1
Martha en Maria ontvangen Jezus
Martha ontvangt Jezus in haar huis en is druk met dienen. Maria zit aan Zijn voeten en hoort Zijn woord; Jezus zegt dat zij het goede deel heeft uitgekozen.
Bethanië in de Bijbel
Bethania (Grieks) gaat terug op een Hebreeuwse of Aramese naam die met beth, huis, begint. Wat het tweede deel betekent, is onzeker. Voorgesteld zijn onder meer huis van de ellendige en huis van Ananja; sommigen verbinden het dorp met Ananja in Nehemia 11:32.
Bethanië was een dorp aan de oosthelling van de Olijfberg, bijna drie kilometer van Jeruzalem (Johannes 11:18). De naam begint met beth, huis; wat het tweede deel betekent, is onzeker. Hier woonden Lazarus, Maria en Martha. Jezus wekte er Lazarus op, werd er gezalfd en overnachtte er in Zijn laatste week. Vandaag ligt hier het dorp al-Eizariya.
Ook bekend als: Bethanie, Bethania, Bethany, al-Eizariya
Ligging
Bethanië lag op de oostelijke helling van de Olijfberg, aan de weg die van Jeruzalem naar Jericho afdaalt. Johannes zegt: "Bethanie nu was nabij Jeruzalem, omtrent vijftien stadien van daar" (Johannes 11:18), bijna drie kilometer. Wie van Jericho kwam, bereikte eerst Bethanië en Bethfage en ging dan over de Olijfberg naar de stad (Markus 11:1). Daardoor lag het dorp buiten de drukte van Jeruzalem, maar op loopafstand van de tempel.
Vandaag
Het bijbelse Bethanië wordt algemeen gelijkgesteld met het dorp al-Eizariya op de Westelijke Jordaanoever, vlak bij Oost-Jeruzalem. De Arabische naam komt van Lazarion, plaats van Lazarus. Er wordt een rotsgraf getoond dat sinds de vierde eeuw als het graf van Lazarus wordt vereerd; dat berust op traditie. Bij dat graf staan kerken van verschillende tradities.
Geschiedenis
Het Oude Testament noemt Bethanië niet onder die naam. In de evangeliën is het het dorp van een gezin waarmee de Heere Jezus bevriend was. Johannes stelt Lazarus voor als "van Bethanie, uit het vlek van Maria en haar zuster Martha" (Johannes 11:1), en zegt: "Jezus nu had Martha, en haar zuster, en Lazarus lief" (Johannes 11:5).
Lukas vertelt over een bezoek van Jezus aan het huis van Martha in een vlek, dat volgens Johannes Bethanië was. Martha was zeer bezig met dienen, terwijl Maria aan Zijn voeten Zijn woord hoorde. Jezus zei: "doch Maria heeft het goede deel uitgekozen, hetwelk van haar niet zal weggenomen worden" (Lukas 10:42).
In Bethanië wekte Jezus Lazarus op (Johannes 11). De zusters lieten Jezus weten: "Heere, zie, dien Gij liefhebt, is krank" (Johannes 11:3). Hij bleef nog twee dagen waar Hij was, over de Jordaan. Toen Hij kwam, lag Lazarus al vier dagen in het graf. Martha zei: "Heere, waart Gij hier geweest, zo ware mijn broeder niet gestorven" (Johannes 11:21). Jezus antwoordde: "Ik ben de Opstanding en het Leven; die in Mij gelooft zal leven, al ware hij ook gestorven" (Johannes 11:25). Op weg naar het graf weende Hij (Johannes 11:35). Het graf was een spelonk met een steen ervoor (Johannes 11:38). Na een gebed tot de Vader "riep Hij met grote stemme: Lazarus, kom uit" (Johannes 11:43). De gestorvene kwam uit, gebonden met grafdoeken. Velen geloofden in Hem, maar de Raad besloot Hem te doden (Johannes 11:45-53).
Kort voor het Pascha was Jezus opnieuw in Bethanië. Johannes vertelt dat Martha diende en Lazarus aanzat, en dat Maria Zijn voeten zalfde met een pond zalf van onvervalsten, zeer kostelijken nardus, "en het huis werd vervuld van den reuk der zalf" (Johannes 12:3). Mattheüs en Markus plaatsen een zalving in Bethanië in het huis van Simon de melaatse, waar een vrouw de zalf op Zijn hoofd goot (Mattheüs 26:6-7, Markus 14:3). De meeste uitleggers zien hierin hetzelfde gebeuren. Judas klaagde over verspilling; Jezus zei dat zij Hem had gezalfd tot een voorbereiding van Zijn begrafenis (Mattheüs 26:12).
