1
Tyrus aan de grens van Aser
Bij de verdeling van het land loopt de grens van Aser tot aan de vaste stad Tyrus. De stad zelf blijft buiten Israël.
Tyrus in de Bijbel
Tsor (Hebreeuws) betekent rots, wat past bij het rotseiland waarop de oude stad lag. In het Grieks heet de stad Tyros, in het Latijn Tyrus; de moderne Arabische naam is Sur. De Statenvertaling schrijft Tyrus en noemt de inwoners Tyriers.
Tyrus, nu Sur in Libanon, was een rijke Fenicische havenstad op een rotseiland voor de kust, 35 kilometer ten zuiden van Sidon. Koning Hiram van Tyrus leverde ceders voor het paleis van David en de tempel van Salomo (1 Koningen 5), en de profeten spraken het oordeel uit over haar hoogmoed. Jezus en Paulus kwamen in de streek van Tyrus.
Ook bekend als: Tyre, Sur, Tzor, Sor, Tsur
Ligging
Tyrus lag aan de Fenicische kust van de Middellandse Zee, ongeveer 35 kilometer ten zuiden van Sidon en ten noorden van de berg Karmel. De stad bestond uit een deel op het vasteland en een rotseiland op korte afstand van de kust. Op dat eiland lagen de havens, het paleis en de tempels; de ligging maakte de stad moeilijk in te nemen. Het gebied van de stam Aser grensde eraan (Jozua 19:29).
Vandaag
Tyrus is zeker geïdentificeerd: het is de stad Sur in het zuiden van Libanon. Het oude eiland is sinds de belegering door Alexander de Grote in 332 voor Christus met het vasteland verbonden; door aanslibbing langs zijn dam is het een schiereiland geworden. De archeologische resten, vooral uit de Romeinse en Byzantijnse tijd, staan op de werelderfgoedlijst van UNESCO.
Geschiedenis
Tyrus komt in de Bijbel voor het eerst voor bij de verdeling van het land: de grens van Aser liep "tot aan de vaste stad Tyrus" (Jozua 19:29). De stad bleef echter buiten Israël en groeide uit tot een van de belangrijkste handelssteden aan de Middellandse Zee.
Die rijkdom had drie bronnen. De eerste was purperverf, gewonnen uit zeeslakken voor de kust, zo kostbaar dat purper de kleur van koningen werd; Ezechiël noemt "hemelsblauw en purper" in zijn klaaglied over de stad (Ezechiël 27:7). De tweede was het cederhout van de Libanon. De derde was de scheepvaart: Tyrische schepen voeren tot ver in het westen, en volgens de overlevering was Carthago in Noord-Afrika een dochterstad van Tyrus. Jesaja noemt Tyrus "die kronende stad, welker kooplieden vorsten zijn" (Jesaja 23:8).
In de tijd van David en Salomo was de verhouding met Israël goed. "Hiram, de koning van Tyrus, zond boden tot David, en cederenhout, en timmerlieden, en metselaars" (2 Samuël 5:11). Later leverde Hiram ceders en dennenhout voor de tempel, in ruil voor tarwe en olie, en de twee koningen maakten een verbond (1 Koningen 5:1-12). Een andere Hiram, de zoon van een weduwe uit Naftali (volgens 2 Kronieken 2:14 een vrouw uit Dan) en een man van Tyrus, maakte het koperwerk voor de tempel (1 Koningen 7:13-14). Salomo gaf de koning twintig steden in Galilea, maar Hiram vond ze niet goed en noemde ze het land Kabul (1 Koningen 9:11-13).
In de eeuw daarna kwam Izebel uit het Fenicische koningshuis naar Israël (1 Koningen 16:31); volgens Josephus regeerde haar vader Eth-Baal over Tyrus en Sidon. De profeten richtten zich scherp tegen de stad. Amos verwijt Tyrus dat zij het volk van God aan Edom had overgeleverd en "niet gedacht aan het verbond der broederen" (Amos 1:9). Jesaja 23 kondigt aan dat Tyrus zeventig jaar vergeten zou worden. Ezechiël wijdt drie hoofdstukken aan de stad (26-28): het oordeel over haar muren, een klaaglied over Tyrus als prachtig schip, en een woord tegen haar vorst, die zei: "Ik ben God, ik zit in Godes stoel, in het hart der zeeen" (Ezechiël 28:2).
