De Stille Week — dag voor dag door de lijdensweek
Volg de laatste week van Jezus' aardse leven, van de intocht in Jeruzalem op Palmzondag tot de opstanding op Paaszondag. Bij elke dag vindt u bijbellezingen, achtergrond en een overdenking.
Stille Week 2027: 21 maart t/m 29 maart
De Stille Week — ook wel Goede Week, Heilige Week of lijdensweek genoemd — is de belangrijkste week in het kerkelijk jaar. In deze week volgen we Jezus op Zijn weg naar het kruis en het lege graf. Van de jubel bij de intocht in Jeruzalem, via het verraad, het verhoor en de kruisiging, tot de stille rouw van de sabbat en de overweldigende vreugde van de opstandingsmorgen.
De Stille Week valt in 2027 van zondag 21 maart tot en met zaterdag 27 maart; Pasen is op zondag 28 maart 2027.
Onderstaande gids biedt voor elke dag bijbellezingen, een samenvatting van de gebeurtenissen, een korte overdenking en een vraag ter bezinning. U kunt deze gids gebruiken voor persoonlijke stille tijd, als gezin, of in een bijbelstudiegroep.
Wat is de Stille Week?
De Stille Week is de week vóór Pasen waarin christenen het lijden, sterven en opstaan van Jezus Christus herdenken. Zij begint op Palmzondag met de intocht in Jeruzalem en eindigt op de paasmorgen bij het lege graf. Daartussen liggen de tempelreiniging, het Laatste Avondmaal op Witte Donderdag, de kruisiging op Goede Vrijdag en de grafrust van Stille Zaterdag.
De naam verwijst naar het sobere karakter van deze dagen. In veel kerken zwijgen vanaf Witte Donderdag de klokken en het orgel, verdwijnen bloemen en versiering uit de kerkzaal en wordt de liturgie teruggebracht tot lezing, stilte en gebed. Die stilte is geen rouwvertoon maar ruimte: wie minder hoort, hoort het lijdensverhaal scherper. Op de paasmorgen keert alles in één keer terug.
De Stille Week telt acht dagen wanneer u Palmzondag en Eerste Paasdag meerekent. In Nederland en België wordt daar in de praktijk Tweede Paasdag bij opgeteld, omdat dat hier een vrije dag is; de gids hieronder loopt daarom door tot en met de Emmaüsgangers. De drie dagen van Witte Donderdag tot en met Pasen vormen binnen die week nog eens een eigen geheel, dat in de rooms-katholieke traditie het Triduum Sacrum heet: de drie heilige dagen.
Stille Week, Goede Week of lijdensweek: waar komen de namen vandaan?
Stille Week, Goede Week, Heilige Week en lijdensweek zijn vier namen voor dezelfde acht dagen. Welke naam u hoort, hangt vooral af van de kerkelijke traditie waarin u staat, niet van een verschil in inhoud.
Lijdensweek benoemt waar het in deze dagen om gaat: het lijden van Christus. Het woord hoort bij de lijdenstijd of veertigdagentijd die op Aswoensdag begint. De lijdensweek is daarvan de laatste en dichtst bezette week: waar de weken ervoor één lijdensevangelie per zondag lezen, volgt de lijdensweek de gebeurtenissen dag voor dag. In protestantse kerken is "lijdensweek" daardoor vooral een leesterm; de zondagen ervoor heten in veel gemeenten "lijdenszondagen".
Goede Week (Latijn Hebdomada Sancta) is de gangbare naam in de rooms-katholieke kerk en daarmee ook in Vlaanderen. Het woord "goede" heeft daarin de oudere betekenis van "heilig" — dezelfde die doorklinkt in Goede Vrijdag. Niet de dag zelf is goed; goed is wat er op die dag gebeurde. Heilige Week is de letterlijke vertaling van dezelfde Latijnse naam en komt vooral in liturgische teksten voor.
Stille Week is de naam die in Nederlandse protestantse kringen het meest gebruikt wordt en die naar de sobere liturgie van deze dagen verwijst. Andere talen kiezen weer een ander accent: het Duits spreekt van Karwoche en Karfreitag, naar het oude woord kara dat "klacht" of "rouw" betekent, en het Engels van Holy Week.
