Malta in de Bijbel

Malta heeft een bewoningsgeschiedenis die teruggaat tot minstens 5000 voor Christus. De indrukwekkende megalithische tempels van het eiland behoren tot de oudste vrijstaande stenen bouwwerken ter wereld. Rond 800 voor Christus vestigden de Feniciers zich er, gevolgd door Carthagers en in 218 voor Christus door Romeinen. In de tijd van Paulus was Malta ruim twee eeuwen onder Romeins gezag en vormde het een rustig, maar welgesteld provinciaal bestuur. De bevolking sprak een Punisch dialect — vandaar dat Lukas hen "barbaren" noemt in Handelingen 28:2, niet als belediging maar als neutrale aanduiding voor niet-Griekssprekenden. De bijbelse ontmoeting met Malta vindt plaats tijdens Paulus' overbrenging naar Rome, waar hij als Romeins burger zijn beroep op de keizer wilde doen (Handelingen 25:10-12). Samen met andere gevangenen en onder bewaking van de hoofdman Julius werd hij ingescheept op een graanschip uit Alexandrie. Het reisseizoen was al ver gevorderd en Paulus waarschuwde dat doorvaren gevaarlijk zou zijn, maar de stuurman en eigenaar besloten anders. Buiten Kreta werden zij door een hevige noordoostenwind, de Eurakylon, gegrepen (Handelingen 27:14). Veertien dagen dreef het schip stuurloos door de Adriatische Zee. In die diepe nood sprak Paulus de bemanning tweemaal bemoedigend toe: een engel had hem verzekerd dat niemand zou omkomen, hoewel het schip verloren zou gaan (Handelingen 27:22-25). Toen de matrozen op de vijftiende nacht land vermoedden, lieten zij peilloden zakken en werden hun vermoedens bevestigd. In het grauwe licht van de ochtend zagen zij een baai met een strand en probeerden het schip daar op te laten lopen. Het liep echter vast op een zandbank, waar de boeg stuk sloeg tegen het geweld van de golven. De soldaten wilden alle gevangenen doden om te voorkomen dat zij zouden ontsnappen, maar de hoofdman Julius, die Paulus wilde sparen, verbood dit. Zo kwamen allen — tweehonderdzesenzeventig mensen in totaal — behouden aan land, zoals Paulus had voorzegd (Handelingen 27:37, 44). Pas aan wal vernamen zij dat het eiland Melita heette (Handelingen 28:1). De bewoners toonden buitengewone menslievendheid. Ondanks regen en kou staken zij een groot vuur aan en ontvingen de gestrande reizigers. Terwijl Paulus takken op het vuur legde, kwam door de hitte een adder uit het rijshout en beet zich vast in zijn hand. De inwoners dachten eerst dat hij een moordenaar was die nu door de godin Dike werd gestraft, maar toen Paulus geen enkel kwaad overkwam, veranderden zij van mening en noemden hem zelfs een god. Publius, de voornaamste van het eiland, ontving Paulus en zijn gezelschap drie dagen lang gastvrij. Toen Paulus hoorde dat Publius' vader ernstig ziek was van koorts en dysenterie, ging hij naar hem toe, bad, legde hem de handen op en genas hem. Daarna kwamen ook andere zieken van het eiland en werden zij genezen (Handelingen 28:8-9). Drie maanden bleef Paulus op Malta, totdat het vaarseizoen weer veilig was. Bij hun vertrek overlaadden de bewoners hen met eerbewijzen en gaven hen mee wat zij nodig hadden. Zij voeren uit op een ander Alexandrijns graanschip dat op het eiland had overwinterd en zetten hun reis voort naar Syracuse, Rhegium en uiteindelijk Puteoli in Italie (Handelingen 28:11-13).

Malta laat zien dat geen enkele omweg in Gods plan verspild is. Paulus wilde naar Rome, maar moest eerst drie maanden op een klein eiland doorbrengen. Wat leek op een onheilsperiode — schipbreuk, onderkoeling, slangenbeet — werd door God gebruikt om op een plek waar waarschijnlijk nog geen christelijke zendeling was geweest de eerste zaden van het evangelie te zaaien. Het is een troost voor iedere gelovige wiens plannen door onvoorziene stormen worden doorkruist: God maakt van schipbreuk een zendingspost. Het verhaal bevestigt ook dat geestelijk gezag niet afhangt van uiterlijke status. Paulus was een gevangene in ketenen, maar functioneerde tijdens de ramp als de ware leider: hij bad, bemoedigde, verzekerde van Gods beloften en diende daarna de ziekte-getroffen bevolking. Hoofdman Julius, een Romeinse soldaat, kwam meer onder de indruk van deze gevangene dan van zijn eigen autoriteit. God geeft Zijn dienaren gezag, ook als de wereld hun titels en boeien anders inschat. Tenslotte is Malta een aangrijpend voorbeeld van hoe gewone menselijke goedheid door God wordt opgenomen in Zijn heilsplan. De "buitengewone menslievendheid" van de barbaren wordt in de Schrift uitdrukkelijk geprezen. Wie vreemdelingen gastvrij ontvangt, opent mogelijk zijn huis voor Gods boodschap. De kerk van alle eeuwen vindt in Malta een beeld van hoe een klein gebaar van barmhartigheid — een vuur bij slecht weer, drie dagen een dak boven het hoofd — de brug kan vormen waarover het evangelie loopt.