1
Aankomst uit Antiochië
Verdreven uit Antiochië in Pisidië schudden Paulus en Barnabas het stof van hun voeten af en komen in Ikonium.
Ikonium in de Bijbel
Ikonium (Grieks Ikonion, Latijn Iconium) is een oude naam uit Klein-Azië; de betekenis is onbekend. Een latere Griekse overlevering verbond de naam met eikoon, beeld, maar dat is volksetymologie. Het huidige Konya draagt nog dezelfde naam.
Ikonium, het huidige Konya in Turkije, was een grote stad op de hoogvlakte van Klein-Azië. Op de eerste zendingsreis predikten Paulus en Barnabas er in de synagoge, en een grote menigte van Joden en Grieken geloofde. Toen een steniging dreigde, vluchtten de apostelen naar Lystra en Derbe (Handelingen 14:1-6).
Ook bekend als: Iconium, Konya, Claudiconium
Ligging
Ikonium lag aan de westrand van de grote hoogvlakte van centraal Klein-Azië, in een vruchtbare vlakte aan de voet van heuvels, ten oosten van Antiochië in Pisidië en ten noorden van Lystra. Oude schrijvers zoals Xenophon rekenden de stad tot Frygië, andere tot Lykaonië. Het eerste past bij Handelingen: vanuit Ikonium vluchtten de apostelen naar de steden van Lykaonië (Handelingen 14:6). Bestuurlijk hoorde Ikonium in de tijd van Paulus bij de Romeinse provincie Galatië.
Vandaag
De identificatie is zeker: Ikonium is de huidige stad Konya in Turkije, een grote provinciehoofdstad. De oude stad lag rond de heuvel die nu de Alaeddin-heuvel heet, midden in Konya. Omdat de plek altijd bewoond is gebleven, is er van de stad uit de tijd van Paulus weinig te zien; wel zijn er inscripties en bouwfragmenten uit de Romeinse tijd gevonden.
Geschiedenis
Ikonium was al lang voor de Romeinse tijd een stad van betekenis. Xenophon, die er rond 400 voor Christus met een Grieks leger doortrok, noemt haar de laatste stad van Frygië. Onder keizer Claudius droeg zij de erenaam Claudiconium; later maakte keizer Hadrianus haar tot Romeinse kolonie.
Paulus en Barnabas kwamen hier nadat zij uit Antiochië in Pisidië waren verdreven: zij schudden het stof van hun voeten af en kwamen te Ikonium (Handelingen 13:51). Zij begonnen in de synagoge en spraken zo, "dat een grote menigte, beiden van Joden en Grieken, geloofde" (Handelingen 14:1). Joden die ongehoorzaam bleven, zetten de heidenen tegen de broeders op (Handelingen 14:2). Toch bleven de apostelen er lange tijd, en de Heere bevestigde hun prediking met tekenen en wonderen (Handelingen 14:3).
De stad raakte verdeeld (Handelingen 14:4). Toen heidenen en Joden met hun oversten een aanslag beraamden om hen te stenigen, vluchtten zij naar Lystra en Derbe (Handelingen 14:5-6). Joden uit Ikonium reisden Paulus achterna tot in Lystra (Handelingen 14:19). Toch keerden de apostelen op de terugweg naar Ikonium terug om de discipelen te versterken (Handelingen 14:21-22). Op de tweede reis gaven de broeders in Lystra en Ikonium goed getuigenis van Timotheüs (Handelingen 16:2), en in zijn laatste brief noemt Paulus de vervolgingen in Ikonium nog (2 Timotheüs 3:11).
Een apocrief geschrift uit de tweede eeuw, de Handelingen van Paulus en Thekla, speelt grotendeels in Ikonium; het hoort niet bij de Schrift en is geen betrouwbare bron voor wat daar gebeurde.
Betekenis in de Bijbel
In Ikonium herhaalt zich wat in Antiochië in Pisidië begon: de prediking in de synagoge, geloof bij Joden en Grieken, en daarna verzet. Lukas laat zien dat het Evangelie een stad kan verdelen: "sommigen waren met de Joden, en sommigen met de apostelen" (Handelingen 14:4). De apostelen bleven zolang het kon en vertrokken pas toen hun leven werd bedreigd.
Opvallend is hoe Lukas de tekenen beschrijft. Niet de apostelen staan centraal, maar de Heere, "Die getuigenis gaf aan het Woord Zijner genade" (Handelingen 14:3). De wonderen bevestigden de prediking.
Ikonium bleef een gemeente die Paulus kende en die later van Timotheüs getuigde. Of de brief aan de Galaten ook aan Ikonium gericht was, hangt af van de vraag welke gemeenten van Galatië Paulus bedoelt.
Sleutelgebeurtenissen in Ikonium
2
Prediking in de synagoge
In de synagoge komt een grote menigte van Joden en Grieken tot geloof. De apostelen blijven lange tijd, en de Heere bevestigt het Woord met tekenen en wonderen.
3
Een verdeelde stad en de vlucht
De stad raakt verdeeld. Als heidenen en Joden met hun oversten hen willen stenigen, vluchten de apostelen naar Lystra en Derbe.
4
Terug om te versterken
Op de terugweg komen Paulus en Barnabas weer in Ikonium. Zij versterken de discipelen en kiezen ouderlingen.
5
Getuigenis over Timotheüs
Op de tweede reis geven de broeders in Lystra en Ikonium goed getuigenis van Timotheüs, die met Paulus meegaat.
