Petrus verloochent Jezus

Lukas 22:54-62 en Mattheüs 26:69-75 vertellen de verloochening van Petrus: in de nacht van Jezus’ gevangenneming zei hij driemaal dat hij Hem niet kende. Het gebeurde in Jeruzalem, in het huis van de hogepriester, kort nadat Jezus in de hof gevangengenomen was (zie Jezus bidt in Gethsemane). Ook Markus 14:66-72 en Johannes 18:15-27 vertellen deze geschiedenis.

Wat had Jezus tegen Petrus gezegd over de haan?

Eerder die avond, na het Pascha, zei Jezus tegen Zijn discipelen dat zij allen in deze nacht aan Hem geërgerd zouden worden. Petrus antwoordde dat hij nooit geërgerd zou worden, ook als alle anderen het werden. Jezus zei tegen hem: "Voorwaar, Ik zeg u, dat gij in dezen zelfden nacht, eer de haan gekraaid zal hebben, Mij driemaal zult verloochenen" (Mattheüs 26:34). Petrus hield vol dat hij Jezus geenszins zou verloochenen, al moest hij met Hem sterven, en zo zeiden alle discipelen (Mattheüs 26:35). Lukas bewaart nog een ander woord. De satan had begeerd de discipelen te ziften als de tarwe, maar Jezus zei tegen Simon: "Maar Ik heb voor u gebeden, dat uw geloof niet ophoude" (Lukas 22:32).

Hoe kwam Petrus bij het vuur van de hogepriester?

Toen Jezus gegrepen werd, vluchtten al de discipelen (Mattheüs 26:56). Jezus werd naar het huis van de hogepriester gebracht, en Petrus volgde van verre (Lukas 22:54). Mattheüs zegt dat hij naar binnen ging en bij de dienaren ging zitten om het einde te zien (Mattheüs 26:58). Johannes vertelt dat een andere discipel, die bij de hogepriester bekend was, hem liet binnenkomen (Johannes 18:15-16). Midden in de zaal hadden zij vuur aangestoken, en Petrus zat tussen hen in (Lukas 22:55).

Hoe verloochende Petrus Jezus drie keer?

Een dienstmaagd zag Petrus bij het vuur zitten. Zij hield haar ogen op hem gericht en zei dat ook deze met Hem was geweest. Petrus ontkende: "Vrouw, ik ken Hem niet" (Lukas 22:57). Kort daarna zei een ander dat hij ook een van hen was, en weer zei Petrus dat hij het niet was (Lukas 22:58). Bij Mattheüs gebeurt deze tweede verloochening bij de voorpoort, tegenover een andere dienstmaagd, en met een eed (Mattheüs 26:71-72).

Ongeveer een uur later hield weer een ander vol dat hij werkelijk bij Jezus hoorde, want hij was ook een Galileeër (Lukas 22:59). Mattheüs zegt dat zijn spraak hem verraadde (Mattheüs 26:73). Toen begon Petrus zich te vervloeken en te zweren: "Ik ken den Mens niet" (Mattheüs 26:74).

Wat gebeurde er toen de haan kraaide?

Terwijl Petrus nog sprak, kraaide de haan. Dan schrijft alleen Lukas: "En de Heere, Zich omkerende, zag Petrus aan" (Lukas 22:61). Petrus dacht terug aan het woord dat Jezus tegen hem gezegd had. Daarop volgt: "En Petrus, naar buiten gaande, weende bitterlijk" (Lukas 22:62). Zo eindigt de geschiedenis bij Lukas en Mattheüs. In dezelfde uren werd Jezus bespot en geslagen door de mannen die Hem bewaakten (Lukas 22:63-65), en beleed Hij voor de hogepriester dat Hij de Christus is (Mattheüs 26:63-64).

Bij die tranen blijft het niet. Op de opstandingsmorgen moesten de vrouwen de boodschap brengen aan de discipelen, en Petrus wordt daarbij apart genoemd (Markus 16:7). Aan het meer van Tiberias vroeg Jezus driemaal aan Petrus of hij Hem liefhad (zie het ontbijt aan het meer).

Johannes vertelt dat Jezus eerst naar Annas gebracht werd, de schoonvader van Kajafas, die dat jaar hogepriester was (Johannes 18:13). Daarna zond Annas Hem gebonden naar Kajafas (Johannes 18:24). Mattheüs noemt alleen Kajafas, bij wie de Schriftgeleerden en ouderlingen vergaderd waren (Mattheüs 26:57). Of beiden in hetzelfde gebouw woonden, zegt de Bijbel niet.