Volgens Josephus belegerde Nebukadnezar Tyrus dertien jaar lang. In 332 voor Christus nam Alexander de Grote de eilandstad in door vanaf het vasteland een dam in zee aan te leggen, met puin van de oude stad. Veel uitleggers zien daarin de vervulling van Ezechiël 26:12. In het Nieuwe Testament kwamen mensen uit de omgeving van Tyrus en Sidon naar Jezus (Markus 3:8), en Jezus ging Zelf "naar de landpalen van Tyrus en Sidon" (Markus 7:24). Op weg naar Jeruzalem bleef Paulus zeven dagen bij de discipelen in Tyrus; bij het afscheid knielden zij met vrouwen en kinderen aan de oever en baden (Handelingen 21:3-6).
Betekenis in de Bijbel
In de Schrift staat Tyrus voor de hoogmoed van de handelsstad die haar rijkdom aan zichzelf toeschrijft. Ezechiël 27 beschrijft haar als een prachtig schip, gebouwd van ceders en versierd met purper: "O Tyrus! gij zegt: Ik ben volmaakt in schoonheid" (Ezechiël 27:3). Maar juist die welvaart wordt haar ondergang. De HEERE kondigt aan dat haar "stenen, en uw hout, en uw stof" in het water geworpen zullen worden (Ezechiël 26:12) en dat zij een gladde steenrots zal worden, "tot uitspreiding der netten" (Ezechiël 26:14).
De vorst van Tyrus wordt in Ezechiël 28 getekend als iemand die zich God waant: "Uw hart verheft zich over uw schoonheid" (Ezechiël 28:17). In het klaaglied heet hij "vol van wijsheid en volmaakt in schoonheid" en "Gij waart in Eden, Gods hof" (Ezechiël 28:12-13). Veel uitleggers zien achter deze woorden ook de val van satan; anderen lezen ze als dichterlijke aanklacht tegen een menselijke koning. Zo wordt Tyrus het beeld van elke macht die God vergeet.
Toch klinkt er ook een andere toon. Psalm 45:13 spreekt over "de dochter van Tyrus" die met geschenken komt. Psalm 87:4 noemt de Tyriër onder hen die in Sion geboren zijn. En Jesaja 23:18 zegt dat haar koophandel "den HEERE heilig" zal zijn.
In het Nieuwe Testament noemt Jezus Tyrus en Sidon als steden die zich bekeerd zouden hebben als zij Zijn krachten hadden gezien (Mattheüs 11:21-22). In de streek van Tyrus vindt Hij het geloof van een heidense moeder (Markus 7:24-30), en in de stad Tyrus vindt Paulus later een gemeente. Het beeld is daarmee tweeledig: een stad van hoogmoed, en tegelijk een plaats waar Gods genade binnenkomt.
Sleutelgebeurtenissen in Tyrus
2
Hiram bouwt voor David
Hiram, koning van Tyrus, stuurt boden, cederhout, timmerlieden en metselaars naar David, en zij bouwen voor hem een huis in Jeruzalem.
3
Verbond van Hiram en Salomo
Hiram levert ceders en dennenhout uit de Libanon voor de tempel, op vlotten over zee. Salomo geeft jaarlijks tarwe en olie, en de twee koningen sluiten een verbond.
4
Amos klaagt Tyrus aan
Tyrus heeft Gods volk aan Edom overgeleverd en het verbond der broederen vergeten. De HEERE zal een vuur zenden in de muur van Tyrus.
5
De last van Tyrus
Jesaja kondigt de val van de rijke handelsstad aan: Tyrus zal zeventig jaar vergeten worden. Aan het eind zal haar koophandel de HEERE heilig zijn.
6
Ezechiël profeteert tegen Tyrus
Vele volken zullen tegen Tyrus opkomen, haar muren afbreken en haar stenen en hout in het water werpen. Zij wordt een gladde steenrots voor het uitspreiden van netten.
7
Klaaglied over het schip Tyrus
Ezechiël beschrijft Tyrus als een prachtig schip van ceder en purper, met zeelieden en handelaars uit vele volken, dat in het hart der zeeën vergaat.
8
Woord tegen de vorst van Tyrus
De vorst van Tyrus zegt dat hij God is. De HEERE antwoordt dat hij een mens is en geen God, en kondigt zijn val aan.
9
Jezus in de streek van Tyrus
Jezus gaat naar de landpalen van Tyrus en Sidon. Een Griekse vrouw, van geboorte uit Syro-Fenicië, vraagt genezing voor haar dochter en ontvangt die om haar antwoord.
10
Paulus zeven dagen in Tyrus
Op weg naar Jeruzalem blijft Paulus zeven dagen bij de discipelen in Tyrus. Bij het afscheid knielen zij met vrouwen en kinderen aan de oever en bidden.