De Stille Week per jaar
De Stille Week heeft geen vaste datum. Alle dagen hangen aan Eerste Paasdag, en die valt op de eerste zondag na de eerste kerkelijke volle maan op of na 21 maart. Daardoor schuift de hele week per jaar mee, ergens tussen half maart en eind april. De tabel hieronder zet de kerndagen per jaar op een rij.
| Jaar | Palmzondag | Witte Donderdag | Goede Vrijdag | Stille Zaterdag | Eerste Paasdag |
|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2 april | 6 april | 7 april | 8 april | 9 april |
| 2024 | 24 maart | 28 maart | 29 maart | 30 maart | 31 maart |
| 2025 | 13 april | 17 april | 18 april | 19 april | 20 april |
| 2026 | 29 maart | 2 april | 3 april | 4 april | 5 april |
| 2027 | 21 maart | 25 maart | 26 maart | 27 maart | 28 maart |
| 2028 | 9 april | 13 april | 14 april | 15 april | 16 april |
| 2029 | 25 maart | 29 maart | 30 maart | 31 maart | 1 april |
| 2030 | 14 april | 18 april | 19 april | 20 april | 21 april |
Wie de paasdatum kent, rekent de rest zelf uit: Palmzondag valt zeven dagen eerder, Witte Donderdag drie, Goede Vrijdag twee en Stille Zaterdag één. In 2027 is Witte Donderdag dus donderdag 25 maart en Goede Vrijdag vrijdag 26 maart. De datums in deze tabel worden bij elke build opnieuw berekend en verouderen niet.
Palmzondag
21 maart 2027
Wat gebeurt er?
Jezus rijdt Jeruzalem binnen op een ezelsveulen. De menigte ontvangt Hem als de beloofde Messias en legt palmtakken en mantels op de weg. Zij roepen "Hosanna, de Zoon van David! Gezegend Hij Die komt in de Naam van de Heere!" Maar achter de vreugde schuilt al de schaduw van het lijden dat komen gaat.
Bijbellezingen
- Mattheüs 21:1-11 — De intocht in Jeruzalem
- Zacharia 9:9 — De profetie van de nederige Koning
- Psalm 118:22-29 — De steen die de bouwers verworpen hebben
Overdenking
Het volk verwachtte een politieke bevrijder, maar Jezus kwam op een ezel — het dier van de vrede, niet het paard van de oorlog. Zijn koningschap is van een andere orde. Hij heerst niet door macht, maar door liefde en zelfopoffering.
Vraag ter bezinning
Hoe beïnvloedt het beeld van Jezus als vredevorst uw verwachtingen van Hem?
Stille Maandag
22 maart 2027
Wat gebeurt er?
Jezus reinigt de tempel door de tafels van de geldwisselaars om te keren en de handelaren te verdrijven. "Mijn huis zal een huis van gebed genoemd worden, maar u maakt er een rovershol van." Hij geneest blinden en kreupelen in de tempel.
Bijbellezingen
- Mattheüs 21:12-17 — De tempelreiniging
- Jesaja 56:7 — Het huis van gebed voor alle volken
- Marcus 11:15-19 — De tempelreiniging volgens Marcus
Overdenking
De tempelreiniging laat zien dat het God ernst is met oprechte aanbidding. De tempel was verworden tot een plek van commercie. Jezus herstelt de oorspronkelijke bedoeling: een ontmoetingsplaats tussen God en mens.
Vraag ter bezinning
Zijn er gebieden in uw leven waar het geestelijke verdrongen is door het wereldse?
Stille Dinsdag
23 maart 2027
Wat gebeurt er?
Een dag vol onderwijs. Jezus vertelt gelijkenissen over het Koninkrijk van God en gaat in debat met de Farizeeën en Sadduceeën. Op de Olijfberg spreekt Hij met Zijn discipelen over de tekenen van de eindtijd en de noodzaak van waakzaamheid.
Bijbellezingen
- Mattheüs 21:23-22:46 — Debatten met de leiders
- Mattheüs 24:1-44 — De rede over de laatste dingen
- Mattheüs 25:1-46 — De gelijkenissen van waakzaamheid
Overdenking
Jezus roept op tot waakzaamheid. De gelijkenis van de tien maagden leert ons dat we altijd gereed moeten zijn. De gelijkenis van de talenten leert ons dat we verantwoordelijk zijn voor wat God ons toevertrouwt.
Vraag ter bezinning
Bent u voorbereid op de komst van de Bruidegom? Hoe gebruikt u de talenten die God u gaf?
Stille Woensdag
24 maart 2027
Wat gebeurt er?
Judas Iskariot gaat heimelijk naar de overpriesters en biedt aan Jezus over te leveren voor dertig zilverlingen — de prijs van een slaaf. Ondertussen is Jezus in Bethanië, waar Maria Hem zalft met kostbare nardusolie. Jezus zegt dat zij dit gedaan heeft als voorbereiding op Zijn begrafenis.
Bijbellezingen
- Mattheüs 26:6-16 — De zalving en het verraad van Judas
- Johannes 12:1-8 — De zalving in Bethanië
- Zacharia 11:12-13 — De dertig zilverlingen
Overdenking
Twee tegengestelde houdingen: Maria geeft het kostbaarste wat ze heeft uit liefde voor Jezus. Judas verkoopt zijn Meester voor een handvol geld. Liefde en verraad, overgave en hebzucht staan op deze dag scherp tegenover elkaar.
