1
Ouderlingen in de zuidelijke steden
Op de eerste reis verkondigen Paulus en Barnabas het Evangelie in de steden in het zuiden van Galatië en stellen zij in elke gemeente ouderlingen aan.
Galatië in de Bijbel
Galatia (Grieks) betekent land van de Galaten. Galatai was de Griekse naam voor de Kelten. De Statenvertaling schrijft Galatie en spreekt van de Galaten.
Galatië was een streek en Romeinse provincie in het midden van Klein-Azië, genoemd naar de Galaten, Keltische stammen die zich daar vestigden. Paulus trok er meermalen doorheen en schreef een brief "aan de Gemeenten van Galatie" (Galaten 1:2). Welke gemeenten dat precies waren, is onder uitleggers omstreden.
Ook bekend als: Galatie, Galatia
Ligging
Het oude stamgebied van de Galaten lag op de hoogvlakte van centraal Klein-Azië, rond de steden Ancyra (het huidige Ankara), Pessinus en Tavium. De Romeinse provincie Galatië was veel groter: zij reikte in de tijd van Paulus naar het zuiden tot in Pisidië en Lykaonië, met de steden Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystra en Derbe. Het oude stamgebied grensde aan Frygië in het westen, Bithynië en Paflagonië in het noorden en Kappadocië in het oosten.
Vandaag
Galatië ligt in het midden van het huidige Turkije. Ankara, de hoofdstad van Turkije, was als Ancyra het centrum van een van de drie Galatische stammen en later de hoofdstad van de Romeinse provincie. De streek zelf is zeker bekend. Op de hoogvlakte liggen de resten van Pessinus, en in Ankara staat de tempel van Augustus met zijn opschrift.
Geschiedenis
De Galaten waren Kelten die in de derde eeuw voor Christus vanuit Europa naar Klein-Azië overstaken, volgens de gangbare datering rond 278 voor Christus. Zij kwamen als huurlingen van een koning van Bithynië en trokken daarna plunderend door het land. Zij vestigden zich op de hoogvlakte rond Ancyra; latere nederlagen, onder meer tegen de koningen van Pergamum, maakten een einde aan hun strooptochten. Daar woonden drie stammen, elk met een eigen centrum. Hun naam bleef aan de streek hangen.
In de tweede en eerste eeuw voor Christus werden de Galatische vorsten bondgenoten van Rome. Na de dood van de laatste koning, Amyntas, maakte keizer Augustus in 25 voor Christus van zijn rijk de Romeinse provincie Galatië. Die omvatte niet alleen het oude Keltische land, maar ook gebieden in het zuiden met steden van een heel andere bevolking. Zo hoorden Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystra en Derbe in de tijd van Paulus bestuurlijk bij Galatië.
Op zijn eerste zendingsreis predikte Paulus met Barnabas in die zuidelijke steden (Handelingen 13:14 tot 14:23). Op de tweede reis bezocht hij ze opnieuw en trok hij met Silas en Timotheüs door "Frygie, en het land van Galatie" (Handelingen 16:6). Op de derde reis doorreisde hij "het land van Galatie en Frygie, versterkende al de discipelen" (Handelingen 18:23).
Aan de gemeenten van Galatië schreef Paulus zijn brief aan de Galaten (Galaten 1:2). Hij herinnert hen eraan dat hij hun het Evangelie de eerste keer verkondigde door zwakheid van het vlees, en dat zij hem ontvingen als een engel Gods (Galaten 4:13-14). Ook gaf hij de gemeenten van Galatië opdracht voor de inzameling voor de heiligen in Jeruzalem (1 Korinthe 16:1). Later ging Krescens naar Galatië (2 Timotheüs 4:10), en Petrus richtte zijn eerste brief onder meer aan de vreemdelingen verstrooid in Galatië (1 Petrus 1:1).
Betekenis in de Bijbel
Galatië dankt zijn plaats in de Bijbel vooral aan de brief aan de Galaten. Kort nadat Paulus de gemeenten gesticht had, kwamen er leraars die zeiden dat de gelovigen uit de heidenen zich moesten laten besnijden en de wet van Mozes moesten houden. Paulus noemt dat een ander evangelie (Galaten 1:6). Hij schrijft met grote bewogenheid: "O gij uitzinnige Galaten, wie heeft u betoverd" (Galaten 3:1).