Theologische betekenis
Tyrus leert dat welvaart geen veilige haven is. Een stad die haar eigen schoonheid bewondert en haar rijkdom aan zichzelf toeschrijft, vaart op schipbreuk aan. Het klaaglied van Ezechiël 27 is een waarschuwing voor ieder volk en ieder mens die meent dat handel, kennis of cultuur hem onafhankelijk maken van God. De vorst die zei "Ik ben God" wordt eraan herinnerd dat hij "een mens en geen God" is (Ezechiël 28:2).
Tegelijk laat Tyrus zien dat Gods genade wijder is dan Israël. Het cederhout van Hiram werd verwerkt in het huis van de HEERE. Psalm 87 rekent de Tyriër bij hen die in Sion geboren zijn. Jezus vindt in de streek van Tyrus een vrouw met groot geloof, en Paulus vindt in de stad een gemeente die met hem bidt aan het strand. Gods geschiedenis met Tyrus is dus niet alleen oordeel.
Zo is Tyrus een spiegel. De vraag is waarop een mens vertrouwt: op eigen markt, plannen en vestingen, of op de levende God, Die de hoogmoedigen vernedert en de nederigen genade geeft. Tyrus roept op tot nederigheid in voorspoed en tot vertrouwen in nood.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Tyrus in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Tyrus
Waar ligt Tyrus, en hoe heet de stad nu?
Tyrus ligt aan de Middellandse Zee in het zuiden van Libanon en heet nu Sur. In de Bijbel lag de stad in Fenicië, ongeveer 35 kilometer ten zuiden van Sidon. Het hart van de stad lag op een rotseiland voor de kust, met een deel op het vasteland. Sinds Alexander de Grote in 332 voor Christus een dam naar het eiland aanlegde, is het oude eiland een schiereiland.
Wat betekent de naam Tyrus?
De Hebreeuwse naam Tsor betekent rots. De naam past bij het rotseiland voor de kust waarop het oude centrum van de stad lag. Tyrus is de Latijnse vorm van de Griekse naam Tyros, en de huidige Arabische naam Sur gaat op dezelfde oude naam terug. In de Statenvertaling heet de stad Tyrus en heten de inwoners Tyriers (Handelingen 12:20).
Waar staat Tyrus in de Bijbel?
Tyrus komt voor het eerst voor in Jozua 19:29, bij de grens van Aser. Hiram van Tyrus staat in 2 Samuël 5:11 en 1 Koningen 5 en 9. De profeten spreken over de stad in Jesaja 23 (De last van Tyrus), Jeremia 25:22, Ezechiël 26 tot 28, Joël 3:4, Amos 1:9-10 en Zacharia 9:2-3. In het Nieuwe Testament noemt Jezus Tyrus en Sidon in Mattheüs 11:21-22 en gaat Hij naar die streek in Markus 7:24. Handelingen 21:3-7 vertelt over Paulus in Tyrus.
Waar staat Tyrus om bekend in de Bijbel?
Tyrus is bekend om handel, scheepvaart, cederhout en purper. Koning Hiram van Tyrus leverde hout en vaklieden voor het paleis van David (2 Samuël 5:11) en voor de tempel van Salomo (1 Koningen 5). De profeten spraken het oordeel uit over de hoogmoed van de stad, vooral Jesaja 23 en Ezechiël 26 tot 28. In het Nieuwe Testament gaat Jezus naar de streek van Tyrus (Markus 7:24) en vindt Paulus er een gemeente (Handelingen 21:3-6).
Waarom worden Tyrus en Sidon vaak samen genoemd?
Tyrus en Sidon waren de twee belangrijkste Fenicische havensteden, ongeveer 35 kilometer van elkaar aan dezelfde kust. Daarom staan ze in de Bijbel vaak samen: in de profetieën (Joël 3:4, Zacharia 9:2) en in de evangeliën, waar Jezus "naar de landpalen van Tyrus en Sidon" gaat (Markus 7:24). Sidon wordt als eerste genoemd (Genesis 10:15) en gold als de oudere stad, Tyrus werd later de rijkste en machtigste.
Waarom was Tyrus zo rijk?
Tyrus werd rijk door purperverf, cederhout en scheepvaart. Het purper werd gewonnen uit zeeslakken voor de kust en was zeer kostbaar; Ezechiël 27:7 noemt het in zijn klaaglied over de stad. Het cederhout van de Libanon werd verhandeld en gebruikt voor schepen. Tyrische schepen voeren tot ver in het westen, en volgens de overlevering stichtte Tyrus Carthago. Jesaja 23:8 noemt haar kooplieden vorsten.
Wie was Hiram van Tyrus?
Hiram was koning van Tyrus in de tijd van David en Salomo. Hij stuurde cederhout, timmerlieden en metselaars voor het huis van David (2 Samuël 5:11) en leverde ceders en dennenhout voor de tempel, waarna hij met Salomo een verbond sloot (1 Koningen 5:1-12). Er was ook een tweede Hiram, een vakman uit Tyrus wiens moeder uit Naftali kwam, volgens 2 Kronieken 2:14 uit Dan; hij maakte het koperwerk van de tempel (1 Koningen 7:13-14).
