Jezus bidt in Gethsémané

Mattheüs 26:36-56 en Lukas 22:39-53 vertellen wat er gebeurde in de nacht waarin de Heere Jezus verraden werd. Hij had met Zijn discipelen het Pascha gegeten en het avondmaal ingesteld. Na de lofzang gingen zij naar de Olijfberg (Mattheüs 26:30). Onderweg zei Jezus dat zij allen aan Hem geërgerd zouden worden, zoals in Zacharia 13:7 geschreven staat: de Herder wordt geslagen en de schapen worden verstrooid. Petrus hield vol dat hij Hem nooit zou verloochenen, ook al moest hij met Hem sterven. Hoe dat afliep met Petrus, vertellen de verzen na Gethsemane (Mattheüs 26:69-75).

Waar ging Jezus bidden in de nacht voor Zijn lijden?

Mattheüs en Markus noemen de plaats Gethsémané, in de huidige spelling Gethsemane of Getsemane. Johannes zegt dat het een hof was aan de overkant van de beek Kedron (Johannes 18:1). Lukas schrijft dat Jezus daarheen ging zoals Hij gewoon was (Lukas 22:39). Wat over de plek zelf bekend is, staat bij Gethsemane.

Jezus liet de discipelen zitten en ging verderop om te bidden. Petrus en de twee zonen van Zebedeüs nam Hij mee; Markus noemt hen bij naam: Petrus, Jakobus en Johannes (Markus 14:33). Toen begon Hij droevig en zeer beangst te worden. Hij zei tegen hen: "Mijn ziel is geheel bedroefd tot den dood toe; blijft hier en waakt met Mij" (Mattheüs 26:38).

Wat bad Jezus in Gethsemane?

Een klein stuk verder viel Jezus op Zijn aangezicht en bad: "Mijn Vader, indien het mogelijk is, laat dezen drinkbeker van Mij voorbijgaan? doch niet, gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt" (Mattheüs 26:39). Markus geeft Zijn aanspreking als Abba, Vader (Markus 14:36). Lukas vertelt dat Hij Zich ongeveer een steenworp van de discipelen afzonderde en knielde. Alleen Lukas vermeldt dat een engel uit de hemel verscheen die Hem versterkte. In zware strijd bad Jezus nog ernstiger, en Zijn zweet werd als grote druppels bloed die op de aarde vielen (Lukas 22:43-44).

Mattheüs vertelt dat Jezus drie keer ging bidden. De tweede keer zei Hij: "Mijn Vader! Indien deze drinkbeker van Mij niet voorbij kan gaan, tenzij dat Ik hem drinke, Uw wil geschiede" (Mattheüs 26:42). De derde keer bad Hij dezelfde woorden. In beide gebeden gaat de wil van de Vader voor. In het tweede klinkt al dat de beker gedronken moet worden.

Waarom moesten de discipelen waken en bidden?

Telkens als Jezus terugkwam, vond Hij de discipelen slapend. Lukas zegt dat zij sliepen van droefheid (Lukas 22:45). Aan Petrus vroeg Jezus of hij dan niet één uur met Hem kon waken. Daarop volgde: "Waakt en bidt, opdat gij niet in verzoeking komt; de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak" (Mattheüs 26:41). Waken is hier meer dan wakker blijven. Het is opletten in gebed, omdat de verzoeking dichtbij is. Petrus had gezegd dat hij met Jezus wilde sterven, en nu kon hij geen uur met Hem waken. Na de derde keer zei Jezus dat het uur gekomen was waarop de Zoon des mensen overgeleverd zou worden in de handen der zondaren (Mattheüs 26:45).

Hoe verraadde Judas Jezus in Gethsemane?

Terwijl Jezus nog sprak, kwam Judas, een van de twaalf. Met hem kwam een grote schare met zwaarden en stokken, gezonden door de overpriesters en de ouderlingen van het volk. Judas had een teken afgesproken: wie hij zou kussen, Die was het. Hij ging meteen naar Jezus toe, groette Hem als Rabbi en kuste Hem. Jezus noemde hem vriend en vroeg waartoe hij gekomen was (Mattheüs 26:50). Bij Lukas vraagt Jezus of Judas de Zoon des mensen met een kus verraadt (Lukas 22:48). Johannes vult aan dat Jezus Zelf naar voren ging en vroeg wie zij zochten. Toen Hij zei: Ik ben het, gingen zij achteruit en vielen op de grond (Johannes 18:4-6).

