1
Beth-Sean voor Manasse
Bij de verdeling van het land krijgt Manasse Beth-Sean met de plaatsen eromheen, in het gebied van Issaschar.
Beth-San in de Bijbel
Beth-Sean (Hebreeuws בֵּית שְׁאָן). Beth betekent huis; het tweede deel wordt vaak verklaard als rust, maar die betekenis is onzeker. De Statenvertaling schrijft Beth-Sean in Jozua, Richteren, Koningen en Kronieken, en Beth-San in 1 Samuël 31 en 2 Samuël 21.
Beth-San was een sterke stad waar het dal van Jizreel uitkomt in het Jordaandal. Na de slag op de Gilboa hingen de Filistijnen het lichaam van Saul aan haar muur (1 Samuël 31:10). In de Romeinse tijd heette zij Scythopolis; de resten daarvan zijn aan de voet van de heuvel opgegraven.
Ook bekend als: Beth-Sean, Beth Shean, Beit She’an, Beisan, Scythopolis, Tell el-Hosn
Ligging
Beth-San lag op de plaats waar het dal van Jizreel uitkomt in het Jordaandal, ten oosten van het gebergte Gilboa en enkele kilometers ten westen van de Jordaan. De stad beheerste de weg van de kustvlakte door het dal naar de Jordaan en verder naar Gilead. Zij lag in het gebied van Issaschar, maar werd aan Manasse gegeven (Jozua 17:11). Aan de overkant van de Jordaan lag Jabes in Gilead.
Vandaag
De bijbelse stad is de heuvel Tel Beth Shean, in het Arabisch Tell el-Hosn, bij de huidige stad Beit She’an in het noorden van Israël. Die identificatie is zeker: de oude naam leeft voort in het Arabische Beisan en het huidige Beit She’an. Aan de voet van de heuvel liggen de resten van de Romeinse en Byzantijnse stad Scythopolis.
Geschiedenis
Bij de verdeling van het land kreeg Manasse "Beth-Sean en haar onderhorige plaatsen" (Jozua 17:11), maar de stam kon de Kanaänieten er niet verdrijven. De kinderen van Jozef klaagden over de ijzeren wagens van de Kanaänieten in het dal, ook "bij die te Beth-Sean en haar onderhorige plaatsen" (Jozua 17:16). Richteren 1:27 bevestigt dat Manasse de stad niet innam; toen Israël sterk werd, moesten de Kanaänieten cijns betalen (Richteren 1:28).
Na de slag op het gebergte Gilboa legden de Filistijnen de wapenen van Saul in het huis van Astharoth en hechtten zijn lichaam aan de muur van Beth-San (1 Samuël 31:10). De mannen van Jabes in Gilead, die Saul eens van de Ammonieten had verlost (1 Samuël 11:1-11), gingen de hele nacht door, haalden de lichamen van Saul en zijn zonen van de muur en begroeven hun beenderen te Jabes (1 Samuël 31:11-13). Later haalde David die beenderen op en begroef ze in het graf van Kis in het land van Benjamin (2 Samuël 21:12-14). Onder Salomo hoorde het ganse Beth-Sean bij het district van Baana, de zoon van Ahilud (1 Koningen 4:12).
De opgravingen op de heuvel tonen een lange bewoning. In de late bronstijd was Beth-San een Egyptisch steunpunt; er zijn gedenkstenen gevonden van de farao’s Seti I en Ramses II. In de hellenistische en Romeinse tijd heette de stad Scythopolis en groeide zij aan de voet van de heuvel uit tot een stad met een theater en zuilenstraten. Een zware aardbeving in de achtste eeuw na Christus verwoestte haar.
Betekenis in de Bijbel
In de Bijbel staat Beth-San voor twee dingen. De stad is een voorbeeld van wat Israël niet innam. Samen met Thaanach, Megiddo en Dor bleef zij een Kanaänitisch bolwerk in de vlakte, terwijl Manasse in het gebergte woonde (Richteren 1:27). Pas onder Salomo verschijnt zij als deel van Israëls bestuur, in het district van Baana, de zoon van Ahilud (1 Koningen 4:12).
Daarnaast is Beth-San de plaats van de vernedering van Israëls eerste koning. Wat de Filistijnen met Saul deden, was een openlijke triomf over Israël en zijn God. Daartegenover staat de trouw van de mannen van Jabes, die Davids zegen kregen: "Gezegend zijt gij den HEERE, dat gij deze weldadigheid gedaan hebt aan uw heer" (2 Samuël 2:5).
De stad zelf wordt in het Nieuwe Testament niet genoemd. Wel spreken de evangeliën over Dekapolis, het gebied van tien steden (Mattheüs 4:25, Markus 5:20). Scythopolis gold als een van die steden, en volgens de gangbare opvatting als de enige ten westen van de Jordaan.
Sleutelgebeurtenissen in Beth-San
2
De Kanaänieten blijven wonen
Manasse verdrijft de inwoners van Beth-Sean niet. Later, als Israël sterk wordt, worden zij cijnsplichtig gemaakt.
3
Sauls lichaam aan de muur
Na de slag op de Gilboa hangen de Filistijnen het lichaam van Saul aan de muur van Beth-San en leggen zijn wapenen in het huis van Astharoth.
4
De mannen van Jabes halen de lichamen weg
De strijdbare mannen van Jabes in Gilead gaan de hele nacht door en halen de lichamen van Saul en zijn zonen van de muur.
5
David begraaft de beenderen
David haalt de beenderen van Saul en Jonathan, die van de straat van Beth-San gestolen waren, op uit Jabes en begraaft ze in het graf van Kis.
