Moab in de Bijbel

Moab lag op de hoogvlakte ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië. Het kernland lag tussen de Arnon in het noorden en de beek Zered in het zuiden; ten zuiden daarvan lag Edom. Het gebied ten noorden van de Arnon, rond Medeba en Hesbon, wisselde vaak van eigenaar. De vlakke velden van Moab lagen in de Jordaanvallei tegenover Jericho, waar Israël zich legerde voor de intocht.

De betekenis van de naam Moab is onzeker. In het Hebreeuws klinkt de naam als een woordverbinding die van de vader kan betekenen, en daarom verbinden veel uitleggers hem met Genesis 19:37, waar de oudste dochter van Lot haar zoon Moab noemt. De Septuaginta, de oude Griekse vertaling, voegt die verklaring daar zelfs aan de tekst toe. Of de naam werkelijk zo gevormd is, weten we niet.

De Moabieten waren de nakomelingen van Moab, de zoon van Lot en dus verre verwanten van Israël (Genesis 19:37). Zij woonden ten oosten van de Dode Zee, naast hun broedervolk Ammon in het noordoosten en Edom in het zuiden. Hun god was Kamos (1 Koningen 11:7). Bekende Moabieten in de Bijbel zijn koning Balak, koning Eglon, koning Mesa en Ruth.

Moab komt voor in Genesis 19 (de afkomst), Numeri 21 tot 25 en Deuteronomium 2, 23 en 34 (de woestijnreis, Balak en Bileam, de dood van Mozes), Richteren 3 (Ehud), het boek Ruth, 1 Samuël 22 en 2 Samuël 8 (David), 2 Koningen 3 (Mesa) en 2 Kronieken 20. De profeten spreken erover in Jesaja 15 en 16, Jeremia 48, Ezechiël 25, Amos 2 en Sefanja 2.

De vlakke velden van Moab zijn de vlakte in het Jordaandal ten noordoosten van de Dode Zee, tegenover Jericho. Hier legerde Israël zich aan het einde van de woestijnreis, van Beth-Jesimoth tot Abel-Sittim (Numeri 33:49). Hier legde Mozes de wet uit en vernieuwde hij het verbond (Deuteronomium 29:1), en hier beweende Israël Mozes dertig dagen (Deuteronomium 34:8). Daarna trok het volk over de Jordaan.

Deuteronomium 23:3 zegt dat geen Moabiet in de vergadering des HEEREN mag komen, omdat Moab Israël geen brood en water bracht en Bileam huurde. Toch werd Ruth opgenomen. Zij koos voor Naomi en haar God (Ruth 1:16), en Boaz zegt dat zij onder de vleugelen van de HEERE toevlucht zocht (Ruth 2:12). Joodse uitleggers lazen het verbod later als geldend voor mannen; de Bijbel laat in Ruth vooral zien dat God aanneemt wie bij Hem schuilt.

De Mesa-stele is een gedenksteen van Mesa, de koning van Moab uit 2 Koningen 3:4. Hij werd in 1868 gevonden bij Dhiban, het bijbelse Dibon, en staat nu in het Louvre in Parijs. Mesa schrijft dat Omri, de koning van Israël, Moab lange tijd verdrukte en dat hij zelf het land bevrijdde met hulp van zijn god Kemosj. De steen noemt ook de Godsnaam van Israël. Het is een van de weinige inscripties buiten de Bijbel die een koning van Israël bij naam noemt.

Kamos was de hoofdgod van de Moabieten. Numeri 21:29 noemt Moab het volk van Kamos (in de Statenvertaling daar Kamoz), en Jefta spreekt tegen de Ammonieten over uw god Kamos (Richteren 11:24). Salomo bouwde voor Kamos een hoogte bij Jeruzalem, "het verfoeisel der Moabieten" (1 Koningen 11:7), die Josia later verontreinigde. Jeremia 48:7 voorzegt dat Kamos in gevangenschap zal gaan. Op de Mesa-stele heet de god Kemosj.

Jesaja 15 en 16 en Jeremia 48 zijn lange klaagliederen over de verwoesting van de steden van Moab. De profeten noemen vooral Moabs hoogmoed (Jesaja 16:6, Jeremia 48:29) en zijn spot met Israël (Sefanja 2:8). Amos 2:1 veroordeelt Moab omdat het de beenderen van de koning van Edom tot kalk verbrandde. Toch spreken de profeten met medeleven, en Jeremia 48:47 belooft dat de HEERE in het laatste der dagen Moabs gevangenis zal wenden.

Als volk niet. Na de Babylonische tijd verdwijnen de Moabieten geleidelijk als zelfstandig volk; hun land kwam later in handen van onder meer de Nabateeërs. Het gebied zelf ligt in het westen van Jordanië. Daar liggen nog de resten van Dibon bij het dorp Dhiban, en de stad Kerak, die meestal met Kir-hareseth wordt gelijkgesteld. Ook de kloof van de Arnon, nu de Wadi Mujib, is er nog te zien.