1
Zieken wachten op de roering van het water
In de vijf zalen ligt een grote menigte zieken. Zij wachten op het moment dat het water beroerd wordt.
Bethesda in de Bijbel
Johannes zegt dat het badwater in het Hebreeuws Bethesda heet (Johannes 5:2). Beth betekent huis; het tweede deel wordt vaak uitgelegd als barmhartigheid, maar die verklaring is niet zeker. Sommige handschriften lezen Bethzatha of Bethsaida (niet te verwarren met de stad Bethsaida aan het Meer van Galilea).
Bethesda was een badwater in Jeruzalem bij de Schaapspoort, ten noorden van de tempel, met vijf zalen (Johannes 5:2). Daar lagen veel zieken, en daar genas de Heere Jezus een man die achtendertig jaar ziek was. Bij de Sint-Annakerk in de oude stad zijn twee grote bekkens opgegraven.
Ook bekend als: Bethzatha, Badwater Bethesda, Vijver van Bethesda
Ligging
Het badwater lag in het noordoosten van Jeruzalem, net ten noorden van het tempelplein, bij de Schaapspoort (Johannes 5:2). Die poort wordt bij de herbouw van de muur onder Nehemia genoemd; de hogepriester Eljasib en de priesters bouwden haar (Nehemia 3:1). In de tijd van Jezus lag de plek in de noordelijke uitbreiding van de stad.
Vandaag
De plek wordt meestal gezocht bij de Sint-Annakerk, vlak binnen de Leeuwenpoort in de oude stad van Jeruzalem. Daar zijn twee grote bekkens opgegraven, gescheiden door een dam, met resten van latere kerken. De meeste onderzoekers houden dit voor het badwater van Johannes 5; die identificatie is waarschijnlijk, al blijft er discussie over details.
Geschiedenis
Het badwater komt in de Bijbel alleen voor in Johannes 5. Johannes beschrijft het nauwkeurig: het lag aan de Schaapspoort en had vijf zalen, overdekte ruimten waarin een grote menigte van zieken lag, blinden, kreupelen en verdorden (Johannes 5:2-3). De naam van de poort wijst er waarschijnlijk op dat hier schapen voor de tempel binnenkwamen, maar de Bijbel zegt dat niet.
Daar genas de Heere Jezus op een sabbat een man die achtendertig jaar krank was, alleen door Zijn woord en zonder het water (Johannes 5:5-9).
Archeologen vonden ten noorden van het tempelplein twee rotsbekkens, het noordelijke ouder dan het zuidelijke, met een brede dam ertussen. Zuilengangen rond de vier zijden en één over de dam zouden de vijf zalen kunnen verklaren. Na de verwoesting van Jeruzalem lag er in de Romeinse tijd volgens veel onderzoekers een heiligdom voor genezing. Later bouwden christenen er een kerk; de kruisvaarders bouwden ernaast de Sint-Annakerk, die volgens een oude overlevering op de plaats van het geboortehuis van Maria staat.
Betekenis in de Bijbel
Bethesda is het toneel van het teken dat in het Evangelie naar Johannes doorgaans als derde wordt geteld. De genezing leidt direct tot een conflict over de sabbat. Toen de Joden Jezus daarom vervolgden, antwoordde Hij: "Mijn Vader werkt tot nu toe, en Ik werk ook" (Johannes 5:17). Daarop volgt in hetzelfde hoofdstuk de lange rede over de eenheid van de Zoon met de Vader.
Johannes vertelt wat de zieken van dit water verwachtten: op zekere tijd werd het beroerd, en wie daarna het eerst afdaalde, werd gezond (Johannes 5:4). Bij dat water telde wie het snelst was. Juist daar genas Christus iemand die er nooit bij kon komen, omdat niemand hem hielp (Johannes 5:7). Het badwater zelf genas hem niet; de genezing kwam alleen door Zijn woord.
In Johannes staat Bethesda naast een ander badwater in Jeruzalem, Siloam, waar een blindgeborene ziende werd (Johannes 9:7).
Sleutelgebeurtenissen bij het badwater Bethesda
2
Jezus spreekt een langdurig zieke aan
Jezus vraagt een man die achtendertig jaar ziek is, of hij gezond wil worden. De man zegt dat niemand hem in het water helpt.
3
Genezing op de sabbat
Op het woord van Jezus staat de man op, neemt zijn beddeken op en wandelt. Het is sabbat, wat tot verzet leidt.
4
Ontmoeting in de tempel
Jezus vindt de genezen man terug in de tempel en waarschuwt hem niet meer te zondigen.
Theologische betekenis
Het badwater bood hulp aan wie het eerst was; de man die het meest hulpeloos was, kwam daar nooit aan de beurt. Christus genas hem door Zijn woord, zodat genezing niet afhangt van de kracht van de zieke, maar van de genade van de Heere. Veel uitleggers zien hier een beeld van de zondaar die zichzelf niet kan helpen.
