1
Jezus gaat naar Gethsemane
Na het Pascha en de lofzang gaat Jezus met Zijn discipelen naar de plaats die Gethsemane heet. Hij zegt hun daar te blijven zitten terwijl Hij gaat bidden.
Gethsemane in de Bijbel
Gethsemane is de Griekse weergave van een Aramese naam die meestal wordt verklaard als oliepers: gat betekent pers en shemen olie. De naam wijst op een pers waarin olijven tot olie werden geperst. De Bijbel geeft zelf geen uitleg van de naam.
Gethsemane, ook gespeld als Getsemane, was een hof aan de voet van de Olijfberg, net buiten Jeruzalem, over de beek Kidron (Johannes 18:1). De naam betekent waarschijnlijk oliepers. In de hof van Gethsemane bad de Heere Jezus in de nacht voor Zijn kruisiging in zware strijd tot de Vader, en daar werd Hij door Judas verraden en gevangengenomen.
Ook bekend als: Hof van Gethsemane, Getsemane, Hof van Getsemane, Gat Shemanim, Hof der olijven
Ligging
Gethsemane lag aan de westelijke helling van de Olijfberg, net ten oosten van Jeruzalem. Wie uit de stad kwam, daalde af in het dal van de Kidron en ging over de beek naar de overkant (Johannes 18:1). Mattheüs en Markus spreken van een plaats of stuk grond, Johannes van een hof. Het was een bekende plek: Jezus kwam er dikwijls met Zijn discipelen, zodat ook Judas haar kende (Johannes 18:2).
Vandaag
De traditionele plaats ligt aan de voet van de Olijfberg in Oost-Jeruzalem, naast de Kerk van Alle Volken, die in 1924 werd voltooid. In de tuin staan acht zeer oude olijfbomen; hoe oud ze precies zijn, is onzeker. Over het gebied bestaat weinig twijfel, want de Bijbel noemt de Olijfberg en de beek Kidron; de precieze plek van het gebed berust op traditie. Ook andere kerken in de buurt wijzen plekken uit deze nacht aan.
Geschiedenis
De naam Gethsemane staat maar twee keer in de Bijbel: "Toen ging Jezus met hen in een plaats genaamd Gethsemane" (Mattheüs 26:36) en "En zij kwamen in een plaats, welker naam was Gethsemane" (Markus 14:32). Lukas zegt dat Jezus uitging naar de Olijfberg, "gelijk Hij gewoon was" (Lukas 22:39). Johannes noemt geen naam, maar beschrijft de plek: Jezus "ging uit met Zijn discipelen over de beek Kedron, waar een hof was" (Johannes 18:1). Hij voegt eraan toe dat Jezus daar dikwijls met Zijn discipelen samenkwam (Johannes 18:2).
Op de hellingen van de Olijfberg stonden in die tijd veel olijfbomen. Olijfolie was nodig voor voedsel, voor lampen, voor zalving en voor de tempeldienst. De naam Gethsemane, die meestal als oliepers wordt verklaard, wijst erop dat hier olijven werden geperst.
Na het Pascha en de lofzang ging Jezus met elf discipelen de stad uit naar de Olijfberg (Mattheüs 26:30). In Gethsemane liet Hij de meesten achter en nam Petrus, Jakobus en Johannes verder mee. Markus schrijft dat Hij "begon verbaasd en zeer beangst te worden" en zei: "Mijn ziel is geheel bedroefd tot den dood toe" (Markus 14:33-34). Een steenworp verder knielde Hij neer (Lukas 22:41). Mattheüs geeft Zijn gebed zo weer: "Mijn Vader, indien het mogelijk is, laat dezen drinkbeker van Mij voorbijgaan? doch niet, gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt" (Mattheüs 26:39). Een engel uit de hemel versterkte Hem, en "zijn zweet werd gelijk grote droppelen bloeds, die op de aarde afliepen" (Lukas 22:43-44). Driemaal bad Hij, en telkens vond Hij de discipelen slapend (Mattheüs 26:40-45).
Toen kwam Judas met een schare met zwaarden en stokken, gezonden door de overpriesters (Mattheüs 26:47). Johannes noemt de bende krijgsknechten en zegt dat zij kwamen "met lantaarnen, en fakkelen, en wapenen" (Johannes 18:3). Op het woord van Jezus, Ik ben het, gingen zij achterwaarts en vielen ter aarde (Johannes 18:6). Judas kuste Hem als afgesproken teken. Simon Petrus trok zijn zwaard en hieuw het rechteroor af van Malchus, de dienstknecht van de hogepriester; Jezus heelde hem (Johannes 18:10, Lukas 22:51). Alle discipelen verlieten Hem en vluchtten (Markus 14:50). Een jongeling die Hem volgde, ontkwam naakt; een oude uitleg denkt aan Markus zelf, maar de tekst noemt geen naam (Markus 14:51-52). Van hier werd Jezus gebonden naar Annas en Kajafas gebracht (Johannes 18:12-13).
