1
Epafras brengt het Evangelie
De gemeente van Kolosse leert het Evangelie van Epafras. Hij komt uit hun eigen stad en is een getrouw dienaar van Christus.
Kolosse in de Bijbel
Kolossai (Grieks) is een oude naam uit Frygië. De betekenis is onbekend; een verband met het Griekse woord kolossos, reuzenbeeld, is niet aangetoond. De Statenvertaling schrijft Kolosse.
Kolosse was een stad in het dal van de Lycus in Frygië, in het westen van het huidige Turkije, dicht bij Laodicea en Hiërapolis. Aan de gemeente daar, die het Evangelie van Epafras had geleerd, schreef Paulus de brief aan de Kolossenzen (Kolossenzen 1:2, 1:7).
Ook bekend als: Colossae, Kolossai
Ligging
Kolosse lag in het zuidwesten van Frygië, in het dal van de rivier de Lycus, aan de voet van een hoge berg die nu Honaz Dağı heet. Verder stroomafwaarts lag Laodicea, en aan de noordkant van het dal, tegenover Laodicea, Hiërapolis. Door het dal liep de weg van Efeze en de kust naar het binnenland van Klein-Azië. In de tijd van Paulus hoorde Kolosse bij de Romeinse provincie Asia.
Vandaag
De ligging is zeker: de stad lag op een onbebouwde heuvel ten noorden van het stadje Honaz, in de provincie Denizli in Turkije. De heuvel is lang onopgegraven gebleven en pas recent nader onderzocht. Er is weinig meer te zien dan de heuvel zelf, enkele resten van gebouwen en losse stenen.
Geschiedenis
In de Perzische tijd was Kolosse een bloeiende stad. De Griekse geschiedschrijver Herodotus noemt haar een grote stad van Frygië, waar het leger van de Perzische koning Xerxes langs trok, en Xenophon spreekt rond 400 voor Christus van een bewoonde, welvarende en grote stad. De streek was bekend om haar wol. Later overvleugelden Laodicea en Hiërapolis haar, en de geograaf Strabo rekent Kolosse in zijn tijd tot de kleinere stadjes.
Het Evangelie kwam hier niet door Paulus zelf. De gemeente had het geleerd van Epafras, die zelf uit Kolosse kwam (Kolossenzen 1:7, 4:12). Paulus schrijft over zijn strijd voor hen en voor de gelovigen in Laodicea, "en zo velen als er mijn aangezicht in het vlees niet hebben gezien" (Kolossenzen 2:1). Waarschijnlijk ontstond de gemeente in de jaren dat Paulus in Efeze werkte en allen die in Asia woonden het Woord hoorden (Handelingen 19:10).
Paulus schreef de brief als gevangene (Kolossenzen 4:3, 4:18). Waar hij gevangen zat, zegt de brief niet; de oude kerk dacht aan Rome, sommige uitleggers aan Efeze of Caesarea. Tychikus bracht de brief, samen met Onesimus, die uit Kolosse kwam (Kolossenzen 4:7-9). De brief moest ook in Laodicea gelezen worden (Kolossenzen 4:16).
Tacitus vermeldt dat Laodicea rond 60 na Christus door een aardbeving werd verwoest; de latere geschiedschrijver Orosius noemt daarbij ook Hiërapolis en Kolosse. Hoe zwaar Kolosse getroffen werd, is niet bekend. In de Byzantijnse tijd nam het nabijgelegen Chonai, het huidige Honaz, de plaats van de stad over.
Betekenis in de Bijbel
Kolosse komt in Handelingen niet voor. De stad dankt haar plaats in de Bijbel aan de brief aan de Kolossenzen en, waarschijnlijk, aan de brief aan Filemon. Omdat Onesimus uit Kolosse kwam (Kolossenzen 4:9) en Archippus in beide brieven wordt genoemd (Kolossenzen 4:17, Filemon 1:2), nemen de meeste uitleggers aan dat Filemon in Kolosse woonde en dat de gemeente in zijn huis samenkwam.
De brief laat zien dat er in Kolosse een leer opkwam die Christus aanvulde met filosofie, inzettingen over spijs en feestdagen en een dienst der engelen (Kolossenzen 2:8, 2:16-18). Wat die leer precies inhield, is onder uitleggers omstreden. Paulus antwoordt niet met een lijst regels, maar met Christus: Hij is het Beeld des onzienlijken Gods en het Hoofd der Gemeente (Kolossenzen 1:15, 1:18).
Kolosse hoort met Laodicea en Hiërapolis bij de drie gemeenten in het Lycusdal waarover Epafras groten ijver had (Kolossenzen 4:13). Voor de Kolossenzen zelf streed hij in de gebeden (Kolossenzen 4:12).
Sleutelgebeurtenissen in Kolosse
2
Strijd voor een onbekende gemeente
Paulus schrijft over zijn strijd voor de Kolossenzen en voor Laodicea, gemeenten die zijn aangezicht in het vlees niet hebben gezien.
3
Tychikus en Onesimus brengen de brief
Tychikus en Onesimus, die uit Kolosse komt, worden met de brief gezonden om de gemeente te vertroosten en van Paulus te vertellen.
4
Brieven uitgewisseld met Laodicea
De brief moet ook in Laodicea gelezen worden, en de Kolossenzen moeten de brief lezen die uit Laodicea komt.
5
Onesimus terug naar Filemon
Paulus stuurt Onesimus terug naar Filemon, die waarschijnlijk in Kolosse woonde, niet meer als een dienstknecht, maar als een geliefde broeder in de Heere.