Wat profeteerde Ezechiël over Tyrus?
Ezechiël wijdt drie hoofdstukken aan Tyrus. In hoofdstuk 26 zegt de HEERE dat vele volken tegen de stad zullen opkomen en dat zij een gladde steenrots wordt, "tot uitspreiding der netten" (Ezechiël 26:14). Hoofdstuk 27 is een klaaglied over Tyrus als prachtig schip dat vergaat. Hoofdstuk 28 richt zich tegen de vorst van Tyrus, die zei "Ik ben God", terwijl hij "een mens en geen God" was (Ezechiël 28:2).
Is de profetie over Tyrus vervuld?
Volgens Josephus belegerde Nebukadnezar Tyrus dertien jaar. In 332 voor Christus nam Alexander de Grote de eilandstad in door een dam naar het eiland aan te leggen, gemaakt van puin van de stad op het vasteland. Veel uitleggers zien hierin de vervulling van Ezechiël 26:12, waar staat dat de stenen, het hout en het stof van Tyrus in het water geworpen zouden worden. Tyrus werd later wel weer bewoond.
Is Jezus in Tyrus geweest?
Jezus ging "naar de landpalen van Tyrus en Sidon" en wilde daar in een huis verborgen blijven (Markus 7:24). In die streek vroeg een Griekse vrouw, van geboorte uit Syro-Fenicië, om genezing voor haar dochter. Jezus prees haar antwoord en haar dochter werd genezen (Markus 7:29). Of Hij in de stad zelf kwam, zegt de tekst niet; het gaat om het grensgebied van Tyrus.
Wat is er vandaag van Tyrus te zien?
Tyrus is nu de stad Sur in het zuiden van Libanon. Het oude eiland is sinds de belegering door Alexander de Grote met het vasteland verbonden en is een schiereiland geworden. De opgegraven resten stammen vooral uit de Romeinse en Byzantijnse tijd: een zuilenstraat, een renbaan, een triomfboog en een grote begraafplaats. Zij staan op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Van de Fenicische stad uit de tijd van Hiram en Ezechiël is weinig zichtbaar.
Was er in de tijd van Paulus een gemeente in Tyrus?
Ja. Op weg naar Jeruzalem legde het schip van Paulus aan in Tyrus om de lading te lossen, en hij vond daar discipelen (Handelingen 21:3-4). Hij bleef zeven dagen. Bij het vertrek brachten zij hem met vrouwen en kinderen tot buiten de stad, en zij knielden aan de oever om te bidden (Handelingen 21:5). Hoe de gemeente ontstond, vertelt de Bijbel niet.
Bijbelverhalen in Tyrus
Gerelateerde plaatsen
Sidon
Sidon is zeker geïdentificeerd: het is de huidige havenstad Saida (Sajda) in het zuiden van Libanon
Libanon
De ligging is zeker: het gebergte draagt nog altijd de naam Libanon en ligt grotendeels in de staat Libanon, die naar de bergen is genoemd; het Antilibanon vormt de grens met Syrië
Zarfath
Zarfath wordt met zekerheid gelijkgesteld met de ruïneheuvel bij het dorp Sarafand aan de kust van Zuid-Libanon, ten zuiden van Sidon
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Berg Karmel
De Karmel ligt in het noorden van Israël; de identificatie is zeker
Bijbelse personen verbonden aan Tyrus
Hiram
Onzeker; mogelijk edel
David
Geliefde
Salomo
Vrede / Vredevol
Ezechiël
God sterkt, of God maakt sterk
De Kananese vrouw
Vrouw uit Kanaän (geen eigennaam)
Jezus Christus
De HEERE redt / Gezalfde
Paulus
Klein / Gering
Joël
De HEERE is God
Nebukadnezar
Waarschijnlijk: Nabu, bescherm de grenssteen
Herodes Agrippa I
Herodes: mogelijk heldhaftig
Bijbelhoofdstukken die zich in Tyrus afspelen
Ezechiël 26
De aankondiging dat de handelsstad een kale rots zal worden.
Markus 7
Jezus trekt naar de streek van Tyrus en ontmoet de Syro-Fenicische vrouw.
1 Koningen 5
Hiram van Tyrus levert het cederhout voor de tempel van Salomo.
Ezechiël 28
Het woord van de HEERE tegen de vorst van Tyrus, die zich een god waande.
Leer meer over Tyrus met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Tyrus? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Tyrus.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Tyrus in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Tyrus.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Tyrus.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Tyrus.