In de laatste week overnachtte Jezus in Bethanië. Na Zijn intocht "ging Hij uit naar Bethanie met de twaalven" (Markus 11:11), en ook Mattheüs 21:17 zegt dat Hij er overnachtte. Na de opstanding leidde Hij de discipelen "buiten tot aan Bethanie", zegende hen en werd opgenomen in de hemel (Lukas 24:50-51).
Volgens Eusebius werd in de vierde eeuw in Bethanië het graf van Lazarus getoond; de pelgrim Egeria beschrijft er een kerk. De latere Arabische naam van het dorp is van de naam Lazarus afgeleid.
Betekenis in de Bijbel
Bethanië is in de evangeliën vooral een plaats van vriendschap. De Heere Jezus, Die geen plaats had om het hoofd neer te leggen, vond hier een huis waar Hij ontvangen werd. Jezus noemt Lazarus "onze vriend" (Johannes 11:11), en Johannes zegt dat Hij de drie liefhad (Johannes 11:5). Dat de Zoon van God zo met een gewoon gezin omging, laat iets zien van Zijn nederigheid en nabijheid.
De opwekking van Lazarus is in het evangelie van Johannes het laatste teken vóór het lijden. Het laat zien wie Jezus is: de Opstanding en het Leven. Hij roept een man die vier dagen dood is uit het graf, en daarmee wijst het teken vooruit naar Zijn eigen opstanding. Tegelijk wordt het de directe aanleiding tot het besluit van de Raad om Hem te doden (Johannes 11:53). Het leven van Lazarus kost Jezus het leven; zelfs Lazarus wilden zij doden (Johannes 12:10).
De zalving in Bethanië staat tussen dat besluit en het verraad. Maria gaf het kostbaarste wat zij had, terwijl Judas de waarde in penningen uitrekende. Jezus verbond haar daad blijvend aan de prediking: "Alwaar dit Evangelie gepredikt zal worden in de gehele wereld, daar zal ook tot haar gedachtenis gesproken worden van hetgeen zij gedaan heeft" (Mattheüs 26:13).
Ten slotte is Bethanië bij Lukas de plaats van het afscheid. Hij leidde Zijn discipelen tot aan Bethanië, hief Zijn handen op en zegende hen, en terwijl Hij hen zegende, werd Hij opgenomen (Lukas 24:50-51). Het evangelie van Lukas eindigt zo met de zegen van de opgestane Heere, gegeven bij het dorp waar Hij meermalen gast was geweest.
Sleutelgebeurtenissen in Bethanië
2
Lazarus wordt krank en sterft
De zusters laten Jezus weten dat Lazarus ziek is. Jezus zegt dat deze krankheid ter heerlijkheid Gods is, en blijft nog twee dagen waar Hij is. Dan zegt Hij vrijuit dat Lazarus gestorven is.
3
Ik ben de Opstanding en het Leven
Martha gaat Jezus tegemoet. Hij zegt dat Hij de Opstanding en het Leven is, en zij belijdt dat Hij de Christus, de Zone Gods is.
4
Lazarus wordt opgewekt
Bij het graf laat Jezus de steen wegnemen, dankt de Vader en roept: "Lazarus, kom uit". De gestorvene komt naar buiten, gebonden met grafdoeken.
5
De Raad besluit Jezus te doden
Velen gaan in Jezus geloven, maar het nieuws bereikt de Farizeeën. Kajafas zegt dat het nut is dat één mens sterft voor het volk.
6
Maria zalft Jezus
Zes dagen voor het Pascha zalft Maria de voeten van Jezus met kostbare nardus. Judas klaagt; Jezus zegt dat zij dit bewaard heeft tegen de dag van Zijn begrafenis.
7
Overnachten in Bethanië
Na Zijn intocht en een eerste rondgang in de tempel gaat Jezus ’s avonds met de twaalf naar Bethanië en vertrekt de volgende morgen weer naar de stad.
8
De hemelvaart
Jezus leidt Zijn discipelen tot aan Bethanië, heft Zijn handen op en zegent hen. Terwijl Hij hen zegent, wordt Hij opgenomen in de hemel.
Theologische betekenis
Bethanië laat zien dat het evangelie niet alleen in de tempel en op de pleinen van Jeruzalem gestalte kreeg, maar ook in een huiskamer, bij een ziekbed en aan een maaltijd. Christus, Die over wind en zee gebiedt, weent om Zijn gestorven vriend. "Jezus weende" (Johannes 11:35). Hij kent het verdriet van Zijn volk van binnenuit.
Tegelijk is Hij de Heere over de dood. Zijn woord aan Martha geldt ook nu: "Ik ben de Opstanding en het Leven; die in Mij gelooft zal leven, al ware hij ook gestorven" (Johannes 11:25). De dood blijft een vijand, maar een overwonnen vijand. De opwekking van Lazarus was een teken en een voorproef; Lazarus werd teruggeroepen in het sterfelijke leven. De opstanding die Christus belooft, is die ten laatsten dage, waarover Martha zelf sprak (Johannes 11:24).