Vraag ter bezinning
Wat is het kostbaarste dat u bereid bent te geven aan de Heere?
Witte Donderdag
25 maart 2027
Wat gebeurt er?
Jezus viert het Pesachmaal met Zijn discipelen. Tijdens de maaltijd stelt Hij het Heilig Avondmaal in: "Dit is Mijn lichaam dat voor u gegeven wordt. Deze drinkbeker is het nieuwe verbond in Mijn bloed." Hij wast de voeten van de discipelen als teken van dienstbaarheid. Na de maaltijd bidt Hij in intense strijd in de hof van Gethsémané: "Vader, als het mogelijk is, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan; maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt."
Bijbellezingen
- Mattheüs 26:17-46 — Het Laatste Avondmaal en Gethsémané
- Johannes 13:1-17 — De voetwassing
- Johannes 14-17 — De afscheidsrede en het hogepriesterlijk gebed
- Lucas 22:39-46 — Het gebed in Gethsémané
Overdenking
In het Heilig Avondmaal geeft Jezus Zichzelf aan Zijn gemeente. De voetwassing leert ons dat ware grootheid ligt in dienstbaarheid. In Gethsémané zien we de volle menselijkheid van Jezus: Hij siddert voor het lijden, maar onderwerpt Zich aan de wil van de Vader.
Vraag ter bezinning
Wat betekent het Avondmaal voor u persoonlijk? Bent u bereid anderen te dienen zoals Jezus?
Goede Vrijdag
26 maart 2027
Wat gebeurt er?
Jezus wordt in de nacht gearresteerd, verhoord door het Sanhedrin, voor Pilatus gebracht en ter dood veroordeeld. Hij draagt Zijn kruis naar Golgotha en wordt gekruisigd tussen twee misdadigers. Rond het negende uur roept Hij: "Mijn God, Mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?" en: "Het is volbracht!" Het voorhangsel van de tempel scheurt van boven naar beneden.
Bijbellezingen
- Mattheüs 27:1-56 — De kruisiging volgens Mattheüs
- Marcus 15:1-41 — De kruisiging volgens Marcus
- Lucas 23:1-49 — De kruisiging volgens Lucas
- Johannes 18:28-19:42 — De kruisiging volgens Johannes
- Jesaja 53 — De lijdende Knecht des HEEREN
Overdenking
Op Goede Vrijdag draagt Christus de zonden van de wereld. Het voorhangsel dat scheurt, laat zien dat de weg tot God nu open is. "Het is volbracht" — niet een kreet van wanhoop, maar van overwinning. Het verlossingswerk is voltooid.
Vraag ter bezinning
Wat betekent het voor u dat Christus plaatsvervangend geleden heeft?
Stille Zaterdag
27 maart 2027
Wat gebeurt er?
Jezus ligt in het graf van Jozef van Arimathea. De steen is voor het graf gerold. De overpriesters vragen Pilatus om een wacht bij het graf te plaatsen, uit angst dat de discipelen het lichaam zouden stelen. Het is een dag van stilte, rouw en afwachting voor de volgelingen van Jezus.
Bijbellezingen
- Mattheüs 27:57-66 — De begrafenis en de wacht bij het graf
- Psalm 88 — Een gebed uit de diepte
- Klaagliederen 3:22-26 — De goedertierenheden des HEEREN
Overdenking
Stille Zaterdag is de dag van het wachten. De discipelen weten nog niet wat er komen gaat. Voor hen is alle hoop verloren. Soms zijn er ook in ons leven periodes van "Stille Zaterdag" — momenten waarop God stil lijkt en de hoop ver weg is. Maar na de stilte komt de opstanding.
Vraag ter bezinning
Hoe gaat u om met periodes van geestelijke stilte en twijfel?
Eerste Paasdag
28 maart 2027
Wat gebeurt er?
Vroeg in de morgen gaan de vrouwen naar het graf. De steen is weggerold! Een engel zegt: "Hij is hier niet, want Hij is opgewekt!" Maria Magdalena ontmoet de opgestane Jezus. De discipelen gaan naar het lege graf. In de avond verschijnt Jezus aan Zijn discipelen en toont hun Zijn handen en Zijn zij. "Vrede zij u!"
Bijbellezingen
- Mattheüs 28:1-10 — De opstanding
- Marcus 16:1-8 — Het lege graf
- Lucas 24:1-12 — De vrouwen bij het graf
- Johannes 20:1-18 — Maria Magdalena ontmoet de Opgestane
- 1 Korinthe 15:1-11 — Het getuigenis van de opstanding
Overdenking
Het graf is leeg. De dood is overwonnen. De opstanding van Christus is het keerpunt in de wereldgeschiedenis. Alles wat Jezus gezegd en gedaan heeft, wordt door de opstanding bevestigd. Hij is werkelijk de Zoon van God, de Verlosser van de wereld.
