Dankdag voor gewas en arbeid 2027
Dankdag 2027 valt op woensdag 3 november. Dat is de eerste woensdag van november.
Dankdag voor gewas en arbeid is de dag waarop protestantse gemeenten in Nederland God danken voor de oogst, voor werk en inkomen en voor alles wat Hij in het afgelopen jaar gaf. Het valt elk jaar op de eerste woensdag van november, meestal met een dankdienst in de kerk. Dankdag is de tegenhanger van Biddag in maart: wat in het voorjaar gevraagd werd, wordt in het najaar met dank erkend.
Wat is Dankdag?
Dankdag voor gewas en arbeid is een jaarlijkse dankdienst die in veel protestantse kerken in Nederland wordt gehouden op de eerste woensdag van november. Gemeenteleden komen samen om God te danken voor de oogst van het afgelopen seizoen, voor werk en inkomen, en voor alles wat nodig is om te leven. Vooral in hervormde, gereformeerde en reformatorische gemeenten heeft de dag een vaste plaats in het kerkelijk jaar.
In een agrarische samenleving was de afhankelijkheid van weer en oogst direct voelbaar: een misoogst betekende armoede, een goede oogst overvloed. Vandaag is die afhankelijkheid niet minder reëel, maar wel minder zichtbaar. Ons brood komt uit de winkel en ons inkomen van de werkgever. Dankdag houdt de oude belijdenis levend dat alles wat wij hebben, van God komt: "Alle goede gave, en alle volmaakte gifte is van boven, van den Vader der lichten afkomende" (Jakobus 1:17).
Dankdag hoort bij Biddag voor gewas en arbeid, op de tweede woensdag van maart. Op Biddag vraagt de gemeente om Gods zegen over het komende groeiseizoen en over het werk; op Dankdag wordt teruggezien en gedankt. De Heidelbergse Catechismus legt in zondag 50, bij de bede om het dagelijks brood, de grond onder beide dagen: wie om het brood bidt, leert bekennen dat God "de enige Oorsprong alles goeds" is, en "dat noch onze zorg, noch onze arbeid, noch Uw gaven, zonder Uw zegen ons gedijen" (vraag en antwoord 125). Daarom wordt op Biddag om die zegen gevraagd en op Dankdag ervoor gedankt.
Dankdag 2027, 2028 en de komende jaren
Dankdag heeft geen vaste datum, maar wel een vaste regel: de eerste woensdag van november. In 2027 is dat woensdag 3 november 2027. De tabel geeft de datum voor vijf jaar, zodat u ook een gemeente- of schoolagenda vooruit kunt vullen.
| Jaar | Dankdag |
|---|---|
| 2027 | woensdag 3 november |
| 2028 | woensdag 1 november |
| 2029 | woensdag 7 november |
| 2030 | woensdag 6 november |
| 2031 | woensdag 5 november |
Sommige gemeenten wijken lokaal af en houden de dankdienst bijvoorbeeld op de zondag voor of na Dankdag; kijk bij twijfel in het rooster van uw eigen kerk. Na deze Dankdag volgt Biddag op woensdag 8 maart 2028. De data van alle andere feest- en gedenkdagen vindt u in het overzicht christelijke feestdagen.
Waarom danken christenen op Dankdag?
De diepste reden staat in Deuteronomium 8. Mozes zegt tegen Israël, vlak voor de intocht in het land van melk en honing, dat verzadiging om dank vraagt:
“Als gij dan zult gegeten hebben, en verzadigd zijn, zo zult gij den HEERE, uw God, loven over dat goede land, dat Hij u zal hebben gegeven.”
Direct daarna volgt de waarschuwing: "Wacht u, dat gij den HEERE, uw God, niet vergeet" (Deuteronomium 8:11). Het gevaar van welvaart is dat een mens gaat denken dat hij het zelf verdiend heeft. Mozes noemt die gedachte bij name, "Mijn kracht, en de sterkte mijner hand heeft mij dit vermogen verkregen", en zet er tegenover dat God het is, "Die u kracht geeft om vermogen te verkrijgen" (Deuteronomium 8:17-18). Dat is precies de gedachte achter "gewas en arbeid": zowel wat het land opbrengt als de kracht om te werken komt van Hem.
