1
Het gezicht van de Macedonische man
In Troas ziet Paulus in de nacht een Macedonisch man die vraagt over te komen en te helpen. Paulus en zijn metgezellen besluiten dat de Heere hen roept.
Macedonië in de Bijbel
Macedonië (Grieks Makedonia) is genoemd naar het volk van de Macedoniërs. Waar die volksnaam vandaan komt, is niet zeker. De Statenvertaling schrijft Macedonie en Macedoniers, en spreekt in Handelingen 16:9 van "een Macedonisch man".
Macedonië was in de tijd van het Nieuwe Testament een Romeinse provincie in het noorden van Griekenland, met Thessalonica als hoofdstad. Na het gezicht van een Macedonisch man in Troas stak Paulus over naar Macedonië (Handelingen 16:9-11). Daar ontstonden de gemeenten van Filippi, Thessalonica en Berea.
Ook bekend als: Macedonie, Makedonia, Macedonia
Ligging
Macedonië besloeg het noorden van het Griekse vasteland, ten noorden van de provincie Achaje. De Romeinse heerweg Via Egnatia liep van de Adriatische kust dwars door de provincie naar het oosten, langs Thessalonica, Apollonia, Amfipolis en Filippi naar de haven Neapolis. Berea lag ten zuidwesten van Thessalonica, buiten die weg.
Vandaag
De ligging van Macedonië staat vast. Het gebied van de Romeinse provincie ligt nu grotendeels in het noorden van Griekenland, met delen in de buurlanden in het noorden en westen. De steden uit Handelingen liggen alle in Griekenland: Neapolis is het huidige Kavala, Thessalonica is Thessaloniki, Berea is Veria, en de ruïnes van Filippi liggen ten noordwesten van Kavala.
Geschiedenis
In de vierde eeuw voor Christus werd het koninkrijk Macedonië onder Philippus II de sterkste macht van Griekenland. Zijn zoon Alexander de Grote veroverde daarna het Perzische rijk tot in Egypte en India. Na de nederlaag van koning Perseus bij Pydna in 168 voor Christus deelden de Romeinen het land in vier districten in, en rond 146 voor Christus werd het een Romeinse provincie met Thessalonica als zetel van de stadhouder. Het Oude Testament noemt Macedonië niet bij naam.
In het Nieuwe Testament komt Macedonië in beeld op de tweede reis van Paulus. In Troas zag hij in de nacht een gezicht: "er was een Macedonisch man staande, die hem bad en zeide: Kom over in Macedonie, en help ons" (Handelingen 16:9). Paulus en zijn metgezellen besloten daaruit dat de Heere hen geroepen had. Hier gaat Lukas over op de wij-vorm, waaruit men gewoonlijk afleidt dat hij vanaf Troas meereisde (Handelingen 16:10). Zij voeren naar Neapolis en gingen naar Filippi, "de eerste stad van dit deel van Macedonie, een kolonie" (Handelingen 16:12). Daar kwam Lydia tot geloof en werden Paulus en Silas gevangengezet. Langs de Via Egnatia, de Romeinse heerweg, reisden zij door Amfipolis en Apollonia naar Thessalonica en daarna naar Berea (Handelingen 17:1-12).
Vanuit Korinthe bleef Paulus met Macedonië verbonden. Silas en Timotheüs kwamen van Macedonië naar hem toe (Handelingen 18:5), en broeders uit Macedonië voorzagen in zijn gebrek (2 Korinthe 11:9). De Filippenzen stuurden hem al in Thessalonica meer dan eens wat hij nodig had (Filippenzen 4:15-16).
Op de derde reis stuurde Paulus Timotheüs en Erastus vooruit naar Macedonië (Handelingen 19:22). De Macedoniërs Gajus en Aristarchus werden in Efeze in het oproer meegesleurd (Handelingen 19:29). Daarna trok Paulus zelf door Macedonië naar Griekenland en keerde langs dezelfde weg terug; "na de dagen der ongehevelde broden" voer hij van Filippi af (Handelingen 20:1-6). In Macedonië vond hij Titus terug, die goed nieuws uit Korinthe bracht (2 Korinthe 7:5-6). In die tijd brachten de gemeenten van Macedonië hun gave bijeen voor de armen in Jeruzalem (Romeinen 15:26). Ook later reisde Paulus nog naar Macedonië (1 Timotheüs 1:3).
Betekenis in de Bijbel
Macedonië is in Handelingen de streek waar de Heilige Geest de weg van het evangelie verlegde. Paulus wilde eerst in Azië en daarna in Bithynië prediken, maar de Geest liet het niet toe (Handelingen 16:6-7). Pas het gezicht van de Macedonische man wees de richting. Lukas laat zien dat de verbreiding van het Woord niet het plan van Paulus volgde, maar de leiding van God.
