1
Lot kiest de vlakte van de Jordaan
Als Abram en Lot scheiden, kiest Lot de bevochtigde vlakte van de Jordaan en slaat hij zijn tenten op tot aan Sodom, een stad van grote zondaars.
Sodom en Gomorra in de Bijbel
Sedom en Amora (Hebreeuws), in het Grieks Sodoma en Gomorra. De Statenvertaling schrijft Sodom; alleen in 2 Petrus 2:6, Judas 1:7 en Openbaring 11:8 staat de Griekse vorm Sodoma. De betekenis van beide namen is onzeker; voorgestelde verklaringen blijven gissingen.
Sodom en Gomorra waren twee steden in de vlakte van de Jordaan, bij de Dode Zee, waar Lot ging wonen. Om hun zware zonde liet de HEERE er zwavel en vuur over regenen en keerde Hij de steden om (Genesis 19:24-25). Sindsdien staan de namen, ook in de uitdrukking Sodom en Gomorra, voor verdorvenheid en Gods oordeel.
Ook bekend als: Sodom, Gomorra, Sodoma, Steden der vlakte, Sedom, Amora, Gomorrah
Ligging
De steden lagen in de vlakte van de Jordaan, die Genesis 13:10 vergelijkt met de hof des HEEREN en met Egypteland. Samen met Adama, Zeboim en Zoar vormden zij de steden der vlakte (Genesis 13:12, 14:2). De vijf koningen streden in het dal Siddim, dat is de Zoutzee (Genesis 14:3). Daarom zoekt men de steden aan de Dode Zee, meestal aan de zuidkant, soms aan de noordkant.
Vandaag
De ligging is onzeker. Veel onderzoekers zoeken de steden aan de zuidoostkant van de Dode Zee in Jordanië, waar bij Bab edh-Dhra en Numeira resten liggen van steden uit de vroege bronstijd die door brand verwoest zijn. Anderen dachten aan het ondiepe zuidelijke bekken, dat nu grotendeels droog ligt. Een kleine groep onderzoekers wijst op Tall el-Hammam, ten noordoosten van de Dode Zee. Geen van deze plaatsen is algemeen aanvaard.
De precieze ligging is onzeker: er zijn meerdere kandidaten.
Geschiedenis
Sodom en Gomorra worden voor het eerst genoemd bij de grenzen van het land der Kanaänieten (Genesis 10:19). In Genesis 13 scheiden Abram en Lot, omdat het land hun kudden niet kon dragen. Lot zag de vlakte van de Jordaan, die "als de hof des HEEREN, als Egypteland" was, en koos haar voor zichzelf (Genesis 13:10-11). Hij "woonde in de steden der vlakte, en sloeg tenten tot aan Sodom toe", en de Schrift voegt eraan toe: "En de mannen van Sodom waren boos, en grote zondaars tegen den HEERE" (Genesis 13:12-13).
In Genesis 14 komen vier koningen uit het oosten, onder wie Kedor-Laomer van Elam, tegen de vijf koningen van de vlakte op. Na twaalf jaar onderworpen te zijn, kwamen Sodom, Gomorra, Adama, Zeboim en Zoar in opstand. In het dal Siddim, dat "vol lijmputten" was, werden zij verslagen; de vijanden namen de have van Sodom mee en ook Lot, "want hij woonde in Sodom" (Genesis 14:10-12). Abram achtervolgde hen met driehonderdachttien mannen uit zijn huis en bracht Lot en de buit terug (Genesis 14:14-16).
In Genesis 18 maakt de HEERE aan Abraham, bij de eikenbossen van Mamre, bekend dat Hij zal gaan zien: "Dewijl het geroep van Sodom en Gomorra groot is, en dewijl haar zonde zeer zwaar is" (Genesis 18:20). Abraham pleit voor de stad en beroept zich op "de Rechter der ganse aarde" (Genesis 18:25). Hij gaat van vijftig rechtvaardigen terug naar tien, en de HEERE zegt: "Ik zal haar niet verderven om der tienen wil" (Genesis 18:32).