Theologische betekenis
In Ikonium bracht het Evangelie mensen tot geloof en verdeelde het tegelijk een stad (Handelingen 14:1-4). De Heere Jezus had Zijn discipelen daarop voorbereid, en ook op de vlucht: "Wanneer zij u dan in deze stad vervolgen, vliedt in de andere" (Mattheüs 10:23). Vluchten was voor de apostelen geen ontrouw, maar een weg om het Evangelie elders te brengen.
Jaren later keek Paulus terug op wat hem in Antiochië, Ikonium en Lystra overkwam en schreef hij: "en de Heere heeft mij uit alle verlost" (2 Timotheüs 3:11). Hij voegde eraan toe dat allen die godzalig willen leven in Christus Jezus, vervolgd zullen worden (2 Timotheüs 3:12). Ikonium staat zo voor de ervaring van de kerk: verdrukking hoort bij de weg, maar de Heere bewaart de Zijnen.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Ikonium in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Ikonium
Waar lag Ikonium?
Ikonium lag op de hoogvlakte van centraal Klein-Azië en is de huidige stad Konya in Turkije. De stad lag ten oosten van Antiochië in Pisidië en ten noorden van Lystra. In de tijd van Paulus hoorde Ikonium bij de Romeinse provincie Galatië. Oude schrijvers rekenden de stad tot de streek Frygië, terwijl Lystra en Derbe in Lykaonië lagen.
Wat betekent de naam Ikonium?
De betekenis is onbekend. Ikonium is een oude naam uit Klein-Azië, ouder dan de Griekse tijd. Een latere Griekse overlevering verklaarde de naam uit het woord eikoon, beeld, maar dat is volksetymologie: een uitleg achteraf bij een naam die al bestond. Onder keizer Claudius heette de stad een tijd Claudiconium. De moderne naam Konya gaat terug op Ikonium.
Waar staat Ikonium in de Bijbel?
Ikonium komt zes keer voor in het Nieuwe Testament. Paulus en Barnabas komen er aan (Handelingen 13:51), prediken er en moeten vluchten (Handelingen 14:1-6). Joden uit Ikonium komen naar Lystra (Handelingen 14:19), en de apostelen keren terug (Handelingen 14:21). Later getuigen de broeders in Ikonium van Timotheüs (Handelingen 16:2), en Paulus noemt de stad in 2 Timotheüs 3:11.
Wat gebeurde er in Ikonium?
Op de eerste zendingsreis predikten Paulus en Barnabas in de synagoge van Ikonium, en een grote menigte van Joden en Grieken kwam tot geloof (Handelingen 14:1). Zij bleven lange tijd en de Heere deed tekenen en wonderen door hun handen (Handelingen 14:3). De stad raakte verdeeld. Toen er een aanslag dreigde om hen te stenigen, vluchtten zij naar Lystra en Derbe (Handelingen 14:5-6).
Bestaat Ikonium nog?
Ja. Ikonium is de huidige stad Konya in Turkije, die altijd bewoond is gebleven. In de middeleeuwen was Konya de hoofdstad van het Seltsjoekse sultanaat van Rum. De oude stad lag rond de Alaeddin-heuvel in het centrum. Omdat er steeds op dezelfde plek is gebouwd, is er van de stad uit de tijd van Paulus weinig zichtbaar.
Lag Ikonium in Frygië of in Lykaonië?
Volgens Handelingen 14:6 vluchtten Paulus en Barnabas vanuit Ikonium naar de steden van Lykaonië. Lukas rekent Ikonium dus niet tot Lykaonië. Dat past bij schrijvers uit de oudheid zoals Xenophon, die Ikonium de laatste stad van Frygië noemt. Andere oude schrijvers rekenden de stad wel tot Lykaonië; de grenzen verschoven. Bestuurlijk hoorde Ikonium in de tijd van Paulus bij de provincie Galatië.
Hoe vaak was Paulus in Ikonium?
Handelingen noemt twee bezoeken op de eerste reis: de prediking die eindigde met de vlucht (Handelingen 14:1-6) en de terugkeer om de discipelen te versterken (Handelingen 14:21-22). Op de tweede reis trok Paulus opnieuw door de streek en kende men daar Timotheüs (Handelingen 16:1-2). Waarschijnlijk kwam Paulus toen ook in Ikonium, maar de tekst zegt het niet met zoveel woorden. Hetzelfde geldt voor de derde reis, toen hij Galatië en Frygië doorreisde en de discipelen versterkte (Handelingen 18:23).
Bijbelverhalen in Ikonium
Gerelateerde plaatsen
Antiochië in Pisidië
De identificatie is zeker: de resten liggen bij het stadje Yalvaç in de provincie Isparta in Turkije
Lystra
Lystra lag op de heuvel Zoldera bij het dorp Hatunsaray, ongeveer dertig kilometer ten zuiden van Konya, het oude Ikonium, in Turkije
Derbe
Waarschijnlijk de heuvel Kerti Hüyük ten noorden van Karaman in Turkije, waar in de jaren vijftig van de twintigste eeuw een inscriptie werd gevonden die de raad en het volk van Derbe noemt; zeker is dat niet
Galatië
Galatië ligt in het midden van het huidige Turkije
Bijbelse personen verbonden aan Ikonium
Bijbelhoofdstukken die zich in Ikonium afspelen
Leer meer over Ikonium met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Ikonium? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Ikonium.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Ikonium in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Ikonium.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Ikonium.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Ikonium.