1
De vierde rivier uit Eden
De rivier die uit Eden voortgaat, verdeelt zich in vier hoofden: Pison, Gihon, Hiddekel en Frath.
Eufraat in de Bijbel
In het Hebreeuws heet de rivier Perat (פְּרָת), in de Statenvertaling Frath. Het Nieuwe Testament heeft het Griekse Euphratēs; daar schrijft de Statenvertaling Eufraat. De naam gaat terug op een oude Mesopotamische naam van de rivier; de oorspronkelijke betekenis is onzeker.
De Eufraat is de grote rivier van Mesopotamië, in de Statenvertaling meestal de Frath of gewoon de rivier. Zij is de vierde rivier uit Eden, de noordgrens van het land dat God aan Abram beloofde (Genesis 15:18) en in Openbaring de rivier die bij de zesde fiool opdroogt.
Ook bekend als: Frath, de grote rivier, Euphrates, Perat
Ligging
De Eufraat ontspringt in het hoogland van het oosten van het huidige Turkije en stroomt in een wijde boog door Syrië en Irak naar het zuidoosten. Daar komt zij samen met de Tigris en mondt uit in de Perzische Golf. Aan haar oevers lagen Karchemis, Babel en in de oudheid ook Ur. Voor Israël was zij de grote rivier in het noordoosten, de grens tussen het land van de belofte en de wereld van Assur en Babel.
Vandaag
De Eufraat stroomt nog altijd door Turkije, Syrië en Irak; de identificatie is zeker. Met een loop van zo’n 2.800 kilometer is zij de langste rivier van West-Azië. Stuwdammen in Turkije en Syrië houden veel water vast, en in droge jaren staat de rivier in Irak laag. De ruïnes van Babylon liggen bij Hilla vlak bij de huidige loop.
Geschiedenis
De Eufraat wordt al in het begin van de Bijbel genoemd. Uit Eden ging een rivier voort die zich in vier hoofden verdeelde; de derde was Hiddekel, die naar het oosten van Assur stroomt, en "de vierde rivier is Frath" (Genesis 2:14). Hiddekel is de Tigris. Waar de hof van Eden lag, kan op grond van deze namen niet worden vastgesteld.
In de geschiedenis van de aartsvaders is de Eufraat de grens tussen het land van herkomst en het land van de belofte. Bij Sichem liet de HEERE Israël door Jozua zeggen dat hun vaders, Terah, de vader van Abraham en van Nahor, van ouds "over gene zijde der rivier" woonden en andere goden dienden, en dat Hij Abraham van daar nam (Jozua 24:2-3). Bij het verbond in Genesis 15 beloofde de HEERE het land "van de rivier van Egypte af, tot aan die grote rivier, de rivier Frath" (Genesis 15:18). Ook Jakob stak de rivier over op zijn vlucht voor Laban (Genesis 31:21).
Mozes herhaalde die grens (Deuteronomium 11:24), en de HEERE bevestigde haar aan Jozua (Jozua 1:4). In de tijd van David en Salomo kwam die grens het dichtst bij: David versloeg Hadad-ezer van Zoba toen die zijn macht naar de rivier wilde uitbreiden (2 Samuël 8:3), en Salomo heerste over alle koningen "op deze zijde der rivier" (1 Koningen 4:24).
Later werd de Eufraat het toneel van de grote rijken. Farao Necho trok op naar de rivier Frath, naar de koning van Assyrië, en Josia sneuvelde toen hij hem bij Megiddo tegemoettrok (2 Koningen 23:29); volgens de Babylonische kroniek kwam Necho Assyrië te hulp tegen Babel. Rond 605 voor Christus, volgens de gangbare datering, versloeg Nebukadnezar het leger van Necho bij Karchemis aan de Frath (Jeremia 46:2). Jeremia moest een linnen gordel bij de Frath verbergen en hem na vele dagen verdorven terughalen (Jeremia 13:1-7). Of hij daarvoor naar Mesopotamië reisde of naar Para bij Anathoth (Jozua 18:23), waarvan de naam op die van de rivier lijkt, is niet beslist. Seraja moest een boek met de woorden tegen Babel met een steen in het midden van de Frath werpen (Jeremia 51:63).