In Genesis 19 komen twee engelen 's avonds in Sodom, waar Lot in de poort zit. De mannen van de stad omsingelen zijn huis en eisen de gasten op; de engelen slaan hen met blindheid en zeggen tot Lot dat zij de plaats gaan verderven (Genesis 19:13). Lot vlucht met zijn vrouw en twee dochters naar Zoar. "Toen deed de HEERE zwavel en vuur over Sodom en Gomorra regenen, van den HEERE uit den hemel" (Genesis 19:24). Lots vrouw zag om "en zij werd een zoutpilaar" (Genesis 19:26). De volgende morgen zag Abraham "een rook van het land op, gelijk de rook eens ovens" (Genesis 19:28).
Volgens Deuteronomium 29:23 werden ook Adama en Zeboim omgekeerd; Zoar bleef op Lots verzoek gespaard (Genesis 19:21). Van de dochters van Lot stammen volgens Genesis 19:37-38 de Moabieten en de Ammonieten af. Over de precieze ligging van de steden en de wijze van verwoesting zegt de Bijbel verder niets; voorstellen als een aardbeving of brandend asfalt in de bodem zijn verklaringen van onderzoekers, geen gegevens van de tekst.
Betekenis in de Bijbel
In de hele Schrift is de omkering van Sodom en Gomorra het voorbeeld van Gods oordeel. Mozes waarschuwt Israël dat een afvallig land zal zijn "gelijk de omkering van Sodom en Gomorra, Adama en Zeboim, die de HEERE heeft omgekeerd in Zijn toorn en in Zijn grimmigheid" (Deuteronomium 29:23). Jesaja spreekt Jeruzalem aan als "gij oversten van Sodom" (Jesaja 1:10), Jeremia zegt van de profeten van Jeruzalem: "zij allen zijn Mij als Sodom" (Jeremia 23:14), en Amos herinnert aan een oordeel "gelijk God Sodom en Gomorra omkeerde" (Amos 4:11).
Sodom is ook de maat waaraan de genade zichtbaar wordt. Jesaja zegt: "Zo niet de HEERE der heirscharen ons nog een weinig overblijfsel had gelaten, als Sodom zouden wij geworden zijn" (Jesaja 1:9). Paulus haalt die woorden aan in Romeinen 9:29: dat er van Israël iets overbleef, is het werk van God en niet van het volk. En wanneer Jesaja de val van Babel aankondigt, gebruikt hij dezelfde maatstaf: Babel zal zijn "gelijk als God Sodom en Gomorra omgekeerd heeft" (Jesaja 13:19).
Ezechiël tekent de zonde van Sodom breed: "Ziet, dit was de ongerechtigheid uwer zuster Sodom; hoogmoed, zatheid van brood en stille gerustheid had zij en haar dochteren; maar zij sterkte de hand des armen en nooddruftigen niet" (Ezechiël 16:49). Hij voegt eraan toe dat zij "deden gruwelijkheid voor Mijn aangezicht" (Ezechiël 16:50). Hoogmoed, overvloed zonder barmhartigheid en gruwelijke zonde horen in dit beeld bij elkaar.
De Heere Jezus noemt Sodom bij de steden die Zijn woord en werken verwierpen: "Het zal den lande van Sodom en Gomorra verdragelijker zijn in den dag des oordeels, dan dezelve stad" (Mattheüs 10:15; zie ook 11:23-24, over Kapernaum). In Lukas 17 vergelijkt Hij de dag van Zijn komst met de dagen van Lot, toen men at, dronk, kocht en bouwde, tot de dag "op welken Lot van Sodom uitging" (Lukas 17:29). Hij sluit af met: "Gedenkt aan de vrouw van Lot" (Lukas 17:32).