Al in de late vierde eeuw stond op deze plek een kerk, die later werd verwoest. De huidige Kerk van Alle Volken is gebouwd boven de resten daarvan, rond een rots waar volgens de overlevering Jezus gebeden heeft.
Betekenis in de Bijbel
In Gethsemane laat de Bijbel de ware menselijkheid van Christus zien. De Zoon van God was diep bedroefd en zeer beangst. De brief aan de Hebreeën kijkt op deze uren terug: Hij heeft in de dagen Zijns vleses "gebeden en smekingen tot Dengene, Die Hem uit den dood kon verlossen, met sterke roeping en tranen geofferd" (Hebreeën 5:7). Zijn angst was echt, en Zijn gebed ook.
De drinkbeker waarover Hij bidt, is in het Oude Testament een beeld van Gods toorn over de zonde. Jesaja spreekt over "den beker Zijner grimmigheid" (Jesaja 51:17), Jeremia over "dezen beker des wijns der grimmigheid" (Jeremia 25:15), en Psalm 75:9 zegt dat in de hand van de HEERE een beker is. Christus wist dat Hij niet alleen lichamelijk zou lijden, maar dat Hij Gods oordeel over de zonde van Zijn volk zou dragen.
In Gethsemane wordt ook Zijn gehoorzaamheid zichtbaar. Waar de eerste mens in de hof van Eden zijn eigen wil volgde, bad de tweede Adam in een hof: "doch niet Mijn wil, maar de Uwe geschiede" (Lukas 22:42). Paulus schrijft dat door de gehoorzaamheid van Enen velen tot rechtvaardigen gesteld worden (Romeinen 5:19), en Hebreeën 5:8-9 zegt dat Hij gehoorzaamheid geleerd heeft uit hetgeen Hij geleden heeft en zo een oorzaak der eeuwige zaligheid geworden is.
Tegelijk blijkt in Gethsemane dat Jezus Zich vrijwillig overgaf. Wie Hem kwamen grijpen, vielen ter aarde toen Hij zei wie Hij was (Johannes 18:6). Hij vroeg dat Zijn discipelen mochten heengaan (Johannes 18:8) en weerhield Petrus, omdat Hij de drinkbeker wilde drinken die de Vader Hem gegeven had (Johannes 18:11). Dat sluit aan bij Zijn eigen woord: "Niemand neemt hetzelve van Mij, maar Ik leg het van Mijzelven af" (Johannes 10:18).
Sleutelgebeurtenissen in Gethsemane
2
Petrus, Jakobus en Johannes gaan mee
Jezus neemt drie discipelen verder mee, begint verbaasd en zeer beangst te worden en vraagt hun te blijven en te waken.
3
Het gebed om de drinkbeker
Een weinig verder valt Jezus op Zijn aangezicht en bidt dat de drinkbeker aan Hem voorbij mag gaan, "doch niet, gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt".
4
De engel en het zweet als bloed
Een engel uit de hemel versterkt Hem. In zware strijd bidt Hij te ernstiger, en Zijn zweet wordt als grote druppels bloed.
5
De discipelen slapen
Jezus vindt de discipelen slapend en zegt tot Petrus: "Waakt en bidt, opdat gij niet in verzoeking komt; de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak".
6
Verraden met een kus
Judas komt met een schare en gaat naar Jezus om Hem te kussen. Jezus vraagt hem of hij de Zoon des mensen met een kus verraadt.
7
Ik ben het
Jezus gaat de soldaten tegemoet en vraagt wie zij zoeken. Als Hij zegt dat Hij het is, wijken zij terug en vallen ter aarde.
8
Petrus slaat met het zwaard
Simon Petrus houwt het rechteroor af van Malchus, de dienstknecht van de hogepriester. Jezus zegt hem zijn zwaard in de schede te steken, want Hij wil de drinkbeker van de Vader drinken.
9
De discipelen vluchten
Allen verlaten Hem en vluchten. Een jongeling die Hem volgde, laat zijn lijnwaad achter en ontkomt naakt.
Theologische betekenis
Gethsemane toont wat onze verlossing gekost heeft. Nog voordat een soldaat Hem aanraakte, was de Heere Jezus geheel bedroefd tot de dood toe. Wie wil weten hoe zwaar de zonde weegt, moet niet alleen naar Golgotha kijken, maar ook naar deze hof. Hier nam de Borg de beker uit de hand van de Vader aan.