Het hoofdthema is de rechtvaardiging door het geloof. Wie in Christus gelooft, is een kind van Abraham en erfgenaam van de belofte (Galaten 3:7, 3:29). De wet was een tuchtmeester tot Christus (Galaten 3:24). Daaruit volgt het leven in de vrijheid: "Staat dan in de vrijheid, met welke ons Christus vrijgemaakt heeft" (Galaten 5:1). De uitleg van de brief per hoofdstuk staat bij de bijbeluitleg.
Wie de geadresseerden waren, is omstreden. Volgens de Noord-Galatiëtheorie schreef Paulus aan gemeenten in het oude stamgebied rond Ancyra, die hij op zijn tweede reis zou hebben gesticht (Handelingen 16:6). Volgens de Zuid-Galatiëtheorie gaat het om de gemeenten van de eerste reis in Antiochië, Ikonium, Lystra en Derbe, die bestuurlijk ook bij Galatië hoorden. Beide opvattingen hebben verdedigers; de boodschap van de brief hangt er niet van af.
Sleutelgebeurtenissen in Galatië
2
Door Frygië en het land van Galatië
Op de tweede reis trekken Paulus, Silas en Timotheüs door Frygië en het land van Galatië. De Heilige Geest verhindert hen het Woord in Azië te spreken.
3
De discipelen versterkt
Aan het begin van de derde reis doorreist Paulus het land van Galatië en Frygië om alle discipelen te versterken.
4
De brief aan de Galaten
Paulus schrijft aan de gemeenten van Galatië, die zich laten overbrengen tot een ander evangelie, en verdedigt de rechtvaardiging door het geloof. Wanneer precies, is omstreden.
5
Inzameling voor Jeruzalem
Paulus heeft de gemeenten in Galatië opdracht gegeven voor de inzameling voor de heiligen, en vraagt Korinthe hetzelfde te doen.
Theologische betekenis
De gemeenten van Galatië stonden voor de vraag waardoor een mens rechtvaardig is voor God: door Christus alleen, of door Christus en de werken der wet. Paulus laat geen tussenweg open: "de mens niet gerechtvaardigd wordt uit de werken der wet, maar door het geloof van Jezus Christus" (Galaten 2:16). Als de gerechtigheid door de wet was, dan was Christus tevergeefs gestorven (Galaten 2:21).
Daarom werd de brief aan de Galaten in de Reformatie zo belangrijk. Luther schreef er een bekende uitleg over, en de gereformeerde belijdenis spreekt dezelfde taal: wij worden gerechtvaardigd door het geloof alleen, zonder enige verdienste van onze kant (Heidelbergse Catechismus, vraag en antwoord 60 en 61). Dat is geen leer voor een ver verleden; de verleiding om het eigen doen als grond van de zaligheid te zien, blijft in elke tijd bestaan.
Tegelijk leert de brief dat de vrijheid in Christus geen vrijbrief is: "gebruikt de vrijheid niet tot een oorzaak voor het vlees" (Galaten 5:13). De gelovige is met Christus gekruist en leeft door het geloof in de Zoon van God (Galaten 2:20). Die nieuwe gehoorzaamheid komt voort uit de Geest en niet uit de wet als weg tot het leven (Galaten 5:16-25).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Galatië in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Galatië
Waar lag het land Galatië?
Galatië lag in het midden van Klein-Azië, in het midden van het huidige Turkije. Het oude stamgebied van de Galaten lag rond Ancyra, het huidige Ankara. De Romeinse provincie Galatië was groter en reikte in de tijd van Paulus naar het zuiden tot in Pisidië en Lykaonië. Daardoor hoorden ook Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystra en Derbe bij Galatië.
Wie waren de Galaten?
