1
Jabes blijft weg uit Mizpa
Niemand van Jabes in Gilead was opgekomen naar Mizpa. Het leger slaat de stad; vierhonderd jonge dochters worden gespaard en naar Silo gebracht.
Jabes in Gilead in de Bijbel
Jabes (Hebreeuws יָבֵשׁ) wordt meestal verbonden met een woord voor droog; die verklaring is gangbaar, maar niet zeker. De Statenvertaling schrijft meestal voluit Jabes in Gilead, maar ook kortweg Jabes.
Jabes in Gilead was een stad ten oosten van de Jordaan, in het noorden van Gilead. Saul verloste haar van de Ammoniet Nahas (1 Samuël 11:1-11). Later haalden juist de mannen van Jabes zijn lichaam van de muur van Beth-San en begroeven het (1 Samuël 31:11-13).
Ook bekend als: Jabes, Jabes-Gilead, Jabesh-Gilead
Ligging
Jabes lag in het noordelijke deel van Gilead, in het heuvelland ten oosten van de Jordaan, in het gebied dat gewoonlijk tot de halve stam Manasse wordt gerekend. De naam leeft voort in de Wadi Yabis, een beek die van het oosten het Jordaandal binnenkomt. Aan de overkant van het dal lag Beth-San; de strijdbare mannen van Jabes legden die weg in één nacht af (1 Samuël 31:12).
Vandaag
Aan de Wadi Yabis in het noordwesten van Jordanië, die de oude naam bewaart; welke heuvel bij die beek de stad droeg, is onzeker. Gangbare kandidaten zijn Tell el-Maqlub, hoger in het dal, en Tell Abu Kharaz, waar de beek het Jordaandal bereikt. Eusebius noemt in zijn tijd een dorp met die naam in de buurt van Pella.
De precieze ligging is onzeker: er zijn meerdere kandidaten.
Geschiedenis
Jabes in Gilead verschijnt voor het eerst aan het einde van het boek Richteren. Na de oorlog tegen Benjamin bleek dat niemand van Jabes in Gilead naar de vergadering in Mizpa was gekomen (Richteren 21:8). De vergadering zond twaalfduizend man en sloeg de inwoners; vierhonderd jonge dochters werden gespaard en aan de overgebleven Benjaminieten gegeven (Richteren 21:10-14). De Bijbel vertelt dit sober, als deel van een tijd zonder koning in Israël (Richteren 21:25).
Aan het begin van het koningschap van Saul belegerde Nahas, de Ammoniet, de stad. Hij wilde alleen een verbond sluiten als hij alle mannen het rechteroog mocht uitsteken (1 Samuël 11:1-2). De oudsten vroegen zeven dagen uitstel en zonden boden, die in Gibea Sauls kwamen. Saul riep heel Israël op, verdeelde het volk in drie hopen en sloeg Ammon in de morgenwake (1 Samuël 11:3-11). Daarna werd het koninkrijk te Gilgal vernieuwd (1 Samuël 11:14-15).
Jabes vergat dat niet. Toen de Filistijnen het lichaam van Saul aan de muur van Beth-San hadden gehangen, gingen alle strijdbare mannen van Jabes de hele nacht door. Zij haalden de lichamen van Saul en zijn zonen weg, verbrandden ze en begroeven de beenderen onder het geboomte te Jabes, "en zij vastten zeven dagen" (1 Samuël 31:11-13). David zegende hen daarvoor (2 Samuël 2:5-6). Later haalde hij de beenderen van Saul en Jonathan bij de burgers van Jabes weg en liet ze begraven in het graf van Kis, in het land van Benjamin (2 Samuël 21:12-14).
Buiten de Bijbel is over de stad weinig bekend. Archeologisch is zij niet met zekerheid aangewezen; de naam van de beek is het belangrijkste spoor.
Betekenis in de Bijbel
Jabes in Gilead is in de Bijbel vooral de stad van de trouw aan Saul. Haar geschiedenis begint met een verlossing. In 1 Samuël 11 trad Saul voor het eerst op als de koning die het volk nodig had, en na de overwinning zei hij: "de HEERE heeft heden een verlossing in Israel gedaan" (1 Samuël 11:13). Aan het einde van zijn leven staat de tegenhanger. Wat Saul voor Jabes had gedaan, deed Jabes terug, toen hij dood was en zijn lichaam aan de muur van Beth-San hing (1 Samuël 31:10-12).
David erkende die daad. Hij noemde het een weldadigheid aan hun heer en wenste hun weldadigheid en trouw van de HEERE toe (2 Samuël 2:5-6).
De stad laat ook zien hoe het land ten oosten van de Jordaan bij Israël hoorde. Toen Gilead om hulp riep, trok het volk van alle stammen uit "als een enig man" (1 Samuël 11:7).
Sleutelgebeurtenissen in Jabes in Gilead
2
Nahas belegert Jabes
Nahas, de Ammoniet, eist het rechteroog van alle mannen als prijs voor een verbond. De oudsten vragen zeven dagen uitstel en zenden boden.
3
Saul verlost de stad
Saul deelt het volk in drie hopen, valt in de morgenwake het leger van Ammon aan en verstrooit het, zodat er geen twee bij elkaar blijven.
4
De mannen van Jabes begraven Saul
De strijdbare mannen halen de lichamen van Saul en zijn zonen van de muur van Beth-San, begraven de beenderen te Jabes en vasten zeven dagen.
5
David zegent Jabes
Kort na zijn zalving in Hebron zendt David boden naar Jabes. Hij prijst hun weldadigheid aan Saul en belooft hun zelf goed te doen.
