1
Daniëls gezicht in de burg Susan
In het derde jaar van Belsazar ziet Daniël zich in een gezicht in de burg Susan, aan de vloed Ulai, waar hij de ram en de geitenbok ziet.
Susan in de Bijbel
In het Hebreeuws Sjoesjan (שׁוּשַׁן), in het Grieks Sousa. De naam is ouder dan het Hebreeuws en komt uit het Elamitisch; de betekenis is onzeker. Een verband met het Hebreeuwse woord voor lelie wordt wel gelegd, maar is niet zeker.
Susan, ook bekend als Susa, was een koningsstad van het Perzische rijk in het zuidwesten van het huidige Iran. Op de burg Susan speelt het boek Esther; daar was Nehemia schenker van de koning (Nehemia 1:1, 1:11) en daar zag Daniël zich in een gezicht staan (Daniël 8:2).
Ook bekend als: Susa, de burg Susan, Sjoesjan, Shush
Ligging
Susan lag in de vlakte van Elam, ten oosten van de Tigris en ten noorden van de Perzische Golf, in het zuidwesten van het huidige Iran. Daniël 8:2 noemt de stad gelegen in het landschap Elam, bij de vloed Ulai. De burg, een versterkte hoogte met het paleis, verhief zich boven de benedenstad. Van Babel lag Susan enkele honderden kilometers naar het oosten.
Vandaag
Susan is het huidige Shush in de provincie Khuzestan in Iran; de identificatie is zeker. Franse archeologen hebben er sinds de late negentiende eeuw opgegraven en onder meer het paleis van Darius I met zijn grote zuilenhal blootgelegd. Een graf van Daniël in Shush wordt door een oude overlevering vereerd, maar dat is traditie, geen vaststaand feit.
Geschiedenis
Susan was al lang een hoofdstad van Elam voordat de Bijbel haar noemt. In de Perzische tijd werd zij een van de koningssteden van het rijk, naast onder meer Babel en Achmetha. De Bijbel spreekt van de burg Susan: de versterkte hoogte met het koninklijk paleis, onderscheiden van de stad Susan eromheen (Esther 3:15).
Het eerste bijbelse bericht is een gezicht van Daniël. In het derde jaar van Belsazar zag hij in een gezicht "dat ik in den burg Susan was, welke in het landschap Elam is", aan de vloed Ulai (Daniël 8:2). Gabriël legde hem het gezicht uit (Daniël 8:16). Of Daniël er zelf was of alleen in het gezicht, laat de tekst open.
Het boek Esther speelt bijna geheel in Susan. Koning Ahasveros zat op de troon van zijn koninkrijk "die op den burg Susan was" (Esther 1:2). In zijn derde jaar maakte hij een maaltijd voor zijn vorsten en de machthebbers van Perzië en Medië en vertoonde hij honderdtachtig dagen lang de rijkdom van zijn rijk; daarna volgde een maaltijd van zeven dagen voor al het volk op de burg (Esther 1:3-5). Na de verstoting van Vasthi werden jonge vrouwen uit het hele rijk naar de burg gebracht. Daar woonde Mordechai, een Benjaminiet uit een geslacht dat met Jechonia was weggevoerd (het vers kan ook op zijn voorvader Kis slaan), en zijn pleegdochter Esther werd koningin (Esther 2:5-17).
De wet van Haman om alle Joden te verdelgen werd in Susan uitgegeven: "de koning en Haman zaten en dronken, doch de stad Susan was verward" (Esther 3:15). Esther vroeg de Joden in Susan drie dagen voor haar te vasten (Esther 4:16). Na haar tussenkomst kwam er een nieuwe wet, en "de stad Susan juichte en was vrolijk" (Esther 8:15). In Susan verdedigden de Joden zich twee dagen; daarom vierden zij er het feest pas op de vijftiende Adar, een dag later dan elders (Esther 9:18).
Ook Nehemia was te Susan in het paleis toen hij hoorde dat de muur van Jeruzalem verscheurd was (Nehemia 1:1-3). Als schenker van de koning bad hij daar, en vier maanden later kreeg hij van Arthahsasta verlof om naar Jeruzalem te gaan (Nehemia 1:11, 2:1-6). Ezra 4:9 noemt verder de Susanchieten onder de volken die in Samaria waren gaan wonen.
