Sodom en Gomorra in de Bijbel

Sodom en Gomorra verschijnen voor het eerst in Genesis 10:19, waar zij worden genoemd bij de beschrijving van het gebied van de Kanaanieten. In Genesis 13 kiest Lot, de neef van Abram, voor de vruchtbare vlakte van de Jordaan toen hij en zijn oom zich moesten scheiden vanwege de ruimte voor hun kudden. Lot "sloeg zijn tenten op tot aan Sodom toe" (Genesis 13:12), en de Schrift merkt direct op dat "de mannen van Sodom slecht waren en grote zondaars tegen de HEERE" (vers 13). In Genesis 14 lezen we over een grote veldtocht waarbij vier koningen uit het oosten onder leiding van Kedor-Laomer de vijf steden van de vlakte onderwerpen. Na twaalf jaar dienstbaarheid komen de koningen van Sodom, Gomorra, Adama, Zeboim en Soar in opstand. De oosterse coalitie verslaat hen in het dal van Siddim, dat vol asfaltputten was. Lot wordt samen met zijn bezittingen meegevoerd, waarop Abram met zijn getrainde dienaren hem bevrijdt en het geroofde goed terugbrengt. Het beslissende moment volgt in Genesis 18-19. De HEERE verschijnt aan Abraham bij de eiken van Mamre en kondigt aan dat het geroep over Sodom en Gomorra zo groot is geworden dat Hij wil gaan zien of zij doen naar dat geroep. Abraham pleit indringend en vraagt of God de rechtvaardigen met de goddelozen zou ombrengen — hij begint bij vijftig rechtvaardigen en eindigt bij tien. De HEERE belooft: als er tien rechtvaardigen gevonden worden, zal Hij de stad niet verwoesten. Twee engelen komen 's avonds in Sodom aan en worden door Lot naar zijn huis genodigd. Dan ontvouwt zich de schokkende episode: de mannen van Sodom, jong en oud, omringen het huis en eisen dat Lot zijn gasten uitlevert "opdat wij met hen gemeenschap hebben" (Genesis 19:5). De engelen slaan de mannen met blindheid en dringen er bij Lot op aan om met zijn familie te vluchten, want "de HEERE heeft ons gezonden om de stad te verwoesten" (Genesis 19:13). Bij het opgaan van de zon laat de HEERE zwavel en vuur regenen uit de hemel, van de HEERE uit (Genesis 19:24). Sodom, Gomorra, Adama en Zeboim worden ondersteboven gekeerd, samen met de gehele omtrek. Alleen Soar wordt op Lots verzoek gespaard. Lots vrouw kijkt tegen het bevel in achterom en wordt een zoutpilaar. Abraham ziet de volgende morgen vanaf de hoogte bij Mamre de rook van het land opstijgen als de rook van een oven (Genesis 19:28).

Sodom en Gomorra laten zien dat God niet onverschillig is voor menselijke zonde en onrecht. Zijn geduld is groot — Hij wacht en onderzoekt of het geroep beantwoordt aan de feiten (Genesis 18:20-21) — maar Zijn geduld is niet eindeloos. Waar de maat vol is, voltrekt Hij Zijn rechtvaardig oordeel. Tegelijk wordt in dezelfde geschiedenis getoond dat God de rechtvaardige niet met de goddeloze ombrengt (Genesis 18:25). Lot wordt gered, niet om zijn verdiensten, maar omdat God Abrahams voorbede gedenkt (Genesis 19:29). Het verhaal is daarmee tegelijk een oproep tot heiligheid en tot hoop. De dreiging van oordeel is reeel, maar de genade reikt door tot in Sodom zelf. Wie luistert naar Gods boodschappers en uittrekt uit wat geoordeeld is, vindt behoud. Wie terugkijkt, zoals Lots vrouw, verliest zelfs wat gespaard werd. In het licht van het Nieuwe Testament wijst Sodom vooruit naar de dag van het oordeel die aan de wederkomst van Christus is verbonden. Jezus Zelf gebruikt het beeld om op te roepen tot waakzaamheid. Het evangelie is daarbij radicaler dan de redding van Lot: het Lam Gods is door het oordeel heen gegaan om een volk uit elke natie te behouden. Zo staat Sodom niet los van Golgotha — daar werd het oordeel dat Sodom trof, gedragen door de Rechter Zelf.