Judea in de Bijbel

Judea is het bergland in het zuiden van het land Israël, met Jeruzalem als middelpunt. Het grenst in het westen aan het lage heuvelland en de kustvlakte, in het zuiden aan de Negev en in het oosten aan de woestijn van Juda en de Dode Zee. Bekende plaatsen in Judea zijn Jeruzalem, Bethlehem, Hebron en Jericho. Vandaag valt het gebied ruwweg samen met het zuidelijke deel van de Westelijke Jordaanoever en de omgeving van Jeruzalem.

Judea betekent land van Juda. Het is de Griekse en Latijnse vorm (Ioudaia) van de naam Juda, en daarmee ook het land van de Joden: het woord Jood komt van dezelfde naam. In het Nieuwe Testament is Judea meestal de streek rond Jeruzalem, maar soms het hele Joodse land. Zo zeggen de aanklagers van Jezus voor Pilatus dat Hij het volk beroert, "lerende door geheel Judea, begonnen hebbende van Galilea tot hier toe" (Lukas 23:5).

De naam Juda (Hebreeuws Jehoeda) wordt in de Bijbel verbonden met loven. Bij de geboorte van haar vierde zoon zeide Lea: "Ditmaal zal ik den HEERE loven; daarom noemde zij zijn naam Juda" (Genesis 29:35). Ook Jakob speelt erop in: "u zullen uw broeders loven" (Genesis 49:8). Van deze persoonsnaam zijn de stam Juda, het koninkrijk Juda en de streek Judea afgeleid, en ook het woord Jood. Jakob vergelijkt Juda bovendien met een leeuwenwelp (Genesis 49:9); daarom heet Christus in Openbaring 5:5 "de Leeuw, Die uit den stam van Juda is".

Juda is eerst de vierde zoon van Jakob en Lea (Genesis 29:35), daarna de stam die het zuidelijke bergland kreeg (Jozua 15) en na de scheuring onder Rehabeam het zuidelijke koninkrijk (1 Koningen 12:20). Judea is de Griekse en Latijnse vorm van dezelfde naam; in het Nieuwe Testament is het de streek en provincie rond Jeruzalem. De Statenvertaling schrijft in het Oude Testament Juda en in het Nieuwe Testament meestal Judea, maar soms ook Juda: "En gij Bethlehem, gij land Juda" (Mattheüs 2:6).

De stam Juda stamt af van Juda, de vierde zoon van Jakob en Lea. Bij de eerste telling in de woestijn was het de grootste stam, met vierenzeventigduizend zeshonderd mannen die ten strijde konden trekken (Numeri 1:27). De stam kreeg het zuidelijke bergland (Jozua 15) en werd de koningsstam: uit Juda kwamen David en zijn huis, zoals Jakob in Genesis 49:10 had aangekondigd. Ook de Heere Jezus is volgens Hebreeën 7:14 "uit Juda gesproten".

Het koninkrijk Juda was het zuidelijke rijk dat ontstond toen het rijk van Salomo scheurde, volgens de gangbare datering rond 931 voor Christus. Het bestond uit Juda en Benjamin, had Jeruzalem als hoofdstad en werd steeds geregeerd door een koning uit het huis van David (1 Koningen 12:20-21). Het bleef bestaan tot Babel Jeruzalem verwoestte, volgens de gangbare datering in 586 voor Christus (2 Koningen 25).

Tot de dood van Salomo vormden alle stammen één koninkrijk, Israël. Daarna bleven de tien noordelijke stammen Israël heten, met later Samaria als hoofdstad, terwijl het zuiden onder het huis van David Juda heette. De Bijbel zegt: "niemand volgde het huis Davids, dan de stam van Juda alleen" (1 Koningen 12:20). Israël viel rond 722 voor Christus voor Assyrië, Juda rond 586 voor Babel. In de tijd van Jezus heette het zuidelijke gebied Judea.

Na de afzetting van Archelaüs, in 6 na Christus, kwamen Judea, Samaria en Idumea onder een Romeinse stadhouder. Galilea hoorde er niet bij: dat stond onder Herodes Antipas. Lukas onderscheidt het precies: het was de tijd "als Pontius Pilatus stadhouder was over Judea, en Herodes een viervorst over Galilea" (Lukas 3:1). Daarom kon de Heere Jezus in Galilea onder Herodes leven en in Jeruzalem voor Pilatus staan. Later werd het gebied nog enkele keren anders ingedeeld.

De Sefela is het lage heuvelland tussen het bergland van Judea en de kustvlakte. De Statenvertaling noemt het de laagte: "In de laagte zijn: Esthaol, en Zora, en Asna" (Jozua 15:33). Er lagen steden als Lachis en Azeka (Jozua 15:35, 39), en in dit gebied ligt het eikendal waar David tegen Goliath streed (1 Samuël 17:2). Door de dalen van de Sefela liepen de wegen van de kust naar het bergland; daarom werd er vaak gestreden met de Filistijnen.

Bij de geboorte van Jezus regeerde Herodes de Grote als koning van Judea onder Rome (Lukas 1:5). Na zijn dood regeerde zijn zoon Archelaüs; Jozef hoorde "dat Archelaus in Judea koning was" (Mattheüs 2:22) en trok daarom naar Galilea. Vanaf het jaar 6 na Christus werd Judea een Romeinse provincie onder een stadhouder. Pontius Pilatus, stadhouder van ongeveer 26 tot 36, is de bekendste, omdat hij Jezus veroordeelde. Daarnaast hadden de hogepriester en de Joodse raad in Jeruzalem gezag in godsdienstige zaken.

In Handelingen 1:8 zegt Jezus tot Zijn discipelen: "gij zult Mijn getuigen zijn, zo te Jeruzalem, als in geheel Judea en Samaria, en tot aan het uiterste der aarde". Judea is daarmee de tweede kring van de zending, tussen de stad Jeruzalem en de wijdere wereld. Het boek Handelingen volgt die lijn: na de vervolging rond Stefanus gaan de gelovigen door Judea en Samaria (Handelingen 8:1).