De gemeenten van Macedonië zijn in de brieven van Paulus een voorbeeld. Over Thessalonica schrijft hij: "gij voorbeelden geworden zijt al den gelovigen in Macedonie en Achaje" (1 Thessalonicenzen 1:7). Vooral hun milddadigheid valt op. Zij leefden zelf in grote verdrukking en diepe armoede, en toch gaven zij boven vermogen voor de heiligen in Jeruzalem. Paulus noemt dat "de genade van God, die in de Gemeenten van Macedonie gegeven is" (2 Korinthe 8:1). De gave van gemeenten uit de heidenen aan de arme gemeente in Jeruzalem was voor hem een teken van de eenheid van Joden en heidenen in Christus (Romeinen 15:26-27).
Ook de mensen uit Macedonië krijgen een plaats in het verhaal. Aristarchus en Sekundus van Thessalonica en Sopater van Berea reisden met Paulus mee (Handelingen 20:4). Veel uitleggers zien in hen de afgevaardigden die de gave van de gemeenten naar Jeruzalem brachten. Aristarchus was ook op het schip naar Rome (Handelingen 27:2). Zo werd een streek die eens bekend stond om de veroveringen van Alexander, een streek van waaruit getuigen van Christus uitgingen.
Sleutelgebeurtenissen in Macedonië
2
Overtocht naar Neapolis en Filippi
Via Samothrace varen zij naar Neapolis en reizen naar Filippi, een Romeinse kolonie. Daar komt Lydia tot geloof.
3
Thessalonica en Berea
Paulus en Silas prediken in de synagoge van Thessalonica en moeten vluchten. In Berea onderzoekt men dagelijks de Schriften.
4
Silas en Timotheüs komen uit Macedonië
In Korinthe voegen Silas en Timotheüs zich weer bij Paulus. Volgens 2 Korinthe 11:9 brachten broeders uit Macedonië hem ook steun.
5
Paulus trekt opnieuw door Macedonië
Na het oproer in Efeze reist Paulus door Macedonië naar Griekenland. Vanwege een aanslag van de Joden keert hij terug door Macedonië.
6
Titus brengt troost
In Macedonië heeft Paulus geen rust, van buiten strijd en van binnen vrees. God troost hem door de komst van Titus.
7
De gave van de gemeenten van Macedonië
In diepe armoede geven de gemeenten van Macedonië boven vermogen voor de heiligen in Jeruzalem. Zij geven zichzelf eerst aan de Heere.
Theologische betekenis
Het gezicht van de Macedonische man leert dat de zending in Gods hand ligt. Paulus had plannen, maar de weg werd afgesloten voordat de roep uit Macedonië kwam. De gereformeerde uitleg ziet daarin dat de Heere Zelf bepaalt waar en wanneer Zijn Woord komt, en dat Hij de deur opent op Zijn tijd. Ook de dienaar van het Woord wordt geleid, en hij volgt.
De gemeenten van Macedonië laten ook zien hoe genade zich toont. Paulus schrijft dat zij "gaven zichzelven eerst aan den Heere en daarna aan ons, door den wil van God" (2 Korinthe 8:5). Hun geven kwam niet voort uit rijkdom, maar uit blijdschap in verdrukking. Daarom kan Paulus het een genade van God noemen en niet in de eerste plaats een prestatie van mensen.
In Daniël 8 ziet de profeet een bok uit het westen met een aanzienlijke hoorn, die het rijk van de Meden en Perzen verslaat. De engel legt uit dat de bok de koning van Griekenland is en de grote hoorn de eerste koning (Daniël 8:21). Als men met veel uitleggers in die eerste koning Alexander ziet, de koning uit Macedonië, dan staat het land van Macedonië in de Schrift aan twee kanten: als macht die de HEERE in Zijn raad gebruikt, en als land waar Zijn Woord vrucht droeg.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Macedonië in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Macedonië
Waar lag Macedonië?
Macedonië lag in het noorden van het Griekse vasteland, ten noorden van de provincie Achaje met Athene en Korinthe. In de tijd van Paulus was het een Romeinse provincie met Thessalonica als hoofdstad. De belangrijkste steden in Handelingen zijn Neapolis, Filippi, Amfipolis, Apollonia, Thessalonica en Berea. Het gebied ligt nu grotendeels in het noorden van Griekenland.
Wat betekent de naam Macedonië en hoe schrijft de Statenvertaling hem?
Macedonië is genoemd naar het volk van de Macedoniërs, dat in het noorden van Griekenland woonde. Waar die volksnaam vandaan komt, is niet zeker; er zijn verschillende verklaringen voorgesteld, maar geen ervan is vast. De Statenvertaling schrijft Macedonie, en een inwoner heet er een Macedonier, zoals Aristarchus, de Macedonier van Thessalonica (Handelingen 27:2).
Waar staat Macedonië in de Bijbel?