Petrus schrijft dat God de steden "tot een voorbeeld gezet" heeft "dengenen, die goddelooslijk zouden leven", en dat Hij "den rechtvaardigen Lot" verloste (2 Petrus 2:6-7). Judas noemt Sodoma en Gomorra een voorbeeld van wie "de straf des eeuwigen vuurs" draagt (Judas 1:7). Zo is Sodom in de Bijbel tegelijk een teken van Gods oordeel en van Zijn ontferming over de rechtvaardige.
Sleutelgebeurtenissen in Sodom en Gomorra
2
Lot wordt meegevoerd en door Abram bevrijd
Kedor-Laomer en zijn bondgenoten plunderen Sodom en Gomorra en voeren Lot mee. Abram jaagt hen na met driehonderdachttien mannen en brengt Lot en de buit terug.
3
Abraham pleit voor de stad
De HEERE maakt bekend dat het geroep over Sodom en Gomorra groot is. Abraham pleit voor de rechtvaardigen, en de HEERE zegt de stad om tien rechtvaardigen te zullen sparen.
4
De engelen in Sodom
Twee engelen komen in Sodom en logeren bij Lot. De mannen van de stad omsingelen het huis; de engelen slaan hen met blindheid en zeggen dat zij de stad gaan verderven.
5
Zwavel en vuur uit de hemel
Als Lot in Zoar is aangekomen, laat de HEERE zwavel en vuur regenen over Sodom en Gomorra. Hij keert de steden om, met de hele vlakte en haar inwoners.
6
Lots vrouw wordt een zoutpilaar
Tegen het bevel van de engelen in ziet Lots vrouw achter zich om en wordt een zoutpilaar.
7
Abraham ziet de rook opstijgen
De volgende morgen ziet Abraham de rook van het land opgaan als de rook van een oven. God gedacht aan Abraham en leidde Lot uit de omkering.
Theologische betekenis
Sodom en Gomorra laten zien dat God de zonde niet onverschillig laat. Hij oordeelt niet overhaast. "Zal Ik nu afgaan en bezien", zegt Hij, om te weten of het geroep klopt (Genesis 18:21), en Hij luistert naar de voorbede van Abraham. Maar wanneer de maat vol is, voltrekt Hij Zijn oordeel. Abrahams vraag blijft staan: zou "de Rechter der ganse aarde" geen recht doen (Genesis 18:25)?
In hetzelfde verhaal ligt de nadruk ook op redding. Lot was geen held; hij aarzelde, en de engelen moesten hem bij de hand nemen. Toch staat er dat God "aan Abraham gedacht" en Lot uitleidde (Genesis 19:29). Dat is geen beloning voor Lot, maar ontferming. Lots vrouw ontkwam aan de stad, maar keek om, en de Heere Jezus houdt haar Zijn hoorders voor als waarschuwing.
Het Nieuwe Testament trekt de lijn door naar het laatste oordeel. Sodom is een voorbeeld, geen eindpunt. Wie het evangelie hoort, staat volgens de Heere Jezus voor een zwaarder oordeel dan Sodom als hij het verwerpt (Mattheüs 11:23-24). De gereformeerde uitleg heeft hierbij steeds gewezen op het kruis: het oordeel dat de zonde verdient, is daar gedragen door Christus, opdat wie in Hem gelooft niet verloren gaat.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Sodom en Gomorra in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Sodom en Gomorra
Waar lagen Sodom en Gomorra?
De Bijbel plaatst de steden in de vlakte van de Jordaan, in de buurt van het dal Siddim, "dat is de Zoutzee" (Genesis 14:3). Ze lagen dus bij de Dode Zee, maar de precieze plek is onbekend. Veel onderzoekers denken aan de zuidoostkant, waar bij Bab edh-Dhra en Numeira in Jordanië verbrande steden uit de vroege bronstijd liggen. Anderen zoeken de steden ten noordoosten van de Dode Zee, bij Tall el-Hammam. Geen voorstel is algemeen aanvaard, en een opgraving die algemeen als Sodom of Gomorra erkend wordt, is er dus niet.