Met de zaal bedoelt de Statenvertaling hier waarschijnlijk de binnenplaats van het huis, waar de dienaren wachtten. Het was nacht en koud, en de dienaren hadden een kolenvuur gemaakt (Johannes 18:18). Petrus kwam uit Galilea, en aan zijn spraak hoorden de mensen in Jeruzalem dat hij niet van hen was.

De evangelisten vertellen de drie keren niet met dezelfde woorden. Bij Mattheüs en Markus spreken een of twee dienstmaagden en daarna de omstanders; bij Lukas een dienstmaagd en twee mannen; bij Johannes de deurwaarster, de groep bij het vuur en een familielid van de man wiens oor Petrus had afgehouwen. Veel uitleggers verklaren dat zo: steeds sprak één persoon en vielen anderen bij. Markus schrijft dat de haan tweemaal kraaide (Markus 14:72); de anderen noemen alleen het kraaien na de derde verloochening.

De eerste die in deze geschiedenis handelt, is niet Petrus maar de Heere. Jezus wist vooraf wat er zou gebeuren en zei het Petrus tot op de haan nauwkeurig (Mattheüs 26:34). Hij had al voor hem gebeden voordat Petrus viel (Lukas 22:32). Het geloof van Petrus hield niet stand door zijn eigen trouw, maar door die voorbede. Paulus schrijft: "Indien wij ontrouw zijn, Hij blijft getrouw" (2 Timotheüs 2:13). Ook nu leeft Christus altijd om voor de Zijnen te bidden (Hebreeën 7:25).

In Lukas 22 staan twee dingen naast elkaar. Binnen werd Jezus bespot en geslagen, en voor de raad beleed Hij dat Hij de Christus is; buiten zei Petrus dat hij Hem niet kende. Jezus bleef trouw aan de discipel die Hem ontrouw werd. Hij is de Herder Die geslagen werd terwijl de schapen verstrooid werden, zoals Hij Zelf met Zacharia 13:7 had gezegd (Mattheüs 26:31).

Dan keert de Heere Zich om en ziet Petrus aan. Die blik brengt het woord van Jezus terug, en Petrus weent bitterlijk. Paulus onderscheidt twee soorten droefheid. De droefheid naar God werkt "een onberouwelijke bekering tot zaligheid", de droefheid der wereld werkt de dood (2 Korinthe 7:10). Ook Judas kreeg berouw, maar hij ging niet terug naar Jezus (Mattheüs 27:3-5). Petrus werd door de Heere teruggehaald. Lukas en Paulus vermelden dat de opgestane Heere aan Simon verscheen (Lukas 24:34; 1 Korinthe 15:5).

Jezus zegt elders ernstig dat Hij wie Hem verloochent voor de mensen, ook zal verloochenen voor Zijn Vader (Mattheüs 10:33). Die waarschuwing wordt hier niet weggenomen. Wel laat Petrus zien dat de Heere een gevallen discipel tot berouw brengt en herstelt. Later zagen de leiders in Jeruzalem de vrijmoedigheid van Petrus en Johannes, en zij merkten "dat zij met Jezus geweest waren" (Handelingen 4:13).

De Heere kent ons beter dan wij onszelf kennen. Petrus meende het toen hij zei dat hij Jezus nooit zou verloochenen, al moest hij met Hem sterven, en toch viel hij binnen enkele uren, tegenover een dienstmaagd. "Zo dan, die meent te staan, zie toe, dat hij niet valle" (1 Korinthe 10:12). Jezus had de weg gewezen: waken en bidden, omdat de geest wel gewillig is maar het vlees zwak (Mattheüs 26:41). Wie op eigen vastheid rekent, staat zwakker dan hij denkt.

Christus bidt voor de Zijnen, ook als zij vallen. Dat is geen vrijbrief om te zondigen, maar troost voor wie gevallen is. Het geloof van Petrus hing niet aan zijn belofte, maar aan het gebed van Jezus. Daarom mag wie de Heere met woorden of met zwijgen verloochend heeft, tot Hem terugkeren. "Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve" (1 Johannes 1:9).

Echt berouw blijft niet bij zichzelf staan, maar wordt door de Heere Zelf opgezocht. Petrus weende bitterlijk, en de geschiedenis houdt daar niet op. Jezus zocht hem op en gaf hem opnieuw werk: zijn broeders versterken (Lukas 22:32) en Zijn schapen weiden (Johannes 21:17). De Heere Die Petrus aanzag, gebruikt gevallen mensen die Hij Zelf heeft opgericht.