Theologische betekenis
Aan een kleine gemeente in een stad over haar hoogtepunt heen schreef Paulus over de volheid van Christus. "Want in Hem woont al de volheid der Godheid lichamelijk; En gij zijt in Hem volmaakt" (Kolossenzen 2:9-10). Wie Christus heeft, heeft geen aanvulling nodig van menselijke wijsheid of eigenwillige godsdienst. De gereformeerde uitleg heeft hier steeds de genoegzaamheid van Christus gelezen, tegenover elke leer die iets aan Zijn werk toevoegt.
De brief aan Filemon laat zien wat dat Evangelie in een huis doet. Onesimus, eertijds onnut (Filemon 1:11), keert terug "niet als een dienstknecht, maar meer dan een dienstknecht, namelijk een geliefden broeder" (Filemon 1:16). Zo raakt de leer over Christus, het Hoofd, ook de verhoudingen in de gemeente van Kolosse.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Kolosse in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Kolosse
Waar lag Kolosse?
Kolosse lag in het dal van de rivier de Lycus in Frygië, in het westen van Klein-Azië, in de huidige provincie Denizli in Turkije. De plek is een onbebouwde heuvel ten noorden van het stadje Honaz. In hetzelfde dal lagen Laodicea en Hiërapolis. In de tijd van Paulus hoorde Kolosse bij de Romeinse provincie Asia, met Efeze als belangrijkste stad.
Wat betekent de naam Kolosse?
De betekenis is onbekend. De naam Kolossai is ouder dan de Griekse tijd en komt waarschijnlijk uit een taal van Frygië. Er wordt soms een verband gelegd met het Griekse woord kolossos, reuzenbeeld, bekend van de Kolossus van Rhodos, maar dat verband is niet aangetoond. De Statenvertaling schrijft Kolosse; de bewoners heten de Kolossenzen.
Waar staat Kolosse in de Bijbel?
De naam Kolosse staat één keer in de Bijbel, in de aanhef van de brief: "Den heiligen en gelovige broederen in Christus, die te Kolosse zijn" (Kolossenzen 1:2). De hele brief aan de Kolossenzen is aan deze gemeente gericht. Waarschijnlijk hoort ook de brief aan Filemon bij Kolosse, omdat Onesimus en Archippus in beide brieven voorkomen (Kolossenzen 4:9, 4:17, Filemon 1:2).
Is Paulus in Kolosse geweest?
Waarschijnlijk niet. Paulus schrijft dat hij strijd heeft voor de Kolossenzen en voor die in Laodicea, "en zo velen als er mijn aangezicht in het vlees niet hebben gezien" (Kolossenzen 2:1). De meeste uitleggers lezen daarin dat hij de gemeente niet persoonlijk kende. Handelingen noemt Kolosse ook niet. Wel vraagt Paulus Filemon een herberg voor hem klaar te maken (Filemon 1:22); of hij later nog kwam, weten wij niet.
Wie stichtte de gemeente van Kolosse?
De gemeente leerde het Evangelie van Epafras, die Paulus "onzen geliefden mededienstknecht" noemt (Kolossenzen 1:7). Epafras kwam zelf uit Kolosse (Kolossenzen 4:12) en had ook ijver voor Laodicea en Hiërapolis (Kolossenzen 4:13). Waarschijnlijk bracht hij het Evangelie mee uit Efeze, waar Paulus twee jaar werkte en waarvandaan het Woord door heel Asia ging (Handelingen 19:10).
Werd Kolosse door een aardbeving verwoest?
Mogelijk getroffen, maar hoe zwaar is onbekend. De Romeinse geschiedschrijver Tacitus vermeldt dat Laodicea rond 60 na Christus door een aardbeving werd verwoest. De latere geschiedschrijver Orosius noemt bij die ramp ook Hiërapolis en Kolosse. De Bijbel zegt er niets over. Kolosse bleef daarna nog bewoond, maar verloor haar betekenis; in de Byzantijnse tijd nam het nabijgelegen Chonai, het huidige Honaz, de plaats van de stad over.
Wat is er vandaag van Kolosse te zien?
Weinig. De plaats van Kolosse, een heuvel ten noorden van Honaz in de provincie Denizli, is lang onopgegraven gebleven en pas recent nader onderzocht. Er is weinig meer te zien dan de heuvel zelf en wat losse resten. Dat is anders dan bij het nabije Laodicea en Hiërapolis, waar grote opgravingen zijn gedaan. De identificatie van de plek zelf is wel zeker.
Wat zegt de brief aan de Kolossenzen over de gemeente in Kolosse?
De brief tekent een jonge gemeente die Paulus alleen van horen kende. Via Epafras had hij gehoord van haar geloof en haar liefde tot alle heiligen (Kolossenzen 1:4, 1:8). Tegelijk dreigde een leer die Christus aanvulde met filosofie, voorschriften en een dienst der engelen (Kolossenzen 2:8, 2:18). Paulus waarschuwt de gemeente en wijst haar op Christus, in Wie al de schatten der wijsheid en der kennis verborgen zijn (Kolossenzen 2:3). Met de brief stuurt hij Onesimus mee terug, een van hun eigen stadgenoten (Kolossenzen 4:9).
Gerelateerde plaatsen
Bijbelse personen verbonden aan Kolosse
Bijbelhoofdstukken die zich in Kolosse afspelen
Leer meer over Kolosse met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Kolosse? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Kolosse.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Kolosse in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Kolosse.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Kolosse.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Kolosse.