Gethsemane in de Bijbel

De naam Gethsemane wordt in de Bijbel alleen vermeld in de passieverhalen van Mattheus en Markus (Mattheus 26:36, Markus 14:32). Lukas spreekt van "de plaats" op de Olijfberg en Johannes noemt "een hof aan de overzijde van de beek Kidron" (Johannes 18:1). Uit deze gegevens blijkt dat het ging om een bekende, afgelegen olijfgaard waar Jezus vaker kwam. Olijfgaarden rondom Jeruzalem waren in de eerste eeuw alomtegenwoordig. De Olijfberg ontleent zijn naam aan de vele olijfbomen die zijn hellingen bedekten. Iedere gaard had doorgaans een oliepers waarmee in de oogsttijd de olijven werden geperst voor olie, die als voedsel, brandstof, medicijn en voor de tempeldienst werd gebruikt. De naam Gethsemane — "oliepers" — wijst op zo'n inrichting. Na het laatste avondmaal en de voetwassing in de bovenzaal (Johannes 13-17) ging Jezus met Zijn elf discipelen (Judas was weggegaan) uit Jeruzalem naar de olijfgaard. Het was nacht, waarschijnlijk volle maan omdat het Pascha was. Aan de ingang liet Jezus acht discipelen achter en nam Petrus, Jakobus en Johannes verder met zich mee de gaard in — dezelfde drie die ook op de berg van de verheerlijking met Hem waren geweest (Mattheus 26:37). Daar begon Hij, in de woorden van Markus, "ontsteld en zeer bang te worden" en zei: "Mijn ziel is zeer bedroefd, tot de dood toe" (Markus 14:33-34). Hij ging een steenworp verder, viel op Zijn aangezicht en bad: "Mijn Vader, als het mogelijk is, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan. Maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt" (Mattheus 26:39). Lukas, die arts was, vermeldt dat Jezus in deze zielsstrijd zo hevig bad dat Zijn zweet werd als grote druppels bloed die op de aarde vielen (Lukas 22:44). Een engel uit de hemel verscheen om Hem te sterken. Drie keer bad Hij hetzelfde gebed, en drie keer vond Hij Zijn discipelen slapend. Terwijl Jezus nog sprak, kwam Judas aan met een bende gewapende dienaars van de overpriesters en een Romeinse cohort, met fakkels en lantaarns (Johannes 18:3). Met een kus — het afgesproken teken — verried hij Jezus. Petrus trok een zwaard en sloeg het oor af van Malchus, de dienaar van de hogepriester, maar Jezus genas hem en vermaande Petrus. Daarna lieten de discipelen Hem alleen en vluchtten (Markus 14:50). Een jonge man, volgens de traditie Markus zelf, werd bijna gegrepen en vluchtte naakt weg (Markus 14:51-52). Vanuit Gethsemane werd Jezus naar Annas en vervolgens naar Kajafas gebracht voor verhoor. Vroegchristelijke pelgrims vereerden Gethsemane al in de vierde eeuw. Helena liet er een basiliek bouwen, die in 614 door de Perzen werd verwoest. De huidige Kerk van Alle Volken werd in 1924 voltooid bovenop de oude fundamenten, met daarbinnen de "rots van de doodsstrijd" waarop volgens traditie Jezus zou hebben gebeden.

Gethsemane leert ons drie dingen over Jezus en over het christelijk leven. Ten eerste zien we de prijs van onze verlossing. Het offer van Christus was geen gemakkelijke daad — het kostte Hem doodsangst, tranen en bloedzweet, nog voordat een Romein Hem had aangeraakt. Wie de ernst van onze zonde wil begrijpen, moet kijken naar Gethsemane. Ten tweede leert Gethsemane ons bidden in het lijden. Het gebed van Jezus is de opperste uitdrukking van geloofsgehoorzaamheid: eerlijk zijn verlangen uitspreken ("laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan"), en tegelijk Zich overgeven aan de wil van de Vader ("niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede"). Dit is het model voor elk gebed in beproeving en is verwerkt in het Onze Vader: "Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde." Ten derde is Gethsemane een spiegel voor de discipelen van alle tijden. Ook wij zijn geneigd te slapen waar Christus ons oproept te waken. Ook wij vertrouwen op eigen kracht en slaan met het zwaard waar we de drinkbeker moesten aanvaarden. En toch blijft Christus trouw — "niet zoals zij wilden, maar zoals Hij wil" heeft Hij de weg gekozen die tot onze redding leidt.