De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 10 dat vruchtbare en onvruchtbare jaren, spijs en drank, gezondheid en krankheid ons niet bij geval toekomen, maar uit Gods vaderlijke hand. Daarom is Dankdag geen oogstfeest van de mens, maar een erkenning van Gods voorzienigheid. Psalm 67 zegt het in één zin: "De aarde geeft haar gewas; God, onze God, zal ons zegenen" (Psalm 67:7).
Vier redenen tot dankbaarheid
Dankbaar voor gewas en oogst
De Bijbel leert dat God het is Die regen geeft en de aarde vrucht laat dragen. Hij opent Zijn hand en verzadigt al wat leeft. In een tijd waarin voedsel uit de supermarkt komt, herinnert Dankdag ons eraan dat elke oogst een geschenk van God is.
Lees: Psalm 145:15-16; Handelingen 14:17
Dankbaar voor arbeid en inkomen
Werk is een opdracht van God: Hij gaf de mens de aarde om die te bewerken en te bewaren, al draagt het werk sinds de zondeval ook moeite en zweet in zich. Dankdag is een moment om te danken voor werk, voor gezondheid en kracht, en voor inkomen om van te leven. Wie dit jaar werk of gezondheid moest missen, mag weten dat Gods zorg daar niet van afhangt.
Lees: Genesis 2:15; Genesis 3:17-19; Prediker 3:13; Psalm 128:1-2
Dankbaar in alle omstandigheden
De Bijbel roept op tot dankbaarheid, ook in moeilijke tijden. De apostel Paulus schrijft vanuit de gevangenis: "Verblijdt u in den Heere te allen tijd" (Filippenzen 4:4). Dankbaarheid is niet afhankelijk van omstandigheden, maar rust op het vertrouwen dat voor wie God liefhebben alle dingen medewerken ten goede (Romeinen 8:28).
Lees: Filippenzen 4:4; Romeinen 8:28
Dankbaar als levenshouding
Dankbaarheid is in de Bijbel geen incidentele reactie maar een levenshouding. De Heidelbergse Catechismus wijdt het derde deel (zondag 32 tot en met 52) aan de dankbaarheid: de goede werken die de christen doet uit dankbaarheid voor de ontvangen verlossing.
Lees: Kolossenzen 3:15-17; Psalm 103:1-5
Oogstfeest in de Bijbel: het feest der inzameling
Een dankdag na de oogst is geen nieuwe uitvinding. Israël kende drie grote feesten die met de oogst samenhingen. Rond het Pascha bracht men een garf van de eerstelingen naar de priester (Leviticus 23:10), op het Wekenfeest (Pinksteren) werden de eerstelingen van de tarweoogst gevierd, en in de herfst volgde het feest der inzameling, ook Loofhuttenfeest genoemd. Over dat laatste feest staat:
“En het feest der inzameling, op den uitgang des jaars, wanneer gij uw arbeid uit het veld zult ingezameld hebben.”
Opvallend is het woord "arbeid": de opbrengst van het veld heet hier de arbeid van de mens, en toch wordt het feest voor de HEERE gehouden. Deuteronomium 16 geeft de reden van de vreugde: "want de HEERE, uw God, zal u zegenen in al uw inkomen, en in al het werk uwer handen; daarom zult gij immers vrolijk zijn" (Deuteronomium 16:15). Inkomen en werk van de handen: dat is in andere woorden gewas en arbeid.
Dankdag is geen voortzetting van het Loofhuttenfeest, en christenen zijn niet aan de feestkalender van Israël gebonden. Wel laat het feest der inzameling zien dat het bijbels is om aan het eind van het oogstjaar als gemeente samen te komen, terug te zien en God te loven. Wie meer wil lezen over Gods trouw aan de seizoenen, vindt in Genesis 8:22 de belofte dat zaaiing en oogst niet zullen ophouden zolang de aarde bestaat.
Hoe ziet een dankdagdienst eruit?
De dankdienst voor gewas en arbeid, in sommige streken ook oogstdankdienst genoemd, is het hart van Dankdag. Omdat Dankdag geen vrije dag is, houden veel gemeenten die dienst op woensdagavond; andere hebben (ook) een dienst overdag. De opbouw is die van een gewone eredienst, met een eigen toon: de gemeente ziet terug op het jaar en dankt voor Gods zorg.
- Psalmen van lof. Psalmen als 65, 67, 100, 103, 107 en 136 passen bij Dankdag, omdat ze God loven om Zijn zorg voor het land en Zijn goedertierenheid. Welke psalmen gezongen worden, kiest de voorganger.