Theologische betekenis
De eerste geschiedenis van Beth-San gaat over geloof en vrees. De kinderen van Jozef wezen op de ijzeren wagens in het dal. Jozua antwoordde: "want gij zult de Kanaanieten verdrijven, al hebben zij ijzeren wagens, al zijn zij sterk" (Jozua 17:18). Toch bleven de Kanaänieten wonen. Eerst konden de kinderen van Manasse hen niet verdrijven; toen Israël sterk werd, maakten zij hen cijnsbaar, maar verdreven hen niet ganselijk (Jozua 17:12-13). Uitleggers zien hierin hoe half werk in de gehoorzaamheid later zijn vrucht draagt.
De muur van Beth-San laat het einde zien van een koning die de HEERE niet zocht (1 Kronieken 10:13-14). Toch eindigt het verhaal niet in schande. De mannen van Jabes gaven de doden een begrafenis, en David bracht de beenderen van Saul en Jonathan naar het graf van hun vader. Daarna staat er: "Alzo werd God na dezen den lande verbeden" (2 Samuël 21:14).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Beth-San in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Beth-San
Waar lag Beth-San?
Beth-San lag in het noorden van het land, aan de oostkant van het dal van Jizreel, vlak voordat dat dal overgaat in het Jordaandal. Het gebergte Gilboa lag ten westen, de Jordaan enkele kilometers ten oosten. De oude stad is de heuvel Tel Beth Shean bij het huidige Beit She’an in Israël; over die identificatie bestaat geen twijfel.
Wat betekent de naam Beth-San?
Beth is het Hebreeuwse woord voor huis, zoals in Bethel en Bethlehem. Het tweede deel wordt vaak verklaard als rust, zodat de naam huis van rust zou betekenen, maar die verklaring is onzeker. In de hellenistische tijd kreeg de stad de Griekse naam Scythopolis. Waar die naam vandaan komt, is niet met zekerheid te zeggen.
Is Beth-San hetzelfde als Beth-Sean en Beth Shean?
Ja. De Statenvertaling gebruikt twee vormen: Beth-Sean in Jozua 17, Richteren 1, 1 Koningen 4 en 1 Kronieken 7, en Beth-San in 1 Samuël 31 en 2 Samuël 21. Beth Shean is de gangbare moderne schrijfwijze van dezelfde naam; de huidige stad heet Beit She’an. In de Romeinse tijd heette de stad Scythopolis.
Wat deden de Filistijnen met Saul in Beth-San?
Na de slag op het gebergte Gilboa vonden de Filistijnen Saul en zijn drie zonen onder de verslagenen. Zij hieuwen zijn hoofd af, legden zijn wapenen in het huis van Astharoth en hechtten zijn lichaam aan de muur van Beth-San (1 Samuël 31:8-10). De mannen van Jabes in Gilead haalden de lichamen in de nacht weg en begroeven de beenderen te Jabes (1 Samuël 31:11-13).
Waarom kon Manasse Beth-San niet innemen?
De Bijbel zegt dat de Kanaänieten in dat land wilden blijven wonen en dat zij ijzeren wagens hadden in het dal (Jozua 17:12, 16). Jozua beloofde dat Manasse hen toch zou verdrijven (Jozua 17:18), maar Richteren 1:27 stelt vast dat het niet gebeurde. Toen Israël sterk werd, moesten de Kanaänieten cijns betalen, maar zij werden niet geheel verdreven (Richteren 1:28).
Wat is er vandaag van Beth-San te zien?
Het terrein bestaat uit twee delen. Bovenop de heuvel Tel Beth Shean ligt de oude stad uit de tijd van de Bijbel, met lagen uit vele perioden en een Egyptisch steunpunt uit de late bronstijd. Aan de voet ligt de veel grotere Romeinse en Byzantijnse stad Scythopolis, met een theater en zuilenstraten. Wie de muur van Saul zoekt, moet dus op de heuvel kijken, niet in de Romeinse stad beneden.
Waar staat Beth-San in de Bijbel?
Beth-San of Beth-Sean staat acht keer in de Statenvertaling. Jozua 17:11 en 16, Richteren 1:27 en 1 Kronieken 7:29 noemen de stad bij het gebied van Manasse. 1 Samuël 31:10 en 12 en 2 Samuël 21:12 gaan over het lichaam van Saul aan de muur. 1 Koningen 4:12 noemt de stad bij een district van Salomo.
Komt Beth-San voor in het Nieuwe Testament?
Niet bij naam. In de tijd van het Nieuwe Testament heette de stad Scythopolis en gold zij als een van de steden van Dekapolis, volgens de gangbare opvatting de enige ten westen van de Jordaan. De evangeliën noemen Dekapolis als gebied waar scharen vandaan kwamen en waar het woord over Jezus verteld werd (Mattheüs 4:25, Markus 5:20).
Gerelateerde plaatsen
Berg Gilboa
De bergrug heet nog altijd Gilboa en ligt in het noorden van Israël; de identificatie is zeker
Jabes in Gilead
Aan de Wadi Yabis in het noordwesten van Jordanië, die de oude naam bewaart; welke heuvel bij die beek de stad droeg, is onzeker
Jizreël
Jizreël is met zekerheid gelijkgesteld met Tel Jizreël (Arabisch Zer’in) in het noorden van Israël, bij de kibboets Jizreël
Jordaan
De Jordaan stroomt nog en de identificatie is zeker
Megiddo
Megiddo is met zekerheid gelijkgesteld met Tel Megiddo (Arabisch Tell el-Mutesellim) in het noorden van Israël, ongeveer dertig kilometer ten zuidoosten van Haifa
Bijbelse personen verbonden aan Beth-San
Bijbelhoofdstukken die zich in Beth-San afspelen
Leer meer over Beth-San met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Beth-San? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Beth-San.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Beth-San in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Beth-San.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Beth-San.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Beth-San.