Gethsemane leert ook hoe er in nood gebeden mag worden. Christus spreekt Zijn verlangen eerlijk uit en legt het tegelijk neer in de wil van de Vader. In Zijn gebed klinkt de bede die Hij Zelf Zijn discipelen leerde: "Uw wil geschiede, gelijk in den hemel alzo ook op de aarde" (Mattheüs 6:10). Daarbij is Hij niet alleen een voorbeeld: Hij bad en leed als Plaatsvervanger, zodat Zijn volk door Zijn gehoorzaamheid behouden wordt.
Ten slotte is Gethsemane een spiegel voor de discipelen van alle tijden. Zij beloofden met Hem te sterven, maar sliepen toen Hij hun vroeg te waken, grepen naar het zwaard en vluchtten. Hun Meester bleef trouw. Hij had voor hen gebeden (Johannes 17) en vroeg dat zij mochten heengaan, opdat Zijn woord vervuld werd: "Uit degenen, die Gij Mij gegeven hebt, heb Ik niemand verloren" (Johannes 18:9). Zijn vermaning blijft gelden: waakt en bidt, want het vlees is zwak.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Gethsemane in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Gethsemane
Waar lag de hof van Gethsemane?
Gethsemane lag aan de westelijke voet van de Olijfberg, tegenover de tempel en de oude stad van Jeruzalem. Johannes zegt dat Jezus "ging uit met Zijn discipelen over de beek Kedron, waar een hof was" (Johannes 18:1). Wie van de stad kwam, daalde dus af in het Kidrondal en ging aan de overkant de helling op. De traditionele plek ligt vandaag naast de Kerk van Alle Volken; het gebied staat vast, het precieze punt berust op overlevering.
Wat betekent de naam Gethsemane?
Gethsemane komt uit het Aramees en wordt meestal verklaard als oliepers: gat betekent pers en shemen olie. Op de hellingen van de Olijfberg stonden veel olijfbomen, en een pers om olie te maken lag dus voor de hand. De Bijbel legt de naam zelf niet uit. Uitleggers hebben er later een beeld in gezien van de Heere Jezus, Die hier onder het gewicht van Zijn lijden werd geperst, maar dat is een toepassing, geen verklaring uit de tekst.
Wat is de betekenis van Gethsemane voor het geloof?
Gethsemane laat zien wat de verlossing de Heere Jezus gekost heeft. Hier bad Hij in grote angst om de drinkbeker, in het Oude Testament een beeld van Gods toorn over de zonde, en legde Hij Zijn wil toch neer in die van de Vader: "doch niet Mijn wil, maar de Uwe geschiede" (Lukas 22:42). Waar Adam in de hof van Eden zijn eigen wil volgde, was Christus in deze hof gehoorzaam. Zo is Gethsemane voor gelovigen een plaats van troost, en een vermaning om te waken en te bidden.
Waar staat Gethsemane in de Bijbel?
De naam staat alleen in Mattheüs 26:36 en Markus 14:32. Lukas 22:39-46 beschrijft dezelfde nacht op de Olijfberg zonder de naam te noemen. Johannes 18:1-12 spreekt van een hof over de beek Kedron, met het verraad en de gevangenneming. Hebreeën 5:7 kijkt terug op het gebed van Christus met sterke roeping en tranen. Samen geven deze gedeelten het volledige beeld van wat er in Gethsemane gebeurde.
Wat gebeurde er in Gethsemane?
Na het laatste Pascha ging Jezus met elf discipelen naar Gethsemane. Hij nam Petrus, Jakobus en Johannes mee, werd zeer beangst en bad driemaal dat de drinkbeker aan Hem voorbij mocht gaan, "doch niet, gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt" (Mattheüs 26:39). Een engel versterkte Hem, terwijl de discipelen sliepen. Daarna kwam Judas met een gewapende schare en kuste Hem. Petrus sloeg met het zwaard, Jezus heelde het oor van Malchus en liet Zich binden.
Gethsemane of Getsemane: hoe schrijf je het?
De Statenvertaling schrijft Gethsemane, met th, in Mattheüs 26:36 en Markus 14:32. De naam wordt ook gespeld als Getsemane, een vorm die dichter bij de uitspraak ligt. Beide schrijfwijzen wijzen dezelfde plaats aan aan de voet van de Olijfberg. Ook vormen als Gethsamane en Getsemene komen voor; het gaat steeds om de hof uit Mattheüs 26 en Markus 14. Johannes noemt de naam niet, maar spreekt van de hof over de beek Kedron (Johannes 18:1).