- Een preek over Gods voorzienigheid. Veel preken op Dankdag gaan over teksten als Deuteronomium 8, Psalm 65 of de oproep "Dankt God in alles" (1 Thessalonicenzen 5:18).
- Dankgebed. In het gebed wordt gedankt voor gewas en arbeid, en wordt ook gedacht aan wie het afgelopen jaar werk, gezondheid of een geliefde verloor. Voor thuis of in de dienst is er een gebed voor dankdag voor gewas en arbeid.
- Een dankoffer. In veel gemeenten is er een extra collecte of dankoffer. Het idee daarachter is bijbels: "Offert Gode dank" (Psalm 50:14). Wat met de opbrengst gebeurt, verschilt per gemeente.
Hoe de dienst er precies uitziet, verschilt per kerkverband en per gemeente. Zoekt u een dienst bij u in de buurt, kijk dan in het kerkrooster of op de website van uw eigen gemeente.
Dankbaarheid in de Bijbel
Dankbaarheid is in de Bijbel niet zomaar een gevoel. Het is een geloofshouding die geworteld is in de erkenning van wie God is en wat Hij doet. Van de Psalmen tot de brieven van Paulus loopt dankzegging als een rode draad door de Schrift.
Dankbaarheid als kernhouding in de Psalmen
Het boek Psalmen is doortrokken van dankzegging. Psalm 100 roept op: "Gaat in tot Zijn poorten met lof". Psalm 103 bezingt Gods weldaden: vergeving, genezing, verlossing en kroning met goedertierenheid. Psalm 107 beschrijft vier situaties van nood waaruit God redde, telkens met het refrein: "Laat hen voor den HEERE Zijn goedertierenheid loven". En Psalm 136, in de Joodse traditie wel het "Grote Hallel" genoemd, herhaalt in elk van zijn zesentwintig verzen: "want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid". De psalmdichters leerden Israël dat dankzegging de natuurlijke reactie is op Gods handelen.
Psalm 100, 103, 107, 136
Het verband tussen dankbaarheid en geloof
Wie dankt, erkent Gods hand in het leven. Dankbaarheid is daarmee een daad van geloof: het is belijden dat niet het toeval, niet uw eigen inspanning, maar God de bron is van alle goede gaven. Paulus noemt in Romeinen 1 het niet-danken als kenmerk van de mens die God de eer onthoudt: "Omdat zij, God kennende, Hem als God niet hebben verheerlijkt of gedankt" (Romeinen 1:21). Andersom is dankzegging een vrucht van genade: wie door God tot Hem bekeerd wordt, leert Hem weer als God eren en danken.
Romeinen 1:21; Jakobus 1:17
"Waar zijn de negen?"
Tien melaatsen werden door de Heere Jezus gereinigd, maar slechts één kwam terug om God te verheerlijken, en dat was een Samaritaan. Jezus vroeg: "Zijn niet de tien gereinigd geworden, en waar zijn de negen?" (Lukas 17:17). De negen waren niet minder genezen; zij vergaten alleen te danken. Dankdag is een jaarlijkse vraag aan ons allemaal: keren wij terug om te danken, of nemen wij de gaven aan en gaan wij verder?
Lukas 17:11-19
Dankbaarheid in moeilijke tijden
De Bijbel vraagt niet alleen om dankbaarheid in voorspoed. Job, die op één dag zijn bezit en zijn kinderen verloor, sprak de opmerkelijke woorden: "De HEERE heeft gegeven, en de HEERE heeft genomen; de Naam des HEEREN zij geloofd!" (Job 1:21). En toen ook zijn gezondheid wegviel, zei hij: "Zouden wij het goede van God ontvangen, en het kwade niet ontvangen?" (Job 2:10). Dit is geen oppervlakkig optimisme, maar diep geloof: het vertrouwen dat God soeverein is, ook wanneer wij Zijn wegen niet begrijpen.
Job 1:21; Job 2:10; Habakuk 3:17-18
Paulus' oproep: "Dankt God in alles"
Aan de jonge, verdrukte gemeente in Thessalonica schrijft Paulus: "Dankt God in alles; want dit is de wil van God in Christus Jezus over u" (1 Thessalonicenzen 5:18). Dat vraagt niet dat u verdriet wegpraat. Ook te midden van ziekte of verlies mag u God danken voor Zijn trouw, Zijn nabijheid en Zijn beloften. Zo leert u zien op de Gever, en niet alleen op de gaven.
