Galilea in de Bijbel

Galilea is de noordelijke streek van het land Israël, tussen de vlakte van Jizreël in het zuiden, de bergen van Libanon in het noorden, de Jordaan en het Meer van Galilea in het oosten en de kustvlakte in het westen. Men onderscheidt het bergachtige Boven-Galilea en het lagere Beneden-Galilea rond Nazareth en het meer. Van Nazareth naar Jeruzalem is het hemelsbreed ongeveer 100 kilometer; daarom spreken de evangeliën steeds over optrekken naar Jeruzalem en terugkeren naar Galilea.

Galilea gaat terug op het Hebreeuwse galil, dat kring of streek betekent. Jesaja gebruikt de uitdrukking Galilea der heidenen, letterlijk de kring van de volken (Jesaja 8:23); Mattheüs geeft dat weer als Galilea der volken (Mattheüs 4:15). De naam zegt dus iets over het gebied: een afgebakende streek in het noorden waar Israëlieten en andere volken door elkaar woonden. In het Grieks van het Nieuwe Testament luidt de naam Galilaia, in modern Hebreeuws ha-Galil.

In het Oude Testament komt Galilea weinig voor: bij de vrijstad Kedes (Jozua 20:7), de twintig steden die Salomo aan Hiram gaf (1 Koningen 9:11), de wegvoering door Assyrië (2 Koningen 15:29) en de profetie van Jesaja 8:23 en 9:1. In het Nieuwe Testament is Galilea het toneel van een groot deel van de evangeliën, vooral Mattheüs 4 tot 18, Markus 1 tot 9 en Lukas 4 tot 9. Johannes noemt het onder meer in hoofdstuk 1, 2, 4, 6, 7, 12 en 21, en Handelingen in 1:11, 9:31 en 10:37.

De uitdrukking staat in Jesaja 8:23 en wijst op het gemengde karakter van het noorden, waar naast Israëlieten ook andere volken woonden, zeker na de wegvoering door Assyrië (2 Koningen 15:29). Jesaja belooft dat God juist dit vernederde land heerlijk zal maken. Mattheüs haalt de profetie aan wanneer Jezus te Kapernaum gaat wonen en vertaalt de uitdrukking met Galilea der volken (Mattheüs 4:15-16). Het licht dat daar opging, was bestemd voor Israël en de volken.

Nadat Johannes de Doper overgeleverd was, keerde de Heere Jezus terug naar Galilea en ging wonen te Kapernaum (Mattheüs 4:12-13). Mattheüs verbindt die stap uitdrukkelijk met de profetie van Jesaja: het volk dat in duisternis zat, heeft een groot licht gezien (Mattheüs 4:14-16). Daarnaast was Galilea Zijn eigen streek: Hij was in Nazareth opgevoed (Lukas 4:16). Het gebied was dichtbevolkt en had veel synagogen, waarin Hij leerde (Mattheüs 4:23).

De Heere Jezus groeide op in Galilea, in de stad Nazareth. Na de terugkeer uit Egypte ging Jozef daar met Maria en het Kind wonen (Mattheüs 2:22-23). Lukas schrijft: "keerden zij weder naar Galilea, tot hun stad Nazareth" (Lukas 2:39). Geboren was Hij in Bethlehem in Judea (Mattheüs 2:1), maar Hij werd de Nazarener genoemd en in Jeruzalem als Galileeër gezien: "Gij waart ook met Jezus, den Galileër" (Mattheüs 26:69).

Galilea is de hele streek in het noorden; het Meer van Galilea is het zoetwatermeer aan de oostkant ervan, ruim 200 meter onder zeeniveau. De Bijbel geeft het meer verschillende namen: de zee Cinnereth (Numeri 34:11), het meer Gennesareth (Lukas 5:1) en de zee van Tiberias, naar de stad die Herodes Antipas aan de westoever bouwde (Johannes 6:1). Over de stormen, de visvangsten en het lopen over het water gaat de pagina over het Meer van Galilea.

De evangeliën noemen Nazareth, waar Jezus opgroeide, Kapernaum, Zijn eigen stad aan het meer (Mattheüs 9:1), Kana, waar Hij het eerste teken deed, en Bethsaida, de stad van Filippus, Andreas en Petrus. Verder komen Chorazin, Magdala, Naïn en Tiberias voor (Johannes 6:23). Aan de overkant van het meer, buiten Galilea, lag het land der Gadarenen (Markus 5:1).

Bij de verdeling van het land onder Jozua kreeg het noorden zijn bewoners uit de stammen Zebulon, Nafthali en Aser, met Issaschar in de vlakte ten zuiden ervan (Jozua 19:10-39). Jesaja noemt het land van Zebulon en het land van Nafthali (Jesaja 8:23), en Mattheüs zegt dat Kapernaum lag in de landpale van Zebulon en Nafthali (Mattheüs 4:13). Van Nafthali kwam Barak, de legeroverste in de tijd van Debora (Richteren 4:6).

Veel discipelen kwamen uit Galilea, en Petrus werd in Jeruzalem aan zijn Galilese spraak herkend (Mattheüs 26:73). Bij de hemelvaart werden zij aangesproken als "Gij Galilese mannen" (Handelingen 1:11), en op de Pinksterdag vroeg de menigte verbaasd of niet "alle dezen, die daar spreken, Galileers" waren (Handelingen 2:7). Later gebruikten tegenstanders van de kerk de naam soms spottend voor christenen, bijvoorbeeld keizer Julianus in de vierde eeuw.

De Heere Jezus had voor Zijn lijden gezegd: "Maar nadat Ik zal opgestaan zijn, zal Ik u voorgaan naar Galilea" (Mattheüs 26:32). Op de opstandingsmorgen herhaalde de engel die belofte (Mattheüs 28:7). Aan het meer van Tiberias openbaarde Hij Zich aan zeven discipelen en herstelde Hij Petrus (Johannes 21), en op een berg in Galilea gaf Hij de elf het zendingsbevel (Mattheüs 28:16-20). Daar begon hun werk opnieuw.

Dat zijn de drie landstreken ten westen van de Jordaan in de tijd van Jezus, van noord naar zuid: Galilea rond het meer, Samaria in het midden en Judea met Jeruzalem in het zuiden. Wie van Judea naar Galilea reisde, ging door Samaria (Johannes 4:3-4) of nam een omweg door het Overjordaanse. Handelingen 9:31 noemt de drie in een adem: "De Gemeenten dan, door geheel Judea, en Galilea, en Samaria, hadden vrede".

Ja. Galilea is vandaag een regio in het noorden van Israël, begrensd door Libanon in het noorden, de Jordaan en het Meer van Galilea in het oosten en de kustvlakte in het westen. In modern Hebreeuws heet het gebied ha-Galil. Nazareth, Kana, Kapernaum en Magdala liggen er allemaal; op verschillende van die plaatsen zijn opgravingen uit de tijd van het Nieuwe Testament te zien.