In Maria zien we het geloof dat aan de voeten van Jezus leert en daarna geeft zonder te rekenen. Zij koos het goede deel, en zij zalfde Hem met wat kostbaar was. Judas rekende, maar zijn zorg voor de armen was schijn (Johannes 12:6). Zo laat Bethanië twee antwoorden op Christus zien: liefde die zich geeft, en een hart dat zich van Hem afkeert.
En bij Bethanië nam de Heere afscheid met opgeheven handen. De laatste aanblik die de discipelen van Hem hadden, was die van de zegenende Christus. Daarom keerden zij niet bedroefd, maar met grote blijdschap naar Jeruzalem terug (Lukas 24:52).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Bethanië in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Bethanië
Waar lag Bethanië?
Bethanië lag op de oostelijke helling van de Olijfberg, aan de weg van Jeruzalem naar Jericho. Johannes zegt: "Bethanie nu was nabij Jeruzalem, omtrent vijftien stadien van daar" (Johannes 11:18), bijna drie kilometer. Het lag vlak bij Bethfage (Markus 11:1). Vandaag ligt op die plek het dorp al-Eizariya op de Westelijke Jordaanoever, vlak bij Oost-Jeruzalem. Die identificatie wordt algemeen aanvaard.
Wat betekent de naam Bethanië?
De naam begint met beth, huis, maar de betekenis van het tweede deel is onzeker. Voorgesteld zijn onder meer huis van de ellendige of arme en huis van Ananja. Dat laatste sluit aan bij een plaats Ananja die in Nehemia 11:32 naast Anathoth en Nob genoemd wordt; sommigen denken dat dit hetzelfde dorp is. De Bijbel zelf legt de naam niet uit. De moderne naam al-Eizariya is afgeleid van de naam Lazarus.
Wat is de betekenis van Bethanië in de Bijbel?
Bethanië is in de evangeliën het dorp van vriendschap, opstanding en toewijding. Jezus had Martha, Maria en Lazarus lief (Johannes 11:5), sprak er het woord "Ik ben de Opstanding en het Leven" (Johannes 11:25) en werd er gezalfd met het oog op Zijn begrafenis (Johannes 12:7). Van Bethanië uit werd Hij ten hemel opgenomen (Lukas 24:50-51). Daarom dragen in Nederland en Vlaanderen veel kerken, zorghuizen en gastenhuizen de naam Bethanië: het staat voor gastvrijheid, rust en zorg in de nabijheid van de Heere.
Ligt Bethanië in Israël?
Het bijbelse Bethanië lag in Judea, op bijna drie kilometer van Jeruzalem (Johannes 11:18), in het land Israël van de Bijbel. Het dorp dat nu op die plek ligt, al-Eizariya, hoort bij de Westelijke Jordaanoever en ligt net buiten Oost-Jeruzalem, aan de oostkant van de Olijfberg. Pelgrims bezoeken er het graf dat de traditie aan Lazarus toeschrijft. Niet te verwarren met Bethanië over de Jordaan, waar Johannes doopte (Johannes 1:28 noemt die plaats in de Statenvertaling Bethabara).
Waar staat Bethanië in de Bijbel?
Bethanië bij Jeruzalem staat in Mattheüs 21:17 en 26:6, Markus 11:1, 11:11-12 en 14:3, Lukas 19:29 en 24:50, en Johannes 11:1, 11:18 en 12:1. Lukas 10:38-42 vertelt over het huis van Martha en Maria zonder het dorp te noemen. De belangrijkste hoofdstukken zijn Johannes 11, over de opwekking van Lazarus, en Johannes 12, over de zalving. Het Oude Testament noemt Bethanië niet.
Wat gebeurde er in Bethanië?
In Bethanië ontving Martha Jezus in haar huis, terwijl Maria aan Zijn voeten luisterde (Lukas 10:38-42). Daar wekte Jezus Lazarus op, die vier dagen in het graf lag (Johannes 11). Kort voor het Pascha zalfde Maria Hem met kostbare nardus (Johannes 12:1-8). In de laatste week overnachtte Jezus er (Markus 11:11). Na Zijn opstanding leidde Hij de discipelen tot aan Bethanië en werd Hij opgenomen in de hemel (Lukas 24:50-51).
Wie woonden er in Bethanië?