1 Thessalonicenzen 5:18; Efeziërs 5:20
Dankdag vieren: ideeën voor gezin en gemeente
Dankdag is meer dan een kerkdienst bijwonen. Het is een dag om bewust stil te staan bij Gods goedheid en daar samen gestalte aan te geven. Hieronder vindt u praktische ideeën om Dankdag betekenisvol te vieren.
Maak een danklijst met het gezin
Ga met het hele gezin om de tafel zitten en schrijf samen tien dingen op waarvoor u dankbaar bent. Van grote dingen (gezondheid, een dak boven het hoofd) tot kleine dingen (een mooi gesprek, de kat op schoot). Kinderen zien vaak dingen die volwassenen over het hoofd zien. Bewaar de lijst en lees hem volgend jaar opnieuw.
Geef ruimte aan getuigenissen
Waar dat in de gemeente past, kan bijvoorbeeld op een gemeenteavond rond Dankdag ruimte zijn om te vertellen hoe God iemand het afgelopen jaar heeft gedragen of bemoedigd. Zo wordt het danken concreet en ziet de gemeente dat God ook vandaag werkt.
Dankdag als moment van delen
Ware dankbaarheid uit zich in vrijgevigheid. Breng als gezin of gemeente voedsel mee voor de voedselbank, of laat kinderen een deel van hun zakgeld in het dankofferzakje doen. Zo leert u dat danken en delen bij elkaar horen: wie ontvangt, mag ook geven.
Lees samen Deuteronomium 8
Dit bijbelhoofdstuk is als geschreven voor Dankdag. Mozes waarschuwt het volk dat het, verzadigd en in goede huizen, de Gever kan vergeten. In een welvarend land is de verleiding groot om te denken dat u het zelf hebt verdiend. Deuteronomium 8 houdt ons een spiegel voor en wijst ons terug naar de Gever achter de gaven.
Begin een dankboekje
Laat Dankdag het begin zijn van een nieuw ritme: schrijf elke week drie dingen op waarvoor u God dankt. Het oefent uw hart in het zien van Gods hand in het dagelijks leven. Over een jaar hebt u een schatkamer van dankbaarheid die u in moeilijke tijden kunt herlezen, in de geest van Psalm 103: "Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden" (Psalm 103:2).
Drie kernteksten voor Dankdag
Zoekt u een tekst voor de dankdienst, een kaart of het gebed aan tafel? Deze drie verzen vatten Dankdag samen. Meer teksten, elk met een korte uitleg, vindt u bij de Bijbelteksten voor Dankdag.
“Gaat in tot Zijn poorten met lof, in Zijn voorhoven met lofgezang; looft Hem, prijst Zijn Naam. Want de HEERE is goed; Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid, en Zijn getrouwheid van geslacht tot geslacht.”
“Gij kroont het jaar Uwer goedheid; en Uw voetstappen druipen van vettigheid.”
Bekijk alle bijbelteksten voor Dankdag“Dankt God in alles; want dit is de wil van God in Christus Jezus over u.”
Veelgestelde vragen over Dankdag
Wanneer is Dankdag 2027 en 2028?
Dankdag 2027 valt op woensdag 3 november 2027. In 2028 is Dankdag op woensdag 1 november 2028. Dankdag voor gewas en arbeid valt altijd op de eerste woensdag van november en dus ergens tussen 1 en 7 november. Biddag, de tegenhanger in het voorjaar, valt op de tweede woensdag van maart.
Waarom valt Dankdag op de eerste woensdag van november?
In november is de oogst van het jaar binnen. Dan ligt het voor de hand om terug te zien en God te danken voor wat Hij gaf. De woensdag is de vaste dag van zowel Biddag als Dankdag. Waarom juist de woensdag gekozen is, is niet met zekerheid te zeggen; het is een oude kerkelijke gewoonte. Sommige gemeenten houden de dankdienst op een andere avond of op de zondag ervoor of erna.
Wat betekent "Dankdag voor gewas en arbeid"?
Gewas is wat op het land groeit: graan, aardappelen, groente, fruit en het gras voor het vee. Arbeid is al het werk waarmee mensen hun brood verdienen, op het land en daarbuiten. De naam zegt dus waarvoor gedankt wordt: voor de oogst en voor werk, inkomen en de kracht om te werken. Ook wie nooit op een akker stond, heeft op Dankdag reden om te danken.
Is Dankdag een vrije dag?