In de Perzische tijd heette het hele gebied ten westen van de rivier, waartoe Juda behoorde, het land aan deze zijde der rivier (Ezra 4:10). In het Nieuwe Testament keert de Eufraat alleen in Openbaring terug, bij de zesde bazuin en de zesde fiool (Openbaring 9:14, 16:12).
Betekenis in de Bijbel
In de Bijbel is de Eufraat in de eerste plaats een grens. Aan de ene kant lag het land waar Abrahams vaders andere goden dienden, aan de andere kant het land van de belofte. Daarom zegt Jozua bij de vernieuwing van het verbond: "doet weg de goden, die uw vaders gediend hebben, aan gene zijde der rivier" (Jozua 24:14). De roeping van Abraham betekende een breuk met wat achter de rivier lag.
Tegelijk is de rivier de uiterste grens van het beloofde land. De belofte reikte tot aan de Frath (Deuteronomium 1:7). Onder David en Salomo kwam het rijk tot die grens, maar niet voor lang. De psalm over de koning ziet verder: "hij zal heersen van de zee tot aan de zee, en van de rivier tot aan de einden der aarde" (Psalm 72:8), en Zacharia gebruikt dezelfde woorden voor de heerschappij van de Koning Die vrede spreekt tot de heidenen (Zacharia 9:10).
Vanaf de Eufraat kwamen ook de rijken die Israël en Juda bedreigden. Jesaja noemt de koning van Assyrië "een gehuurd scheermes, hetwelk aan gene zijde der rivier is" (Jesaja 7:20) en vergelijkt zijn leger met de sterke wateren van de rivier die over alle oevers gaan (Jesaja 8:7). De rivier van Babel werd de plaats van de ballingschap.
In Openbaring keert de Eufraat terug, door veel uitleggers gelezen als grens tussen Gods volk en de vijandige machten. Bij de zesde bazuin worden de vier engelen ontbonden "die gebonden zijn bij de grote rivier, den Eufraat" (Openbaring 9:14), en bij de zesde fiool droogt het water op voor de weg der koningen uit het oosten (Openbaring 16:12).
Sleutelgebeurtenissen aan de Eufraat
2
Abraham geroepen van over de rivier
De HEERE herinnert Israël door Jozua eraan dat hun vaders, Terah de vader van Abraham en Nahor, aan de overkant van de rivier andere goden dienden, en dat Hij Abraham van daar naar Kanaän bracht.
3
Jakob steekt de rivier over
Jakob vlucht met zijn gezin en zijn bezit voor Laban, steekt de rivier over en trekt naar het gebergte Gilead.
4
De gordel bij de Frath
Jeremia verbergt een linnen gordel in de kloof van een rots bij de Frath. Na vele dagen haalt hij hem verdorven terug: een beeld van de hoogmoed van Juda en Jeruzalem.
5
De slag bij Karchemis
Nebukadnezar verslaat het leger van farao Necho bij Karchemis aan de Frath. Daarmee is de macht van Egypte in het noorden gebroken.
6
Het boek in de Frath geworpen
Seraja leest in Babel de woorden van Jeremia tegen de stad, bindt een steen aan het boek en werpt het in de Frath: zo zal Babel zinken.
7
De zesde bazuin
Een stem gebiedt de zesde engel de vier engelen te ontbinden die bij de grote rivier, de Eufraat, gebonden zijn.
8
De zesde fiool
De zesde engel giet zijn fiool uit op de Eufraat. Het water droogt op, zodat de weg bereid wordt voor de koningen uit het oosten.
Theologische betekenis
De Eufraat herinnert eraan dat Gods werk met Zijn volk begon met een roeping weg uit de afgoderij. Abraham werd van over de rivier gehaald, niet omdat hij beter was dan zijn vaders, maar omdat de HEERE Abraham nam (Jozua 24:3). De rivier markeert zo het verschil tussen het oude leven en het leven onder Gods belofte. Daarom roept Jozua het volk op te kiezen wie zij dienen zullen.
