Galilea in de Bijbel

Galilea wordt in het Oude Testament verschillende malen genoemd. Kedes in Galilea werd als vrijstad aangewezen (Jozua 20:7), en de stam Nafthali kreeg een groot deel van het gebied. Later gaf koning Salomo twintig steden in Galilea aan Hiram van Tyrus als betaling voor hout en goud (1 Koningen 9:11). In de achtste eeuw voor Christus werd Galilea door Tiglath-Pileser III van Assyrie ingelijfd, en veel van de bevolking werd weggevoerd (2 Koningen 15:29). In de plaats daarvan kwamen bewoners uit andere volken terecht, zodat het gebied een gemengde bevolking kreeg — vandaar de profetische aanduiding "Galilea der heidenen" (Jesaja 9:1). In de eeuwen na de ballingschap keerden Joodse groepen terug naar Galilea en in de Hasmonese tijd (tweede eeuw v.Chr.) werd de regio opnieuw Joods gemaakt. In de tijd van het Nieuwe Testament was Galilea een dichtbevolkte, vruchtbare streek met honderden dorpen, zoals Josephus beschrijft. Het Meer van Galilea was het centrum van een bloeiende vissersindustrie. Politiek viel Galilea onder het bestuur van Herodes Antipas, zoon van Herodes de Grote, die in Tiberias zijn residentie bouwde. Jezus groeide op in Nazareth, een onaanzienlijk bergdorp in Beneden-Galilea (Lukas 1:26, Mattheus 2:22-23). Na Zijn doop en verzoeking keerde Hij terug naar Galilea en begon daar Zijn bediening: "Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabij gekomen" (Mattheus 4:12-17). Mattheus verbindt deze stap uitdrukkelijk met Jesaja 9:1-2: het volk dat in duisternis wandelde, heeft een groot licht gezien. Jezus vestigde zich in Kapernaum aan het meer, riep daar vissers als Petrus, Andreas, Jakobus en Johannes tot discipel, en verrichtte wonderen in Kana, Nain, Gadara, Bethsaida en Chorazin. De bergrede werd uitgesproken op een heuvel in Galilea (Mattheus 5-7), en vanaf de Galilese boot onderwees Hij de scharen. Het was in Galilea dat mensen eerst over Jezus de Nazarener hoorden, en de uitdrukking "Jezus van Nazareth" werd voor Hem kenmerkend. Tegenstanders merkten echter smalend op dat "uit Galilea geen profeet opstaat" (Johannes 7:52). Toch kwamen Zijn discipelen, op een enkeling na, allen uit deze streek. Na Zijn opstanding ontmoette Jezus Zijn discipelen opnieuw in Galilea: bij het meer (Johannes 21) en op een berg waar Hij hen het grote zendingsbevel gaf (Mattheus 28:16-20). Handelingen 9:31 vermeldt dat de gemeente "door heel Judea, Galilea en Samaria" vrede had en opgebouwd werd.

Galilea leert dat God Zijn werk graag begint in de marge. Niet in het centrum van macht of godsdienstig aanzien, maar in een afgelegen gebied vol gemengde bevolking begint het licht te schijnen dat de wereld moet verlichten. "Galilea der heidenen" was voor Jeruzalem een spotnaam; voor God werd het een profetie. Zo doorbreekt Hij de verwachtingen die mensen aan prestige en locatie verbinden. In Galilea wordt ook zichtbaar hoe het evangelie gewone mensen roept. Jezus rekruteert Zijn discipelen uit vissers, belastingontvangers en vrouwen met een gebroken verleden. Wie uit Galilea komt, telt in de oren van de schriftgeleerden niet mee — maar juist deze mensen worden aangewezen om te preken, wonderen te doen en de kerk te stichten. Dat is een blijvende les: het Koninkrijk hangt niet van afkomst of opleiding af, maar van de roepstem van de Meester. De opstandingsverschijningen in Galilea onderstrepen bovendien Gods trouw. Jezus brengt Zijn discipelen terug naar de plek waar Hij hen vond — waar zij hun netten repareerden, waar ze gefaald hadden in de storm, waar ze Zijn woorden voor het eerst hoorden. Juist daar herstelt Hij hen en geeft hun opdracht. Galilea wordt zo een beeld van genade: God herkent mensen op hun geschiedenis, vergeeft hun falen, en zendt hen opnieuw uit. Ten slotte wijst Galilea vooruit naar een wereldwijd Koninkrijk. Het zendingsbevel klinkt niet in Jeruzalem, maar op een berg in Galilea (Mattheus 28:16-20). Het evangelie verlaat de tempelstad en beweegt zich vanuit Galilea naar alle volken. Daarmee wordt Galilea de poort tussen Israel en de wereld, en voor elke gelovige een herinnering dat geroepen worden altijd betekent: gezonden worden naar anderen.