De genezing op de sabbat is tegelijk een openbaring van wie Jezus is. Hij werkt zoals de Vader werkt (Johannes 5:17). De profeet had aangekondigd: "Alsdan zal de kreupele springen als een hert" (Jesaja 35:6). In de genezingen van Christus begint die belofte zichtbaar te worden (Mattheüs 11:5), ook in Bethesda, waar een man die achtendertig jaar krank was op Zijn woord opstond en wandelde. Daarom antwoordde Hij op het verwijt over de sabbat dat de Zoon het werk van de Vader doet, en dat wie Zijn woord hoort, het eeuwige leven heeft (Johannes 5:19, 24).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van het badwater Bethesda in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over het badwater Bethesda
Waar lag het badwater Bethesda?
Bethesda lag in Jeruzalem bij de Schaapspoort, ten noorden van het tempelplein (Johannes 5:2). Vandaag wordt de plek meestal gezocht bij de Sint-Annakerk, vlak binnen de Leeuwenpoort in de oude stad. Daar zijn twee grote bekkens opgegraven met een dam ertussen. De meeste onderzoekers houden dit voor het badwater uit Johannes 5; die identificatie is waarschijnlijk, maar over de details is nog discussie.
Wat betekent de naam Bethesda?
Beth betekent in het Hebreeuws en Aramees huis. Het tweede deel wordt vaak verklaard als barmhartigheid of genade, zodat de naam huis van barmhartigheid zou betekenen. Die uitleg is gangbaar, maar niet zeker, mede omdat de handschriften de naam verschillend schrijven: naast Bethesda ook Bethzatha en Bethsaida. Johannes zegt alleen dat het badwater in het Hebreeuws Bethesda wordt genoemd (Johannes 5:2).
Wat waren de vijf zalen van Bethesda?
Johannes schrijft dat het badwater vijf zalen had (Johannes 5:2): overdekte zuilengangen waarin de zieken lagen. Bij de opgravingen bleek dat er twee bekkens naast elkaar lagen, gescheiden door een dam. Een gangbare verklaring is dat er zuilengangen langs de vier buitenzijden liepen en één over de dam in het midden. Dat zou de vijf zalen verklaren, al zijn niet alle resten van die zuilengangen even duidelijk.
Wat gebeurde er bij het badwater Bethesda?
Bij Bethesda lag een grote menigte zieken die wachtte op de roering van het water (Johannes 5:3). Jezus sprak daar een man aan die achtendertig jaar ziek was. Hij zei: "Sta op, neem uw beddeken op, en wandel" (Johannes 5:8), en de man werd terstond gezond. Omdat het sabbat was, leidde dat tot een conflict met de Joodse leiders, dat Johannes in de rest van hoofdstuk 5 beschrijft.
Staat het vers over de engel bij Bethesda in alle handschriften?
Nee. De woorden over het wachten op de roering van het water en de engel die het water beroerde (Johannes 5:3b-4) staan in de meeste Griekse handschriften, ook in de grondtekst die de Statenvertalers gebruikten. Sommige oude handschriften hebben ze niet. Daarom staan ze in sommige uitgaven tussen haken of in een voetnoot. De Statenvertaling neemt ze gewoon op. Het verhaal van de genezing zelf staat in alle handschriften.
Wat is er vandaag van Bethesda te zien?
Op het terrein van de Sint-Annakerk in de oude stad van Jeruzalem liggen de opgegraven resten van twee grote waterbekkens, met daaromheen resten van een Byzantijnse kerk en latere bouwwerken. Delen van de bekkens en de dam zijn te zien. De Sint-Annakerk zelf stamt uit de tijd van de kruisvaarders; volgens een oude overlevering staat zij op de plaats van het geboortehuis van Maria. Dat is traditie, geen bijbels gegeven.
Is Bethesda hetzelfde als het badwater Siloam?
Nee. Het zijn twee verschillende badwateren in Jeruzalem. Bethesda lag in het noorden van de stad, bij de Schaapspoort en het tempelplein; daar genas Jezus een man die achtendertig jaar ziek was (Johannes 5). Siloam lag in het zuiden, onderaan de Davidsstad, en werd door de tunnel van Hizkia gevoed vanaf de bron Gihon; daar waste een blindgeborene zich en kwam ziende terug (Johannes 9:7).
Bijbelverhalen bij het badwater Bethesda
Gerelateerde plaatsen
Jeruzalem
Jeruzalem bestaat nog en is een van de oudste voortdurend bewoonde steden ter wereld
Siloam
Siloam ligt in de wijk Silwan, die naar Siloam heet, ten zuiden van de muren van de oude stad; de plaats zelf staat vast
Tempel van Salomo
Op de plaats van de tempel ligt nu het verhoogde plein dat de Tempelberg of Haram al-Sharif heet, met de Rotskoepel uit de late zevende eeuw en de al-Aqsa-moskee
Bethsaida
De ligging is onzeker; er zijn twee kandidaten aan de noordoostkant van het Meer van Galilea, ten oosten van de plaats waar de Jordaan het meer instroomt
Bijbelse personen verbonden aan het badwater Bethesda
Bijbelhoofdstukken die zich bij het badwater Bethesda afspelen
Leer meer over het badwater Bethesda met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van het badwater Bethesda? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden bij het badwater Bethesda.
Bijbelse tijdlijn
Plaats het badwater Bethesda in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over het badwater Bethesda.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over het badwater Bethesda.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met het badwater Bethesda.