De belofte van het land tot aan de Frath is in de Schrift meer dan een kwestie van grenzen. In Psalm 72 en Zacharia 9 wordt zij verbreed tot de heerschappij van de Messias tot aan de einden der aarde (Psalm 72:8, Zacharia 9:10). Veel gereformeerde uitleggers lezen die woorden daarom als een belofte die in het koningschap van Christus haar vervulling vindt.
De gordel van Jeremia laat zien wat er gebeurt als Gods volk zich van Hem losmaakt. De HEERE had Israël aan Zich doen kleven als een gordel aan de lenden, "om Mij te zijn tot een volk, en tot een naam, en tot lof, en tot heerlijkheid" (Jeremia 13:11). Losgemaakt deugde het nergens meer toe.
Over de betekenis van de Eufraat in Openbaring verschillen uitleggers. Sommigen denken aan een letterlijke rivier, anderen lezen haar als beeld van de grens waarachter Gods oordelen nog worden tegengehouden. De Schrift zelf benadrukt dat ook die oordelen op Gods tijd komen, "tegen de ure, en dag, en maand, en jaar" (Openbaring 9:15).
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten helpen u om de rol van de Eufraat in de Schrift beter te begrijpen.
Veelgestelde vragen over de Eufraat
Waar ligt de Eufraat?
De Eufraat ontspringt in het oosten van het huidige Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar het zuidoosten. In het zuiden van Irak komt zij samen met de Tigris en mondt uit in de Perzische Golf. In de bijbelse tijd lagen steden als Karchemis, Babel en Ur aan of dicht bij de rivier. Voor Israël was zij de grote rivier in het noordoosten, ver voorbij Damascus.
Hoe heet de Eufraat in de Statenvertaling?
In het Oude Testament noemt de Statenvertaling de rivier de Frath, naar het Hebreeuwse Perat, bijvoorbeeld in Genesis 2:14 en Jeremia 13:4. Vaak staat er ook gewoon de rivier of de grote rivier, zoals in Jozua 24:2. Alleen in Openbaring, dat in het Grieks geschreven is, staat de naam Eufraat (Openbaring 9:14, 16:12). Het gaat steeds om dezelfde rivier.
Is de rivier in de Bijbel altijd de Eufraat?
Niet altijd. In veel teksten bedoelt de Statenvertaling met de rivier de Eufraat, zoals in Jozua 24:2 en 1 Koningen 4:24. In de geschiedenis van Jozef en Mozes is de rivier echter de Nijl (Genesis 41:1, Exodus 2:3). De rivier van Egypte in Genesis 15:18 is de zuidgrens; uitleggers denken aan de Nijl of aan de beek van Egypte bij de grens met de Sinaï. Welke rivier bedoeld is, blijkt uit het verband van elk vers.
Wat is het verschil tussen de Eufraat en de Tigris?
Eufraat en Tigris zijn de twee grote rivieren van Mesopotamië, het tweestromenland. De Tigris ligt oostelijker; aan haar oevers lag Nineve. De Statenvertaling noemt de Tigris Hiddekel. Zij staat naast de Frath onder de vier rivieren uit Eden (Genesis 2:14), en Daniël ontving een gezicht "aan den oever der grote rivier, welke is Hiddekel" (Daniël 10:4). In het zuiden komen beide rivieren samen.
Is de Eufraat een van de vier rivieren uit Eden?
Ja. Volgens Genesis 2:10-14 ging uit Eden een rivier voort die zich in vier hoofden verdeelde: Pison, Gihon, Hiddekel en Frath. Hiddekel en Frath zijn de Tigris en de Eufraat, twee rivieren die nog bestaan. Pison en Gihon zijn niet met zekerheid aan te wijzen. Waar de hof van Eden zelf lag, bespreken wij apart bij de vraag Waar lag de hof van Eden?