De bekendste bewoners zijn Lazarus en zijn zusters Martha en Maria. Johannes zegt: "Jezus nu had Martha, en haar zuster, en Lazarus lief" (Johannes 11:5). Deze Maria is degene die de Heere zalfde en Zijn voeten met haar haren afdroogde (Johannes 11:2); zij is een andere Maria dan Maria Magdalena en de moeder van Jezus. Ook Simon de melaatse woonde er; in zijn huis vond een maaltijd plaats (Mattheüs 26:6).
Waarom overnachtte Jezus in Bethanië?
In Zijn laatste week was Jezus overdag in de tempel en ging Hij ’s avonds de stad uit. Mattheüs zegt dat Hij "naar Bethanie, en overnachtte aldaar" (Mattheüs 21:17), en Markus dat Hij met de twaalven naar Bethanië ging (Markus 11:11). Lukas zegt dat Hij de nachten op de Olijfberg doorbracht (Lukas 21:37), waaraan Bethanië lag. Een reden noemt de Bijbel niet. Wel weten wij dat daar Zijn vrienden Lazarus, Martha en Maria woonden.
In welk huis in Bethanië werd Jezus gezalfd?
Mattheüs en Markus noemen het huis van Simon de melaatse in Bethanië (Mattheüs 26:6, Markus 14:3). Johannes vertelt over een maaltijd in Bethanië waar Martha diende en Lazarus aanzat (Johannes 12:2), zonder het huis te noemen. De meeste uitleggers zien hierin hetzelfde gebeuren. Johannes noemt Maria, de zuster van Lazarus, als de vrouw die de zalf bracht (Johannes 12:3); over haar gaat de persoonspagina over Maria van Bethanië.
Waar lag Bethfage?
Bethfage, in de Statenvertaling Beth-fage, wordt naast Bethanië genoemd bij de intocht van Jezus (Markus 11:1, Lukas 19:29). Mattheüs zegt dat het aan de Olijfberg lag (Mattheüs 21:1). Daar liet Jezus een ezelin en een veulen halen. De precieze ligging is onzeker; de traditie zoekt Bethfage tussen Bethanië en de top van de Olijfberg, aan de weg naar Jeruzalem. De Bijbel noemt het dorp alleen bij de intocht.
Is Bethanië hetzelfde als Bethabara over de Jordaan?
Nee. Bethanië bij Jeruzalem is het dorp van Lazarus. In Johannes 1:28 leest de Statenvertaling: "Deze dingen zijn geschied in Bethabara, over de Jordaan, waar Johannes was dopende". Veel Griekse handschriften, ook de oudste, hebben op die plaats Bethanië; de Statenvertaling volgt de lezing Bethabara. Daarom spreekt men ook wel van Bethanië over de Jordaan. Die plaats lag bij de Jordaan, waar Johannes de Doper doopte, een flink eind van het dorp bij Jeruzalem; waar precies, is onzeker.
Bestaat Bethanië nog?
Ja. Op de plaats van het bijbelse Bethanië ligt nu het dorp al-Eizariya, op de Westelijke Jordaanoever vlak bij Oost-Jeruzalem. De Arabische naam is afgeleid van de naam Lazarus. Er wordt een rotsgraf getoond dat al sinds de vierde eeuw als het graf van Lazarus wordt aangewezen; Eusebius noemt het en de pelgrim Egeria beschrijft er een kerk. Dat het om dit graf gaat, berust op traditie, maar de ligging van het dorp staat vast.
Bijbelverhalen in Bethanië
Martha en Maria
Lukas 10:38-42
Wie was Lazarus in de Bijbel?
Johannes 11:1-44
De zalving in Bethanië
Johannes 12:1-8; Mattheüs 26:6-13; Markus 14:3-9
De intocht in Jeruzalem
Mattheüs 21:1-11; Johannes 12:12-19
Jezus reinigt de tempel
Mattheüs 21:12-17; Markus 11:15-18; Johannes 2:13-22
De hemelvaart van Jezus
Handelingen 1:1-11; Lukas 24:50-53
Gerelateerde plaatsen
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Olijfberg
De Olijfberg ligt in Oost-Jeruzalem en is bebouwd met wijken, wegen en kerken
Gethsemane
De traditionele plaats ligt aan de voet van de Olijfberg in Oost-Jeruzalem, naast de Kerk van Alle Volken, die in 1924 werd voltooid
Kidron
Het Kidrondal scheidt nog altijd de oude stad van Jeruzalem van de Olijfberg; over de ligging bestaat geen twijfel
Jericho
Het oudtestamentische Jericho is de heuvel Tell es-Sultan, aan de noordrand van het huidige Jericho (Ariha) op de Westelijke Jordaanoever
Bijbelse personen verbonden aan Bethanië
Bijbelhoofdstukken die zich in Bethanië afspelen
Leer meer over Bethanië met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Bethanië? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Bethanië.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Bethanië in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Bethanië.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Bethanië.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Bethanië.