Waarom liet Jezus Zich gevangennemen?

Toen zij Jezus grepen, trok een van de discipelen zijn zwaard en hieuw de dienstknecht van de hogepriester een oor af. Johannes noemt de namen: het was Petrus, en de knecht heette Malchus (Johannes 18:10). Jezus zei dat hij zijn zwaard weg moest steken, want wie het zwaard neemt, zal door het zwaard vergaan. Hij had Zijn Vader kunnen bidden om meer dan twaalf legioenen engelen, maar dan zouden de Schriften niet vervuld worden (Mattheüs 26:52-54). Lukas vertelt dat Jezus het oor aanraakte en de man genas (Lukas 22:51).

Daarna sprak Jezus de mannen aan die Hem kwamen halen. Zij kwamen met zwaarden en stokken alsof Hij een moordenaar was, terwijl Hij elke dag in de tempel had geleerd. Hij eindigde met: "maar dit is uw ure, en de macht der duisternis" (Lukas 22:53). Mattheüs zegt dat dit alles gebeurde opdat de Schriften der profeten vervuld zouden worden. Dan volgt de zin waarmee de geschiedenis eindigt: "Toen vluchtten al de discipelen, Hem verlatende" (Mattheüs 26:56). Jezus werd weggeleid naar de hogepriester Kajafas (Mattheüs 26:57). Daar begint de weg die uitloopt op de kruisiging.

Gethsemane lag aan de Olijfberg, ten oosten van Jeruzalem, aan de overkant van het dal van de Kedron. Lukas schrijft dat Jezus in die dagen overdag in de tempel leerde en ’s nachts op de Olijfberg verbleef (Lukas 21:37). Judas kende de plek ook, omdat Jezus daar dikwijls met Zijn discipelen samenkwam (Johannes 18:2). Welke tuin nu in Jeruzalem als Gethsemane wordt aangewezen, berust op traditie; de Bijbel geeft geen nauwkeuriger ligging.

Het was de nacht na het Pascha-maal (Mattheüs 26:17-30). De schare die Jezus kwam halen, was gezonden door de overpriesters en de ouderlingen. Lukas noemt ook de hoofdmannen des tempels (Lukas 22:52). Johannes spreekt van een bende krijgsknechten met lantaarns, fakkels en wapens (Johannes 18:3), en van een overste over duizend (Johannes 18:12). Dat wijst waarschijnlijk op Romeinse soldaten naast de tempelwacht.

De beker is in het Oude Testament een bekend beeld voor wat God iemand toedeelt. Dat kan zegen zijn, zoals in Psalm 16:5, waar de HEERE het deel van de beker van de dichter is. Vaker is het oordeel: Psalm 75:9 spreekt over een beker in de hand van de HEERE, en Jesaja over "den beker Zijner grimmigheid" (Jesaja 51:17). Jakobus en Johannes hadden eerder gezegd dat zij de drinkbeker konden drinken die Jezus zou drinken (Mattheüs 20:22). In Gethsemane sliepen zij.

Lukas 22:43-44, over de engel en het zweet, ontbreekt in een deel van de oude handschriften. De Statenvertaling volgt de handschriften die deze verzen wel hebben.

In Mattheüs 26 is het gebed gericht tot de Vader, en Zijn wil beslist. Jezus spreekt God aan als Zijn Vader en legt Zijn nood bij Hem neer. Hij vraagt of de drinkbeker voorbij mag gaan en aanvaardt dat dat niet zo is. Bij Johannes zegt Hij kort daarna tegen Petrus: "Den drinkbeker, dien Mij de Vader gegeven heeft, zal Ik dien niet drinken"? (Johannes 18:11). De beker komt van de Vader. Het lijden is dus geen ongeluk en niet alleen het werk van Judas en de overpriesters. Petrus zegt op de Pinksterdag dat Jezus werd overgegeven "door den bepaalden raad en voorkennis Gods" (Handelingen 2:23).