Waarom was de Eufraat de grens van het beloofde land?
Bij het verbond met Abram beloofde de HEERE het land van de rivier van Egypte tot aan de rivier Frath (Genesis 15:18). Mozes herhaalde die grens (Deuteronomium 11:24), en de HEERE bevestigde haar aan Jozua (Jozua 1:4). Alleen onder David en Salomo reikte de macht van Israël zo ver (2 Samuël 8:3, 1 Koningen 4:24). Psalm 72:8 en Zacharia 9:10 zien de heerschappij van de Koning nog verder reiken, tot aan de einden der aarde.
Wat gebeurde er met de gordel van Jeremia bij de Frath?
De HEERE gebood Jeremia een linnen gordel te kopen, die bij de Frath in een rotskloof te verbergen en hem na vele dagen terug te halen. De gordel was toen verdorven en deugde nergens toe (Jeremia 13:1-7). Zo zou de hoogmoed van Juda en Jeruzalem verdorven worden. Of Jeremia naar de Eufraat zelf reisde of naar Para bij Anathoth, waarvan de naam erop lijkt, is onder uitleggers niet beslist.
Wat betekent het opdrogen van de Eufraat in Openbaring?
Bij de zesde fiool droogt het water van de grote rivier op, "opdat bereid zou worden de weg der koningen, die van den opgang der zon komen zullen" (Openbaring 16:12). Uitleggers verschillen over de vraag of het om de letterlijke rivier gaat of om een beeld. Duidelijk is dat de Eufraat in de Bijbel de grens is waarachter vijandige machten lagen; Openbaring toont dat ook die grens in Gods hand is.
Bestaat de Eufraat nog?
Ja. De Eufraat stroomt nog altijd door Turkije, Syrië en Irak en is met zo’n 2.800 kilometer de langste rivier van West-Azië. Door stuwdammen en irrigatie is er minder water dan vroeger, en in droge jaren staat de rivier in het zuiden van Irak opvallend laag. Dat wordt soms in verband gebracht met Openbaring 16:12, maar de tekst zelf spreekt niet over stuwdammen of droogte in onze tijd.
Gerelateerde plaatsen
Babylon
De ruïnes van Babylon liggen in Irak, ongeveer 85 kilometer ten zuiden van Bagdad, bij de stad Hilla
Ur der Chaldeeën
Ur wordt vrijwel algemeen gelijkgesteld met Tell el-Muqayyar in het zuiden van Irak, ongeveer 16 kilometer ten zuidwesten van Nasiriyah
Haran
Haran is met zekerheid het huidige Harran in het zuidoosten van Turkije, in de provincie Şanlıurfa, dicht bij de Syrische grens
Karchemis
De ligging is zeker: de ruïneheuvel van Karchemis ligt aan de Eufraat op de grens van Turkije en Syrië, naast het Turkse Karkamış en het Syrische Jerablus
Assyrië
Het oude Assyrië ligt in het noorden van het huidige Irak, rond Mosul, met uitlopers in Syrië en Turkije
Toren van Babel
Waar de toren precies stond, is onbekend
Bijbelse personen verbonden aan de Eufraat
Bijbelhoofdstukken die zich aan de Eufraat afspelen
Leer meer over de Eufraat met AI BijbelAssistent
Wilt u dieper ingaan op de geschiedenis, de bijbelteksten of de theologische betekenis van de Eufraat? Onze AI-assistent helpt u verder.
Verdiep u verder
Alle bijbelse plaatsen
Terug naar het overzicht van bijbelse plaatsen.
Bijbelse personen
Ontdek wie er leefden aan de Eufraat.
Bijbelse tijdlijn
Plaats de Eufraat in de bijbelse geschiedenis.
Lees de Bijbel
Lees de bijbelgedeelten over de Eufraat.
Bijbeluitleg
Uitleg bij bijbelgedeelten over de Eufraat.
Bijbel onderwerpen
Verken thema's die verbonden zijn met de Eufraat.