Wat betekenen de namen Sodom en Gomorra?
De letterlijke betekenis van beide namen is onzeker. In het Hebreeuws heten de steden Sedom en Amora; er zijn verklaringen voorgesteld, maar de Bijbel legt de namen niet uit. Wat de namen wel zeggen, komt uit Genesis 19: Gomorra is de tweede van de twee steden die God omkeerde, en samen staan Sodom en Gomorra voor diepe verdorvenheid en een volkomen verwoesting. Daarop speelt ook de titel Gomorra van het boek van Roberto Saviano over de Napolitaanse maffia.
Wat betekent de uitdrukking Sodom en Gomorra?
Wie zegt dat het ergens Sodom en Gomorra is, bedoelt dat het er zedeloos, gewelddadig of volkomen wanordelijk toegaat. Soms gebruikt men de uitdrukking ook voor een ravage, bijvoorbeeld na een storm of een uit de hand gelopen feest. Zij komt rechtstreeks uit Genesis 18 en 19, waar het geroep over de steden groot was en God ze omkeerde. Van de naam Sodom is ook het woord sodomie afgeleid; in het huidige Nederlands betekent dat meestal seksueel contact met dieren, vroeger werd het ruimer gebruikt.
Wat gebeurde er in Sodom en Gomorra?
Genesis 18 en 19 vertellen dat het geroep over Sodom en Gomorra groot was en hun zonde zeer zwaar. Abraham pleitte voor Sodom, en God zegde toe de stad om tien rechtvaardigen te sparen. Twee engelen kwamen bij Lot in Sodom, terwijl de mannen van de stad zijn huis omsingelden. De engelen brachten Lot, zijn vrouw en zijn dochters buiten de stad, en de HEERE liet zwavel en vuur regenen. Lots vrouw keek om en werd een zoutpilaar. Het bijbelverhaal Abraham bidt voor Sodom vertelt deze geschiedenis uitvoerig.
Hoe heten Sodom en Gomorra in de Statenvertaling?
De Statenvertaling schrijft Sodom en Gomorra, ook in de evangeliën en in Romeinen 9:29. Alleen in 2 Petrus 2:6, Judas 1:7 en Openbaring 11:8 staat de Griekse vorm Sodoma. De andere steden heten Adama, Zeboim en Zoar; Zoar heette eerder Bela (Genesis 14:2). Samen worden zij de steden der vlakte genoemd (Genesis 13:12, 19:29).
Waar staan Sodom en Gomorra in de Bijbel?
De geschiedenis staat in Genesis 13, 14, 18 en 19. Daarna komen de steden in veel bijbelboeken terug als voorbeeld van oordeel: Deuteronomium 29:23, Jesaja 1:9-10 en 13:19, Jeremia 23:14 en 49:18, Ezechiël 16:46-56, Amos 4:11 en Sefanja 2:9. In het Nieuwe Testament noemen de Heere Jezus (Mattheüs 10:15, 11:23-24, Lukas 17:28-32), Paulus (Romeinen 9:29), Petrus (2 Petrus 2:6) en Judas (Judas 1:7) de steden.
Wat was de zonde van Sodom en Gomorra?
Genesis noemt de mannen van Sodom "boos, en grote zondaars tegen den HEERE" (Genesis 13:13) en beschrijft in Genesis 19 hoe zij Lots gasten wilden misbruiken. Ezechiël noemt daarnaast hoogmoed, zatheid van brood en stille gerustheid, en dat Sodom "sterkte de hand des armen en nooddruftigen niet" (Ezechiël 16:49). Judas spreekt van hoererij en het nagaan van ander vlees (Judas 1:7). De Schrift noemt beide: de tegennatuurlijke ontucht van Genesis 19 en Judas 1:7, en de hoogmoed en hardheid die Ezechiël noemt. Het een wordt niet tegen het ander uitgespeeld.
Hoeveel steden werden er verwoest?