Opgravingen hebben veel van de Perzische stad aan het licht gebracht, waaronder het paleis van Darius I.
Betekenis in de Bijbel
Susan is de plaats waar het lot van Gods volk in de verstrooiing op het spel stond. Ver van Jeruzalem, aan het hof van de Perzische koning, die over honderd zevenentwintig landschappen regeerde (Esther 1:1), werd in de burg een wet uitgevaardigd en in alle landschappen gelezen: alle Joden moesten worden gedood. Het boek Esther vertelt hoe die dreiging vanuit dezelfde burg werd afgewend, met een nieuwe wet die even ver reikte.
Daarom staat Susan ook voor de vreugde van de redding. Het feest van Purim, dat in Esther 9 wordt ingesteld, heeft zijn naam van het lot (pur) dat Haman wierp (Esther 9:26). Dat de Joden van Susan op een andere dag rustten dan die in de dorpen, wordt in de Joodse traditie nog bewaard: de vijftiende Adar heet daar Susan-Purim.
Voor Nehemia was Susan de plaats van de roeping. Hij had een hoge positie aan het hof, maar zijn hart was bij de verwoeste stad van zijn vaderen. Zijn gebed in het paleis (Nehemia 1:5-11) leidde tot de herbouw van de muur van Jeruzalem.
Bij Daniël is Susan het decor van een gezicht over de toekomst van de rijken: Perzië, dat in Susan zou heersen, en daarna Griekenland. Wat Daniël op de burg zag, was nog verborgen voor de koningen die er zouden wonen.
Sleutelgebeurtenissen in Susan
2
Het feest van Ahasveros
Ahasveros houdt op de burg Susan een maaltijd voor zijn vorsten, toont honderdtachtig dagen de rijkdom van zijn rijk en houdt daarna zeven dagen een maaltijd voor al het volk.
3
Esther naar de burg gebracht
Mordechai, een Benjaminiet uit een weggevoerd geslacht, woont op de burg Susan. Zijn pleegdochter Esther wordt met andere jonge vrouwen naar het huis van de koning gebracht.
4
De stad Susan verward
De wet van Haman om de Joden te verdelgen wordt in Susan uitgegeven. De koning en Haman drinken, maar de stad is verward.
5
Vasten voor Esther
Esther vraagt Mordechai alle Joden in Susan te vergaderen en drie dagen voor haar te vasten, voordat zij ongeroepen naar de koning gaat.
6
Susan juicht
De nieuwe wet wordt op de burg Susan gegeven. Mordechai gaat uit in een koninklijk kleed, en de stad Susan juicht.
7
Twee dagen strijd in Susan
Op verzoek van Esther krijgen de Joden in Susan nog een dag om zich tegen hun vijanden te verdedigen; daarom rusten zij pas op de vijftiende Adar.
8
Nehemia hoort over Jeruzalem
In het paleis te Susan hoort Nehemia dat de muur van Jeruzalem verscheurd is. Hij weent, vast en bidt tot de God des hemels.
Theologische betekenis
In Susan, ver van tempel en land, hing het leven van alle Joden aan één wet van de koning. Gods zorg voor Zijn volk hield daar niet op. Het boek Esther speelt zich af in een heidense hoofdstad, aan een hof vol macht en willekeur, en toch blijkt achter de gebeurtenissen een hand te werken die de Joden bewaart. Gereformeerde uitleggers zien hier een helder voorbeeld van Gods voorzienigheid: Hij regeert ook waar Zijn Naam niet genoemd wordt.
Esther zegt bij haar besluit om naar de koning te gaan: "Wanneer ik dan omkome, zo kom ik om" (Esther 4:16). Zij waagt haar leven voor haar volk, voorafgegaan door vasten. Veel uitleggers zien in haar tussenkomst een vooruitwijzing naar de Middelaar, Die Zich voor Zijn volk stelde, al is Esther zelf een gewone en feilbare vrouw.
Nehemia toont een andere kant. Hij had in Susan een veilige plaats aan het hof, maar trok zich de nood van Jeruzalem aan. Zijn gebed begint met de aanbidding van de God Die het verbond houdt, gaat over in schuldbelijdenis en eindigt met een concrete vraag (Nehemia 1:5-11). Zo laat Susan zien dat het leven in ballingschap een leven met het hart in Sion kan zijn.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Susan in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Susan
Waar lag Susan?
