Olijfberg in de Bijbel

De Olijfberg komt al in het Oude Testament voor als een plaats van historische betekenis. De eerste uitdrukkelijke vermelding is in 2 Samuel 15:30, wanneer David vlucht voor zijn zoon Absalom en wenend en barrevoets de Olijfberg beklimt. Onderweg wordt hij gezegend door Husai, vervloekt door Simei en treurt hij om het verraad van zijn zoon. Deze scene wordt door uitleggers vaak gezien als typologische voorafschaduwing van Jezus die eeuwen later diezelfde berg zou beklimmen onder groter lijden. In de tijd van Salomo werd de berg ontwijd toen de koning op de zuidelijke top — later de "Berg des verderfs" genoemd — hoogten bouwde voor Kamos, Milkom en andere afgoden van zijn heidense vrouwen (1 Koningen 11:7). Pas koning Josia ruimde deze heidense heiligdommen op in zijn grote reformatie (2 Koningen 23:13). Ezechiel zag in zijn visioen de heerlijkheid van de HEERE uit de tempel wegtrekken en staan blijven op de berg die ten oosten van de stad ligt — de Olijfberg (Ezechiel 11:23). Dit was een dramatisch teken van het oordeel over de afval van Juda. Opmerkelijk is dat Jezus in het Nieuwe Testament juist vanaf deze berg Jeruzalem binnengaat, alsof Gods heerlijkheid terugkeert. In de tijd van Jezus bedekten olijfgaarden de hellingen van de berg. Pelgrims uit Galilea die voor de feesten naar Jeruzalem kwamen, passeerden vaak over of langs de Olijfberg via de weg uit Jericho, door Bethanie en Bethfage. Jezus maakte van deze berg een geliefde verblijfplaats: Hij overnachtte er vaker en onderwees er Zijn discipelen (Lukas 21:37). In de laatste week voor Zijn dood speelde de berg een centrale rol. Op Palmzondag werd Jezus vanaf Bethfage aan de oostkant van de berg op een ezelsveulen Jeruzalem binnengeleid. Terwijl Hij afdaalde en de stad onder Hem in het zicht kwam, weende Hij over Jeruzalem (Lukas 19:41-44) en voorzegde haar verwoesting. Later diezelfde week, gezeten op de Olijfberg tegenover de tempel, hield Hij de lange Olijfbergrede over de laatste dingen (Mattheus 24-25). Na het Paasmaal op Witte Donderdag liep Hij over deze berg naar Gethsemane om te bidden. Veertig dagen na Pasen, nog altijd op de Olijfberg bij Bethanie, zegende de opgestane Heere Zijn discipelen en werd Hij ten hemel opgenomen (Lukas 24:50-51, Handelingen 1:9-12). Twee engelen beloofden de discipelen: "Deze Jezus, Die van u opgenomen is naar de hemel, zal op dezelfde wijze terugkomen." Sindsdien is de Olijfberg in de christelijke traditie verbonden met zowel de hemelvaart als de wederkomst. Keizerin Helena liet in de vierde eeuw kerken op de Olijfberg bouwen, waaronder de Eleona (op de plaats waar Jezus Zijn discipelen onderwees) en de Imbomon (op de traditionele plek van de hemelvaart). Deze kerken werden meerdere keren verwoest en herbouwd. Vandaag is de berg bezaaid met christelijke heiligdommen van verschillende tradities.

De Olijfberg is in de Schrift een ontmoetingsplaats van aarde en hemel. Hier wordt geweend, gebeden, onderwezen en opgevaren. Meer dan enige andere plaats verbindt deze berg Jezus' eerste en tweede komst: van hieruit reed Hij als zachtmoedige Koning Jeruzalem binnen, vanaf hier voer Hij op, en hier zal Hij volgens Zacharia en Handelingen terugkeren in heerlijkheid. Voor de gelovige herinnert de Olijfberg aan de drievoudige bewogenheid van Christus: bewogen over verloren zondaars (Hij weende over de stad), bewogen in zielsangst voor ons heil (Gethsemane), en bewogen met Goddelijke zegen bij Zijn afscheid (handen opgeheven in Lukas 24:50). Op deze berg zien we hoe ernstig God de zonde neemt en hoe grote liefde Hem beweegt. De hemelvaart op de Olijfberg betekent niet dat Christus weg is, maar dat Hij regeert aan Gods rechterhand en bij ons is door Zijn Geest. De belofte van de engelen — "op dezelfde wijze terugkomen" — richt het oog van de kerk voorwaarts. De Olijfberg is zo een brug tussen verleden en toekomst, tussen afscheid en weerzien, tussen hemelvaart en wederkomst.