Vraag ter bezinning
Wat betekent de opstanding van Christus voor uw dagelijks leven?
Tweede Paasdag
29 maart 2027
Wat gebeurt er?
Twee discipelen wandelen van Jeruzalem naar het dorp Emmaüs, zo'n elf kilometer verderop. Ze zijn bedroefd en in verwarring over wat er gebeurd is. Een vreemdeling voegt zich bij hen en legt hen de Schriften uit. Bij het avondmaal herkennen zij Hem bij het breken van het brood: het is Jezus! Hij verdwijnt uit hun midden en zij keren vol vreugde terug naar Jeruzalem.
Bijbellezingen
- Lucas 24:13-35 — De Emmaüsgangers
- Lucas 24:36-49 — Jezus verschijnt aan de discipelen
- Johannes 20:19-29 — Thomas en de opgestane Heer
Overdenking
Op de weg naar Emmaüs opent Jezus de Schriften. Hij laat zien hoe heel het Oude Testament naar Hem toe wijst. De Bijbel is een boek over Christus — van Genesis tot Openbaring. "Brandde ons hart niet in ons, toen Hij de Schriften voor ons opende?"
Vraag ter bezinning
Herkent u Christus in het lezen van de Schriften? Wanneer "brandt uw hart"?
Veelgestelde vragen over de Stille Week
Welke dagen horen bij de Stille Week?
De Stille Week loopt van Palmzondag tot en met Eerste Paasdag: Palmzondag, Stille Maandag, Stille Dinsdag, Stille Woensdag, Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en Paaszondag. In Nederland en België wordt daar Tweede Paasdag bij gerekend, omdat die dag hier een officiële feestdag is.
Wat is het verschil tussen de Stille Week en de veertigdagentijd?
De veertigdagentijd begint op Aswoensdag en duurt tot Pasen; de zondagen tellen daarin traditioneel niet mee, waardoor de periode op de kalender zesenveertig dagen beslaat. De Stille Week is de laatste week daarvan. De veertigdagentijd is dus de aanloop, de Stille Week de week zelf.
Wat wordt er op Stille Maandag, Dinsdag en Woensdag herdacht?
Op maandag reinigt Jezus de tempel, op dinsdag onderwijst Hij in de tempel en spreekt Hij op de Olijfberg over de laatste dingen, op woensdag maakt Judas zijn afspraak met de overpriesters en zalft Maria Jezus in Bethanië. De evangeliën dateren deze gebeurtenissen niet allemaal even strak; de indeling per dag komt uit de kerkelijke traditie.
Waarom heet de zaterdag voor Pasen Stille Zaterdag?
Op die dag ligt Jezus in het graf. Er gebeurt in de evangeliën vrijwel niets: het is de dag van het wachten. In veel kerken is er daarom geen dienst overdag. In de rooms-katholieke en een deel van de protestantse traditie begint na zonsondergang de paaswake, waarmee de stilte wordt doorbroken.
Hoe kunt u de Stille Week thuis meevieren?
Lees elke dag het gedeelte dat bij die dag hoort, hardop of samen, en laat er stilte op volgen in plaats van uitleg. Veel gezinnen steken een kaars aan bij de lezing en doven die op Goede Vrijdag. De bezinningsvraag onder elke dag hieronder kunt u aan tafel gebruiken.
Verdiep u in de Stille Week
Stel uw vragen over de lijdensweek aan de BijbelAssistent en ontvang uitleg met bijbelverwijzingen.
Verdiep u verder
Verken de bijbelse achtergrond van de Stille Week, verwante onderwerpen en bijbelboeken.
Bijbeluitleg Mattheüs 26
Het Laatste Avondmaal, Gethsémané en de arrestatie van Jezus.
Bijbeluitleg Lukas 23
De kruisiging volgens Lukas met het gesprek met de misdadiger.
Wat zegt de Bijbel over lijden?
Het lijden van Christus en de betekenis van lijden voor gelovigen.
Wat zegt de Bijbel over vergeving?
Vergeving als kernthema in de lijdensweek.
Jezus Christus
Het leven en lijden van de Zoon van God.
Petrus
De discipel die Jezus driemaal verloochende en weer hersteld werd.
Bijbelse leesplannen
Leesplannen voor de Stille Week en de paastijd.
HC Zondag 16 — Het sterven
De Catechismus over de dood en begrafenis van Christus.
Kerst — Het begin van het verhaal
Het kerstverhaal: waar het allemaal begon in Bethlehem.