Susan lag in Elam, in het zuidwesten van het huidige Iran, in de vlakte ten oosten van de Tigris. Daniël schrijft: "dat ik in den burg Susan was, welke in het landschap Elam is" (Daniël 8:2). De plaats heet nu Shush en ligt in de provincie Khuzestan. In de Perzische tijd was Susan een van de koningssteden van het rijk; van Babel lag zij enkele honderden kilometers naar het oosten.
Is Susan hetzelfde als Susa?
Ja. Susan is de vorm die de Statenvertaling gebruikt, naar het Hebreeuwse Sjoesjan. Susa is de Griekse en Latijnse vorm, die in boeken over geschiedenis en archeologie gangbaar is. De moderne naam van de plaats is Shush. Het gaat steeds om dezelfde koningsstad van Perzië, waar het boek Esther speelt en waar Nehemia schenker van de koning was.
Wat was de burg of burcht Susan?
De burg Susan, in hedendaags Nederlands de burcht, was de versterkte hoogte met het koninklijk paleis, waar Ahasveros "op den troon zijns koninkrijks zat" (Esther 1:2). Het boek Esther onderscheidt die burg van de stad Susan eromheen, want na de wet van Haman staat er: "doch de stad Susan was verward" (Esther 3:15). In Nehemia 1:1 staat voor dezelfde burcht het woord paleis.
Waar staat Susan in de Bijbel?
Susan wordt in negentien verzen genoemd, verdeeld over drie boeken. De meeste vermeldingen staan in Esther, van het feest van Ahasveros in hoofdstuk 1 tot de strijd en het feest in hoofdstuk 9. Nehemia 1:1 vertelt dat Nehemia te Susan in het paleis was. Daniël 8:2 noemt de burg Susan als plaats van een gezicht. Ezra 4:9 noemt daarnaast de Susanchieten.
Wat gebeurde er in Susan?
In Susan werd Esther koningin van Ahasveros, en daar beraamde Haman zijn plan om alle Joden te doden. Esther ging ongeroepen naar de koning, Haman werd ontmaskerd en een nieuwe wet gaf de Joden het recht zich te verdedigen. Zo ontstond het feest van Purim. Later hoorde Nehemia in het paleis te Susan over de verwoeste muur van Jeruzalem en kreeg hij verlof om die te herbouwen.
Wat is Susan-Purim?
In Susan verdedigden de Joden zich op de dertiende en de veertiende Adar en rustten zij op de vijftiende; elders rustten zij al op de veertiende (Esther 9:17-18). Daarom wordt Purim in de Joodse traditie op twee dagen gevierd: op de veertiende Adar in de meeste plaatsen en op de vijftiende in ommuurde steden zoals Jeruzalem. Die tweede dag heet naar de stad Susan-Purim.
Is het graf van Daniël in Susan?
In Shush staat een heiligdom dat volgens een oude overlevering het graf van Daniël bevat, en het wordt nog door pelgrims bezocht. De Bijbel zegt niet waar Daniël gestorven of begraven is. Daniël 8:2 noemt alleen een gezicht in de burg Susan. Het graf is daarom traditie, geen vaststaand feit; ook elders worden plaatsen als graf van Daniël aangewezen.
Wat is er vandaag van Susan te zien?
Bij Shush in Iran liggen de ruïnes van de oude stad, die sinds de late negentiende eeuw door Franse archeologen zijn opgegraven. Gevonden zijn onder meer het paleis van Darius I met een grote zuilenhal en geglazuurde bakstenen reliëfs, waarvan een deel nu in het Louvre in Parijs staat. Ook de stele met de wetten van Hammurabi werd in Susa gevonden.
Bijbelverhalen in Susan
Gerelateerde plaatsen
Bijbelse personen verbonden aan Susan
Bijbelhoofdstukken die zich in Susan afspelen
Esther 1
Ahasveros houdt een maaltijd op de burg Susan en Vasthi weigert te komen.
Esther 9
De Joden in Susan verdedigen zich twee dagen en het feest van Purim wordt ingesteld.
Nehemia 1
Nehemia hoort in het paleis te Susan over Jeruzalem en bidt tot God.
Daniël 8
Daniël ziet zich in een gezicht in de burg Susan, aan de vloed Ulai.
Leer meer over Susan met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Susan? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Susan.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Susan in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Susan.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Susan.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Susan.