Vier: Sodom, Gomorra, Adama en Zeboim. Deuteronomium 29:23 noemt ze samen, en Hosea 11:8 noemt Adama en Zeboim. De vijfde stad van de vlakte, Zoar, bleef gespaard omdat Lot vroeg daarheen te mogen vluchten (Genesis 19:20-22). Genesis 19:25 zegt dat de HEERE de steden omkeerde, "en die ganse vlakte, en alle inwoners dezer steden, ook het gewas des lands".
Hoe werden Sodom en Gomorra verwoest?
De Bijbel zegt: "Toen deed de HEERE zwavel en vuur over Sodom en Gomorra regenen, van den HEERE uit den hemel" (Genesis 19:24), en Hij keerde de steden om. Abraham zag daarna een rook opstijgen als uit een oven. Onderzoekers hebben gedacht aan een aardbeving, ontbrandend asfalt of een andere natuurramp in het gebied rond de Dode Zee, maar dat zijn verklaringen buiten de tekst. De Bijbel legt de nadruk op het oordeel van God.
Liggen Sodom en Gomorra onder de Dode Zee?
Dat is een oude gedachte, maar niet aangetoond. Genesis noemt het dal Siddim, "dat is de Zoutzee" (Genesis 14:3), en daarom zocht men de steden lang onder het ondiepe zuidelijke bekken van de Dode Zee. Dat bekken ligt nu grotendeels droog, en er is geen stad onder gevonden. De andere kandidaten, Bab edh-Dhra en Numeira aan de zuidoostkant en Tall el-Hammam ten noordoosten van de Dode Zee, liggen op het land. Geen van deze voorstellen is algemeen aanvaard.
Wat is er vandaag van Sodom en Gomorra te zien?
Omdat de ligging onzeker is, valt er niets met zekerheid aan te wijzen. Bij Bab edh-Dhra en Numeira aan de zuidoostkant van de Dode Zee zijn verbrande nederzettingen uit de bronstijd opgegraven, en aan de zuidwestkant ligt een zoutberg die nu Berg Sodom heet. Een zoutpilaar daar wordt in de volksmond de vrouw van Lot genoemd, maar dat is een bijnaam, geen bewijs. Het landschap rond de Dode Zee is wel zout en dor.
Wat betekenen Sodom en Gomorra in het Nieuwe Testament?
In het Nieuwe Testament zijn Sodom en Gomorra een voorbeeld van Gods oordeel en een waarschuwing. De Heere Jezus zegt dat het in de dag des oordeels voor het land van Sodom verdraaglijker zal zijn dan voor steden die Hem verwerpen (Mattheüs 10:15). Petrus noemt de steden een voorbeeld voor wie goddeloos zouden leven, en wijst erop dat God de rechtvaardige Lot verloste (2 Petrus 2:6-9). Openbaring 11:8 gebruikt Sodoma als beeldnaam voor de stad die God weerstaat.
Bijbelverhalen in Sodom en Gomorra
Gerelateerde plaatsen
Dode Zee
De Dode Zee bestaat nog; de identificatie met de bijbelse Zoutzee is zeker
Moab
Het oude Moab ligt in het westen van Jordanië, tussen Madaba in het noorden en de Wadi al-Hasa in het zuiden
Hebron
Hebron bestaat nog en is een grote stad op de Westelijke Jordaanoever; in het Arabisch heet zij Al-Khalil, de vriend, naar Abraham
Jericho
Het oudtestamentische Jericho is de heuvel Tell es-Sultan, aan de noordrand van het huidige Jericho (Ariha) op de Westelijke Jordaanoever
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Bijbelse personen verbonden aan Sodom en Gomorra
Bijbelhoofdstukken die zich in Sodom en Gomorra afspelen
Leer meer over Sodom en Gomorra met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Sodom en Gomorra? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Sodom en Gomorra.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Sodom en Gomorra in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Sodom en Gomorra.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Sodom en Gomorra.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Sodom en Gomorra.