Theologische betekenis
De Schrift brengt de redding van Jabes niet als een militair succes van Saul, maar als het werk van God. De Geest Gods werd vaardig over Saul (1 Samuël 11:6), de vreze des HEEREN viel op het volk (1 Samuël 11:7), en Saul gaf zelf de eer aan de HEERE (1 Samuël 11:13). Samuël herinnerde het volk er kort daarna aan dat het juist bij de dreiging van Nahas om een koning gevraagd had, terwijl de HEERE zijn Koning was (1 Samuël 12:12).
De mannen van Jabes tonen wat de Bijbel weldadigheid noemt: trouw die blijft wanneer er niets meer te winnen valt. David wenste hun daarvoor de trouw van de HEERE Zelf toe: "Zo doe nu de HEERE aan u weldadigheid en trouw" (2 Samuël 2:6). Zo is hun daad een voorbeeld van dankbaarheid die zich door gevaar niet laat tegenhouden.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van Jabes in Gilead in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over Jabes in Gilead
Waar lag Jabes in Gilead?
Jabes in Gilead lag ten oosten van de Jordaan, in het noordelijke deel van Gilead, in het huidige noordwesten van Jordanië. De naam is bewaard in de Wadi Yabis, een beek die in het Jordaandal uitkomt. Welke heuvel de oude stad draagt, is onzeker: gangbare kandidaten zijn Tell el-Maqlub en Tell Abu Kharaz. Beth-San lag aan de overkant van het dal, op een nachtmars afstand.
Wat betekent de naam Jabes?
De naam Jabes wordt meestal verbonden met een Hebreeuws woord voor droog. Die verklaring is gangbaar, maar de Bijbel legt de naam zelf nergens uit, zodat zij niet zeker is. De toevoeging in Gilead onderscheidt de stad van andere plaatsen en personen met een gelijkende naam en wijst op de streek ten oosten van de Jordaan waarin zij lag.
Waar staat Jabes in Gilead in de Bijbel?
De stad komt voor in Richteren 21:8-14, waar zij wordt gestraft omdat niemand naar Mizpa was gekomen, en in 1 Samuël 11, waar Saul haar verlost van Nahas, de Ammoniet. Daarna volgen 1 Samuël 31:11-13 en 1 Kronieken 10:11-12, over de begrafenis van Saul en zijn zonen, en 2 Samuël 2:4-7 en 21:12, over Davids zegen en het ophalen van de beenderen.
Wat deed Saul voor Jabes in Gilead?
Nahas, de Ammoniet, belegerde Jabes en wilde alleen een verbond sluiten als hij alle mannen het rechteroog mocht uitsteken. De boden van Jabes kwamen in Gibea, waar Saul woonde. De Geest Gods werd vaardig over hem; hij riep heel Israël op en sloeg Ammon de volgende ochtend in de morgenwake (1 Samuël 11:1-11). Het was zijn eerste overwinning als koning, en daarna werd het koninkrijk te Gilgal vernieuwd.
Waarom begroeven de mannen van Jabes Saul?
De Bijbel geeft geen reden met zoveel woorden, maar het verband ligt voor de hand: Saul had de stad aan het begin van zijn regering van de Ammonieten verlost (1 Samuël 11). Toen de Filistijnen zijn lichaam aan de muur van Beth-San hingen, gingen de strijdbare mannen van Jabes de hele nacht en haalden het weg (1 Samuël 31:11-13). David noemde dat een weldadigheid aan hun heer (2 Samuël 2:5).
Is Jabes in Gilead hetzelfde als Jabez uit 1 Kronieken 4?
Nee. Jabez in 1 Kronieken 4:9-10 is een persoon uit Juda, bekend om zijn gebed tot de God Israëls, dat God verhoorde. Hij heeft met de stad in Gilead niets te maken. 1 Kronieken 2:55 noemt in de geslachtslijst van Juda een andere plaats Jabes, waar huisgezinnen van schrijvers woonden. 2 Koningen 15:10 spreekt van Sallum, de zoon van Jabes; of die naam iets met de stad in Gilead te maken heeft, zegt de Bijbel niet.
Bestaat Jabes in Gilead nog?
Een stad met die naam bestaat niet meer, en waar zij precies lag, is onzeker. Wel heet de beek in het noordwesten van Jordanië nog Wadi Yabis, wat de oude naam bewaart. In dat dal liggen enkele oude nederzettingsheuvels, waarvan Tell el-Maqlub en Tell Abu Kharaz het vaakst genoemd worden. Opgravingen hebben de vraag nog niet beslist.
Gerelateerde plaatsen
Gilead
Het bijbelse Gilead ligt in het noordwesten van Jordanië, rond de Wadi Zarqa, de oude Jabbok
Beth-San
De bijbelse stad is de heuvel Tel Beth Shean, in het Arabisch Tell el-Hosn, bij de huidige stad Beit She’an in het noorden van Israël
Berg Gilboa
De bergrug heet nog altijd Gilboa en ligt in het noorden van Israël; de identificatie is zeker
Gibea
Gibea wordt meestal gelijkgesteld met Tell el-Ful, een heuvel aan de noordrand van het huidige Jeruzalem; die identificatie is waarschijnlijk, maar niet onbetwist
Ammon en Rabba
Rabba is met zekerheid het huidige Amman, de hoofdstad van Jordanië
Bijbelse personen verbonden aan Jabes in Gilead
Bijbelhoofdstukken die zich in Jabes in Gilead afspelen
Leer meer over Jabes in Gilead met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van Jabes in Gilead? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden in Jabes in Gilead.
Bijbelse tijdlijn
Plaats Jabes in Gilead in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over Jabes in Gilead.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over Jabes in Gilead.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met Jabes in Gilead.