattheüs 17:24-27
Gerelateerde plaatsen
Galilea
Galilea is vandaag een regio in het noorden van Israël; de ligging is zeker
Meer van Galilea
Het meer bestaat nog en ligt in het noorden van Israël, waar het in het Hebreeuws Yam Kinneret heet
Bethsaida
De ligging is onzeker; er zijn twee kandidaten aan de noordoostkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt
Nazareth
Nazareth bestaat nog en is een stad in het noorden van Israël met een overwegend Arabische bevolking, christelijk en islamitisch; de identificatie met het dorp uit de evangeliën is zeker
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Sodom en Gomorra
De ligging is onzeker
Bijbelse personen verbonden aan Kapernaum
Bijbelhoofdstukken die zich in Kapernaum afspelen
Mattheüs 4
Jezus verlaat Nazareth en gaat in Kapernaum wonen.
Markus 1
Een sabbat in Kapernaum: synagoge, het huis van Petrus en zieken bij de deur.
Markus 2
De geraakte door het dak en de roeping van de tollenaar.
Lukas 7
De hoofdman van Kapernaum en zijn geloof.
Johannes 6
De rede over het Brood des levens in de synagoge van Kapernaum.
Leer meer over Kapernaum met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Kapernaum? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Kapernaum.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Kapernaum in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Kapernaum.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Kapernaum.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Kapernaum.