Nineveh (Hebreeuws: Ninewe) — de precieze betekenis is onzeker. De naam wordt soms in verband gebracht met de godin Nin of met het Akkadische woord voor "huis van de vis". In het Grieks Nineue of Ninos.
Nineve was de hoofdstad van het Assyrische rijk aan de Tigris, tegenover het huidige Mosul in Irak. Jona predikte er; Nahum voorzegde haar ondergang.
Ook bekend als: Nineveh, Ninive, Ninua, Ninewe
Nineve lag aan de oostelijke oever van de rivier de Tigris, tegenover het huidige Mosul in Noord-Irak. De stad behoorde tot het hart van Assyrie en was door haar ligging aan de Tigris een knooppunt van handel en politiek. Genesis 10:11-12 noemt Nineve al bij haar stichting, samen met Rehoboth, Ir, Kalach en Resen, als "die grote stad".
De ruines van Nineve liggen bij Mosul in Noord-Irak, op de oostelijke oever van de Tigris. De heuvels Kuyunjik en Nebi Yunus (traditioneel "profeet Jona") markeren het oude stadsgebied. Archeologen groeven hier de paleizen van Sanherib en Assurbanipal op, waaronder de beroemde bibliotheek met duizenden spijkerschriftteksten. Delen van de oude muren werden in de eenentwintigste eeuw door IS verwoest.
Vanuit het land Sinear wordt Nineve gebouwd, samen met Rehoboth, Ir, Kalach en Resen. De Statenvertaling laat Assur uitgaan en bouwen; andere vertalingen lezen Nimrod als onderwerp. Zo staat Nineve al in de volkenlijst van Genesis.
God beveelt Jona naar de grote stad Nineve te gaan en tegen haar te prediken, omdat haar boosheid voor Zijn aangezicht is opgestegen. Jona vlucht eerst in tegenovergestelde richting.
Na de vis gaat Jona alsnog en roept uit: "Nog veertig dagen, dan zal Nineve worden omgekeerd" (Jona 3:4). Van de koning tot het volk roept iedereen een vasten uit en bekeert zich, en God ziet af van het onheil.
Nadat de engel van de HEERE in een nacht 185.000 Assyrische soldaten slaat bij Jeruzalem, keert Sanherib naar Nineve terug. Daar wordt hij later door zijn eigen zonen vermoord in de tempel van zijn god Nisroch.
De profeet Nahum kondigt het totale oordeel over de bloedige stad aan. "Wee der bloedstad, die gans vol leugen, en verscheuring is! de roof houdt niet op" (Nahum 3:1). Het boek is van begin tot eind een godsspraak tegen Nineve.
Nahum 1-3
Zefanja profeteert dat God Zijn hand tegen het Noorden zal uitstrekken, Assur zal verdelgen en Nineve tot een woestenij zal maken, droog als een woestijn.
Jezus zegt dat de mannen van Nineve in het oordeel zullen opstaan en Zijn geslacht zullen veroordelen, omdat zij zich bekeerden op de prediking van Jona — en nu is hier "meer dan Jona".
De volgende bijbelgedeelten helpen je om de rol van Nineve in de Schrift beter te begrijpen.
Nineve lag aan de oostelijke oever van de Tigris, recht tegenover het huidige Mosul in Noord-Irak. Een eigen naam draagt de stad niet meer: het oude stadsgebied ligt binnen de bebouwing van Mosul, in het Iraakse gouvernement Ninawa, dat wel naar haar genoemd is. Twee heuvels markeren de resten, Kuyunjik met de paleizen van Sanherib en Assurbanipal, en Nebi Yunus, "profeet Jona". Genesis 10:11 noemt Nineve voor het eerst, als een van de steden die vanuit het land Sinear in Assur werden gebouwd.
Zeker is de betekenis niet. Het Hebreeuwse Ninewe gaat terug op het Akkadische Ninua, en het spijkerschriftteken voor de stad bestond uit een vis binnen een omheining. Daarom wordt de naam vaak weergegeven als "huis" of "verblijf van de vis". Anderen brengen hem in verband met Nina, een vorm van de godin Ishtar, die in Nineve haar belangrijkste heiligdom had. Beide verklaringen blijven gissingen; de Bijbel zelf legt de naam nergens uit, anders dan bij plaatsen als Babel of Berseba.