De Galaten waren Kelten. In de derde eeuw voor Christus staken zij vanuit Europa over naar Klein-Azië en vestigden zich op de hoogvlakte rond Ancyra. Hun naam bleef aan de streek en de latere Romeinse provincie hangen. In de brief van Paulus zijn de Galaten de gelovigen in de gemeenten van Galatië, wie hun afkomst ook was.
Wat betekent de naam Galatië?
Galatië betekent land van de Galaten. Galatai was de Griekse naam voor de Kelten. De streek kreeg haar naam van de Keltische stammen die zich er in de derde eeuw voor Christus vestigden. De Statenvertaling schrijft Galatie.
Waar staat Galatië in de Bijbel?
Galatië wordt genoemd in Handelingen 16:6 en 18:23, waar Paulus door het land van Galatië reist, in Galaten 1:2, waar hij schrijft aan de gemeenten van Galatië, en in 1 Korinthe 16:1 over de inzameling voor Jeruzalem. Verder in 2 Timotheüs 4:10, waar Krescens naar Galatië gaat, en in 1 Petrus 1:1. De steden in het zuiden van de provincie spelen in Handelingen 13 en 14.
Aan wie schreef Paulus de brief aan de Galaten?
Paulus schreef "aan de Gemeenten van Galatie" (Galaten 1:2). Welke gemeenten dat waren, is omstreden. Volgens de Noord-Galatiëtheorie ging het om gemeenten in het oude stamgebied rond Ancyra. Volgens de Zuid-Galatiëtheorie ging het om de gemeenten van de eerste reis in Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystra en Derbe. Beide opvattingen worden verdedigd. Ook de datering van de brief hangt van deze keuze af.
Is Galatië hetzelfde als Gallië?
Nee. Gallië is het land van de Kelten in West-Europa, ongeveer het huidige Frankrijk. Galatië ligt in Klein-Azië. De namen hangen wel samen: de Grieken noemden de Kelten Galatai, de Romeinen Galli. Keltische stammen die in de derde eeuw voor Christus vanuit Europa naar Klein-Azië overstaken, gaven hun naam aan de streek. De Statenvertaling schrijft Galatie.
Sinds wanneer was Galatië een Romeinse provincie?
Sinds 25 voor Christus. Na de dood van de Galatische koning Amyntas maakte keizer Augustus van zijn rijk de provincie Galatië. Die was groter dan het oude stamgebied rond Ancyra en omvatte ook steden in Pisidië en Lykaonië, zoals Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystra en Derbe. Daarom kan Galatië in het Nieuwe Testament zowel het stamgebied als de hele provincie betekenen.
Wat is er vandaag van Galatië over?
De naam Galatië wordt niet meer gebruikt; het gebied ligt in het midden van Turkije. In Ankara, het oude Ancyra, staan resten van de tempel van Augustus met het bekende opschrift waarin de keizer verslag doet van zijn daden. Ook van Pessinus zijn resten opgegraven. De steden in het zuiden van de oude provincie, zoals Antiochië in Pisidië en Lystra, zijn als opgravingsterrein bekend.
Gerelateerde plaatsen
Antiochië in Pisidië
De identificatie is zeker: de resten liggen bij het stadje Yalvaç in de provincie Isparta in Turkije
Ikonium
De identificatie is zeker: Ikonium is de huidige stad Konya in Turkije, een grote provinciehoofdstad
Lystra
Lystra lag op de heuvel Zoldera bij het dorp Hatunsaray, ongeveer dertig kilometer ten zuiden van Konya, het oude Ikonium, in Turkije
Derbe
Waarschijnlijk de heuvel Kerti Hüyük ten noorden van Karaman in Turkije, waar in de jaren vijftig van de twintigste eeuw een inscriptie werd gevonden die de raad en het volk van Derbe noemt; zeker is dat niet
Antiochië in Syrië
Het huidige Antakya in de provincie Hatay in het zuiden van Turkije, dicht bij de grens met Syrië; de identificatie is zeker
Bijbelse personen verbonden aan Galatië
Bijbelhoofdstukken die zich in Galatië afspelen
Leer meer over Galatië met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Galatië? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Galatië.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Galatië in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Galatië.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Galatië.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Galatië.