Wat zat er in die beker? In de Psalmen en de profeten is de beker in de hand van de HEERE vaak een beker van oordeel (Psalm 75:9; Jesaja 51:17). De gereformeerde uitleg leest Gethsemane daarom als een deel van het dragen van Gods toorn over de zonde. De Heidelbergse Catechismus zegt in zondag 15 (vraag en antwoord 37) dat Christus de toorn van God tegen de zonde van het hele menselijke geslacht gedragen heeft, Zijn hele leven, maar vooral aan het einde. Zondag 16 (antwoord 44) spreekt over Zijn onuitsprekelijke benauwdheid en helse kwelling, waarin Hij aan Zijn ziel, aan het kruis en ook al daarvoor, gezonken was. Paulus schrijft: "Dien, Die geen zonde gekend heeft, heeft Hij zonde voor ons gemaakt" (2 Korinthe 5:21). Zijn angst is daarom meer dan angst voor pijn en dood. Hij ziet de beker van Gods heilig oordeel voor Zich.

Gethsemane laat ook zien dat Jezus waarachtig mens is. Hij werd bedroefd en beangst, Hij wilde Zijn discipelen bij Zich hebben en Hij bad met aandrang. De brief aan de Hebreeën spreekt over gebeden en smekingen "met sterke roeping en tranen" (Hebreeën 5:7), en zegt dat Hij, hoewel Hij de Zoon was, gehoorzaamheid geleerd heeft uit wat Hij leed (Hebreeën 5:8). Christus heeft naast Zijn Goddelijke ook een echte menselijke wil, zonder zonde. In Gethsemane onderwerpt die wil zich aan de wil van de Vader. Paulus noemt Hem "gehoorzaam geworden zijnde tot den dood, ja, den dood des kruises" (Filippenzen 2:8). Veel uitleggers zetten daar Romeinen 5:19 naast: door de gehoorzaamheid van Eén worden velen tot rechtvaardigen gesteld.

Ten slotte blijkt hier dat Jezus vrijwillig gaat. Hij had meer dan twaalf legioenen engelen kunnen vragen (Mattheüs 26:53). De mannen die Hem kwamen grijpen, vielen achterover toen Hij zei: Ik ben het (Johannes 18:6). Toch liet Hij Zich binden, opdat de Schriften vervuld zouden worden. Zo wijst Gethsemane vooruit naar het kruis, waar de Herder geslagen wordt voor de schapen die die nacht van Hem wegvluchtten.

Christus heeft de beker gedronken. Wat de discipelen niet konden, deed Hij alleen. Zij sliepen en vluchtten; Hij bleef en bad tot Zijn Vader dat Diens wil zou geschieden. Wie bij zichzelf vooral zwakheid vindt, mag weten dat het heil rust op de gehoorzaamheid van de Zoon. Het hangt niet aan het waken van de discipelen.

Jezus leert ons bidden in nood. Hij verborg Zijn angst niet voor de Vader en bad eerlijk of de beker voorbij mocht gaan. Hij had Zijn discipelen leren bidden: "Uw wil geschiede, gelijk in den hemel alzo ook op de aarde" (Mattheüs 6:10). In Gethsemane bad Hij dat Zelf, op de zwaarste plek. Zo mag een gelovige in het gebed zijn nood bij God brengen en tegelijk zijn wil aan God overgeven.

Waakt en bidt. Petrus vertrouwde op zijn eigen belofte en sliep, en kort daarna verloochende hij zijn Heere. Jezus wees hem op het gebed, omdat de geest wel gewillig is en het vlees zwak. De kracht om in de verzoeking staande te blijven komt van God, Die het gebed hoort. Jezus had Zelf al voor Petrus gebeden, "dat uw geloof niet ophoude" (Lukas 22:32).

Het rijk van Christus komt niet door het zwaard. Jezus genas het oor van een man die Hem kwam grijpen, en Hij liet Zich binden opdat de Schriften vervuld werden. Zijn volgelingen hoeven Zijn zaak niet met geweld te verdedigen. Het rijk komt doordat Hij Zelf de weg van het lijden ging.