Macedonië staat alleen in het Nieuwe Testament. De belangrijkste plaatsen zijn Handelingen 16 tot 20 (de reizen van Paulus), Romeinen 15:26, 1 Korinthe 16:5, 2 Korinthe 1, 2, 7, 8, 9 en 11, Filippenzen 4:15, 1 Thessalonicenzen 1:7-8 en 4:10 en 1 Timotheüs 1:3. Het Oude Testament noemt het land niet bij naam.
Wie was de Macedonische man uit Handelingen 16?
Dat zegt de Bijbel niet. Paulus zag in de nacht in Troas een gezicht van "een Macedonisch man", die hem vroeg: "Kom over in Macedonie, en help ons" (Handelingen 16:9). De man staat voor de mensen van Macedonië, die het evangelie nodig hadden. Sommigen hebben gedacht dat het Lukas was, die vanaf Troas meereisde, maar de tekst geeft daar geen aanwijzing voor.
Wat gebeurde er in Macedonië?
In Macedonië stichtte Paulus op zijn tweede reis de gemeenten van Filippi, Thessalonica en Berea (Handelingen 16 en 17). In Filippi kwam Lydia tot geloof en werden Paulus en Silas gevangengezet. Later reisde Paulus nog minstens twee keer door Macedonië, vond hij er Titus terug en brachten de gemeenten er een gave bijeen voor de arme heiligen in Jeruzalem (2 Korinthe 7 en 8).
Wat was de collecte van de Macedoniërs?
De gemeenten van Macedonië verzamelden geld voor de armen onder de heiligen in Jeruzalem (Romeinen 15:26). Paulus schrijft dat zij dat deden in vele beproeving en diepe armoede, en dat zij boven vermogen gewillig waren (2 Korinthe 8:2-3). Hij gebruikt hun voorbeeld om de gemeente in Korinthe aan te sporen haar eigen gave klaar te hebben (2 Korinthe 9:2-4).
Kwam het evangelie via Macedonië naar Europa?
In Macedonië predikte Paulus voor het eerst op het vasteland van Europa, en Filippi was de eerste stad waar hij daar een gemeente stichtte. Toch moet men dat niet overdrijven. Lukas denkt niet in werelddelen, maar in provincies, en bij het Pinksterfeest in Jeruzalem waren al Joden en Jodengenoten uit Rome aanwezig (Handelingen 2:10). Wel markeert Handelingen 16 een duidelijke nieuwe stap in de zending.
Welke Macedoniërs worden in de Bijbel genoemd?
Bij name genoemd worden Aristarchus en Sekundus uit Thessalonica en Sopater uit Berea (Handelingen 20:4), en Gajus, die met Aristarchus in Efeze werd meegesleurd (Handelingen 19:29). In Thessalonica gaf Jason Paulus en Silas onderdak (Handelingen 17:5-9). Lydia woonde in Filippi, maar kwam uit Thyatira. Ook Epafroditus kwam uit de gemeente van Filippi (Filippenzen 4:18).
Wat heeft Macedonië met Daniël en Alexander de Grote te maken?
Alexander de Grote was koning van Macedonië en veroverde in de vierde eeuw voor Christus het Perzische rijk. Daniël zag in een gezicht een bok uit het westen die de ram van Medië en Perzië versloeg; de engel zegt: "Die harige bok nu, is de koning van Griekenland" (Daniël 8:21). Veel uitleggers zien de grote hoorn als Alexander. De Bijbel noemt de naam Macedonië daar niet.
Gerelateerde plaatsen
Filippi
De ruïnes van Filippi liggen in het noordoosten van Griekenland, ongeveer vijftien kilometer ten noordwesten van Kavala; de identificatie is zeker
Thessalonica
Thessalonica heet vandaag Thessaloniki en is na Athene de grootste stad van Griekenland; de identificatie is zeker, want de stad is sinds de oudheid steeds bewoond
Berea
Berea is de huidige stad Veria (ook Veroia) in Noord-Griekenland, die de oude naam heeft bewaard en altijd bewoond is gebleven; de identificatie is zeker
Achaje
Het gebied van de Romeinse provincie Achaje ligt in het huidige Griekenland: de Peloponnesus en Midden-Griekenland met Athene
Troas
De ruïnes van Troas liggen bij het dorp Dalyan in de provincie Çanakkale in het noordwesten van Turkije, tegenover het eiland Bozcaada, het oude Tenedos; de identificatie is zeker
Korinthe
De ruïnes van het antieke Korinthe liggen bij het dorp Archaia Korinthos in Griekenland; de identificatie is zeker
Bijbelse personen verbonden aan Macedonië
Bijbelhoofdstukken die zich in Macedonië afspelen
Leer meer over Macedonië met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Macedonië? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Macedonië.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Macedonië in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Macedonië.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Macedonië.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Macedonië.