Is Gethsemane hetzelfde als de Olijfberg?
Nee. Gethsemane was een plek aan de voet van de Olijfberg, niet de berg zelf. Mattheüs en Markus spreken van een plaats genaamd Gethsemane (Mattheüs 26:36, Markus 14:32). Lukas noemt alleen de Olijfberg, waarheen Jezus ging "gelijk Hij gewoon was" (Lukas 22:39). Johannes spreekt van een hof over de beek Kedron (Johannes 18:1). Samen wijzen zij een hof op de helling tegenover de stad aan. Over de berg als geheel gaat de pagina over de Olijfberg.
Wat was de hof van Gethsemane: een tuin of een olijfgaard?
De uitdrukking hof van Gethsemane combineert wat de evangeliën zeggen. Mattheüs en Markus spreken van een plaats, een stuk grond (Mattheüs 26:36, Markus 14:32); Johannes schrijft dat Jezus over de beek Kedron ging, "waar een hof was, in welken Hij ging, en Zijn discipelen" (Johannes 18:1). Een hof is in de Statenvertaling een omheinde tuin of gaard. Gethsemane, meestal verklaard als oliepers, wijst op olijven die daar geperst werden, op een helling vol olijfbomen. Het was dus waarschijnlijk een olijfgaard met een pers, geen siertuin. Vandaag ligt er een ommuurde tuin met oude olijfbomen naast de Kerk van Alle Volken; die plek berust op traditie.
Waarom sliepen de discipelen in Gethsemane?
Het was diep in de nacht na de Paasmaaltijd. Mattheüs zegt dat hun ogen bezwaard waren (Mattheüs 26:43) en Lukas vond hen "slapende van droefheid" (Lukas 22:45). Jezus vroeg Petrus of hij niet een uur met Hem kon waken en zei: "Waakt en bidt, opdat gij niet in verzoeking komt; de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak" (Mattheüs 26:41). Kort daarna bleek hoe zwak: allen verlieten Hem en vluchtten.
Waarom kwam Jezus dikwijls in Gethsemane?
De Bijbel noemt geen reden, maar wel dat het Zijn gewoonte was. Johannes schrijft dat Judas de plaats kende, "dewijl Jezus aldaar dikwijls vergaderd was geweest met Zijn discipelen" (Johannes 18:2). Lukas zegt dat Jezus naar de Olijfberg ging, "gelijk Hij gewoon was" (Lukas 22:39), en dat Hij in de laatste week de nachten op de Olijfberg doorbracht (Lukas 21:37). Juist omdat de plek bekend was, kon Judas er de schare heen leiden.
Wat is er vandaag van Gethsemane te zien?
Aan de voet van de Olijfberg ligt een ommuurde tuin met acht zeer oude olijfbomen, naast de Kerk van Alle Volken uit 1924. Die kerk is gebouwd boven de resten van een kerk uit de late vierde eeuw, rond een rots waar volgens de overlevering Jezus gebeden heeft. In de omgeving wijzen ook andere kerken plekken uit deze nacht aan. Dat het gebeurde aan de voet van de Olijfberg over de Kidron staat in de Bijbel; de precieze plek is traditie.
Bijbelverhalen in Gethsemane
Gerelateerde plaatsen
Olijfberg
De Olijfberg ligt in Oost-Jeruzalem en is bebouwd met wijken, wegen en kerken
Kidron
Het Kidrondal scheidt nog altijd de oude stad van Jeruzalem van de Olijfberg; over de ligging bestaat geen twijfel
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Golgotha
Sinds de vierde eeuw wijst de kerkelijke traditie Golgotha aan binnen de Grafkerk in de christelijke wijk van de oude stad van Jeruzalem
Bethanië
Het bijbelse Bethanië wordt algemeen gelijkgesteld met het dorp al-Eizariya op de Westelijke Jordaanoever, vlak bij Oost-Jeruzalem
Bijbelse personen verbonden aan Gethsemane
Bijbelhoofdstukken die zich in Gethsemane afspelen
Mattheüs 26
Het hoofdstuk dat de naam Gethsemane noemt, met het gebed en de gevangenneming.
Markus 14
Markus tekent de zielsstrijd het scherpst: verbaasd en zeer beangst.
Lukas 22
Lukas voegt de engel en het zweet als druppels bloed aan het verhaal toe.
Johannes 18
De hof over de beek Kedron, het zwaard van Petrus en de drinkbeker.
Leer meer over Gethsemane met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Gethsemane? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Gethsemane.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Gethsemane in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Gethsemane.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Gethsemane.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Gethsemane.