Nee. Dankdag is in Nederland geen officiële feestdag: scholen, winkels en bedrijven zijn gewoon open. Veel gemeenten houden de dankdienst daarom op woensdagavond; andere hebben (ook) een dienst overdag. Sommige christelijke scholen houden op Dankdag een eigen viering of gaan met de leerlingen naar een kerkdienst; dat verschilt per school en per plaats.
Is Dankdag overal in Nederland op dezelfde dag?
Ja. Voor Dankdag geldt één landelijke regel, de eerste woensdag van november, en die volgen gemeenten in heel Nederland, van Zeeland tot de Veluwe en Urk. Een landelijk thema is er niet: de voorganger kiest zelf de tekst, en een kerkverband of zendingsorganisatie geeft soms een collectedoel mee. Wat per plaats verschilt, is het tijdstip van de dienst; een enkele gemeente wijkt uit naar de zondag.
Wat is het verschil tussen Dankdag en Biddag?
Biddag (tweede woensdag van maart) is een dag van gebed: aan het begin van het groeiseizoen vraagt de gemeente om Gods zegen over gewas en arbeid. Dankdag (eerste woensdag van november) is een dag van dankzegging voor wat God in dat seizoen gegeven heeft. Samen vormen zij een jaarlijks ritme van afhankelijkheid en dankbaarheid: in het voorjaar vragen, in het najaar danken.
Waarom danken als het een slecht jaar was?
Dankdag is geen feest van een geslaagd jaar, maar van een trouwe God. De profeet Habakuk zegt het zo: "Alhoewel de vijgeboom niet bloeien zal, en geen vrucht aan den wijnstok zijn zal … Zo zal ik nochtans in den HEERE van vreugde opspringen, ik zal mij verheugen in den God mijns heils" (Habakuk 3:17-18). Wie dit jaar ziekte, verlies of werkloosheid kende, hoeft dat verdriet niet weg te praten, en mag toch danken voor wat God bleef geven.
Hoe viert u Dankdag met kinderen?
Laat kinderen tellen wat God gaf: maak samen een danklijst, of laat hen tekenen waarvoor zij dankbaar zijn. Lees met hen het verhaal van de tien melaatsen (Lukas 17:11-19), van wie er maar één terugkwam om te danken. Sommige gemeenten houden op Dankdag een kinderdienst of geven kinderen een dankofferzakje mee. Het belangrijkste is dat kinderen merken dat danken bij God begint, niet bij wat er op tafel staat.
Lees verder over Dankdag
Bijbelteksten voor Dankdag
Verzen voor de dankdienst, een kaart of het gebed aan tafel, met uitleg.
Biddag voor gewas en arbeid
De tegenhanger in maart: bidden om Gods zegen over het nieuwe seizoen.
Wat zegt de Bijbel over Dankdag?
Het bijbelonderwerp Dankdag: teksten en uitleg op een rij.
Wat zegt de Bijbel over dankbaarheid?
Dankbaarheid als levenshouding in de Bijbel.
HC Zondag 10: Gods voorzienigheid
Vruchtbare en onvruchtbare jaren uit Gods vaderlijke hand.
Bijbelverhalen bij Dankdag
Gedenken van de overledenen op 2 november.
Het feest van Martinus van Tours op 11 november.
Het bijbelverhaal dat centraal staat in deze periode.
Het bijbelverhaal dat centraal staat in deze periode.
Het bijbelverhaal dat centraal staat in deze periode.
Het bijbelverhaal dat centraal staat in deze periode.
Verdiep u verder
Lees de hoofdstukken achter Dankdag na, met uitleg, en bezin u dagelijks op Gods goedheid.
Bijbeluitleg Psalm 103
Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden.
Bijbeluitleg Deuteronomium 8
Wacht u, dat gij den HEERE, uw God, niet vergeet.
Psalm 65
Gij kroont het jaar Uwer goedheid.
Psalm 107
Looft den HEERE, want Hij is goed.
Psalm 136
Want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid.
HC Zondag 32
De Catechismus over dankbaarheid als antwoord op genade.
Wat zegt de Bijbel over zegen?
Gods zegen over gewas, arbeid en het dagelijks leven.
Dagelijkse overdenking
Dagelijkse bezinning bij de Bijbel, ook over dankbaarheid.
Bijbelse leesplannen
Leesplannen voor Dankdag en andere bijzondere momenten.
Vragen over dankbaarheid in de Bijbel?
Stel uw vragen aan de BijbelAssistent en krijg direct antwoord met bijbelverwijzingen.