Alle vier verwijzen naar dezelfde stad. De Statenvertaling schrijft Nineve, zonder accent: "Maak u op, ga naar de grote stad Nineve, en predik tegen haar" (Jona 1:2). De vorm Ninevé met accent geeft alleen aan dat de klemtoon op de laatste lettergreep valt. Nineveh is de Engelse spelling, die het Hebreeuwse slot-h meeschrijft en daardoor ook in Nederlandse teksten opduikt; Ninive is de vorm die via het Latijn is meegekomen. Voor het zoeken maakt het niet uit: het gaat steeds om de Assyrische hoofdstad bij Mosul.
Van Assyrie: in puzzels zeven letters. Nineve was niet altijd de hoofdstad: eerder vervulden Assur, Kalach (het huidige Nimrud) en het door Sargon II gebouwde Dur-Sharrukin die rol. Pas onder Sanherib, rond 700 voor Christus, werd Nineve de residentie en groeide zij uit tot de grootste stad van het rijk, met paleizen, parken, aquaducten en de bibliotheek van Assurbanipal. Nog geen honderd jaar later, in 612 voor Christus, viel zij voor Babyloniers en Meden. Meer bijbelse plaatsnamen per aantal letters staan op de overzichtspagina met bijbelse plaatsen.
Jona 3:3 beschrijft Nineve als "een grote stad Gods, van drie dagreizen". Dit wordt door veel uitleggers verstaan als de tijd die nodig was om de stad met haar voorsteden rond te trekken of door te prediken, niet noodzakelijk om haar in rechte lijn door te lopen.
Jona was bang dat God genadig zou zijn voor deze wrede heidense stad (Jona 4:2). Assyrie was een gevreesde vijand van Israel, en Jona vond het ondraaglijk dat God Zijn oordeel over hen zou terugnemen bij bekering. Het boek laat zien hoe Gods ontferming groter is dan Jona's denken.
Ja, volgens Jona 3 riep de koning van Nineve een algeheel vasten uit, "van de grootste tot de kleinste", en wendde de stad zich af van haar boze weg. Jezus zelf bevestigt dit in Mattheus 12:41 door hun bekering als voorbeeld te noemen.
In 612 voor Christus werd Nineve ingenomen en verwoest door een coalitie van Babyloniers en Meden onder Nabopolassar en Kyaxares. Dit vervulde de profetieen van Nahum en Zefanja over de ondergang van de stad.
Beide boeken gaan over Nineve, maar vanuit verschillende momenten. Jona (achtste eeuw v.Chr.) vertelt over Gods genade voor de bekeerde stad. Nahum (zevende eeuw v.Chr.) kondigt het rechtvaardige oordeel aan over de stad die terugviel in geweld en hoogmoed. Samen tonen ze twee kanten van Gods karakter.
In Mattheus 12:41 en Lukas 11:32 zegt Jezus dat de Ninevieten in het oordeel zullen opstaan en Zijn geslacht zullen veroordelen. Zij bekeerden zich op de prediking van Jona, terwijl Zijn eigen tijdgenoten zich niet bekeerden, hoewel "meer dan Jona" in hun midden stond.
De ruines van Nineve liggen bij Mosul in Noord-Irak. De heuvels Kuyunjik en Nebi Yunus zijn eeuwenlang bewaard gebleven. In de eenentwintigste eeuw heeft IS veel schade aangericht aan de resten van de oude muren en aan een tombe die traditioneel met Jona werd verbonden.
Damascus
Damascus is de hoofdstad van het huidige Syrie en wordt vaak genoemd als een van de oudste continu bewoonde steden ter wereld
Samaria
De ruines van Samaria liggen bij het Palestijnse dorp Sebastiya, op de Westelijke Jordaanoever, ongeveer 10 kilometer ten noordwesten van Nablus
Jeruzalem
Jeruzalem is vandaag de hoofdstad van de staat Israel en een heilige stad voor het Jodendom, het christendom en de islam
Wil je dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Nineve? Onze AI-assistent helpt je verder.
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Ontdek wie er leefden in Nineve.
Plaats Nineve in de bijbelse geschiedenis.
Lees de bijbelgedeelten over Nineve.
Uitleg bij bijbelgedeelten over Nineve.
Verken thema's die verbonden zijn met Nineve.