Kerst 2026: waarom we Kerst vieren en het kerstverhaal uit de Bijbel

Kerst is de viering van de menswording van Gods Zoon. In Jezus Christus nam de eeuwige Zoon van God de menselijke natuur aan, zonder op te houden God te zijn. Dat is de kern van het christelijk geloof: de Schepper daalde af naar Zijn schepping om haar te verlossen. De apostel Johannes vat het samen: "En het Woord is vlees geworden, en heeft onder ons gewoond" (Johannes 1:14).

Waarom kwam Hij? De engel zegt het tegen Jozef al voor de geboorte: "gij zult Zijn naam heten JEZUS; want Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden" (Mattheüs 1:21). Kerst staat dus niet los van Goede Vrijdag en Pasen. Het Kind in de kribbe is geboren om als Verlosser te sterven en op te staan. Paulus noemt het moment van de geboorte "de volheid des tijds": God koos de tijd en zond Zijn Zoon.

“Maar wanneer de volheid des tijds gekomen is, heeft God Zijn Zoon uitgezonden, geworden uit een vrouw, geworden onder de wet; Opdat Hij degenen, die onder de wet waren, verlossen zou, en opdat wij de aanneming tot kinderen verkrijgen zouden.”

De naam Kerstmis betekent letterlijk Christusmis, naar de mis (de rooms-katholieke viering) ter ere van de geboorte van Christus. In Nederland zegt men meestal Kerst, in Vlaanderen vaker Kerstmis; de betekenis is dezelfde. Het feest draagt Zijn naam, en dat zegt waar het om draait. De engelen zongen in de nacht van de geboorte: "Ere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen" (Lukas 2:14).

Wilt u weten wat de Bijbel zelf over Kerst en de eerste kerstdag zegt, dan vindt u daar de verzen op een rij.

In Vlaanderen spreekt men meestal van Kerstmis, in Nederland van Kerst. Er is ook een praktisch verschil. In België is alleen 25 december een wettelijke feestdag; 26 december is daar geen algemene vrije dag, al is het voor sommige overheidsdiensten wel een feestdag. In Nederland zijn Eerste en Tweede Kerstdag allebei erkende feestdagen; of u vrij bent, regelt meestal de cao.

Religieus wordt Kerstmis gevierd met kerkdiensten rond de geboorte van Christus, maar de vorm verschilt per traditie. In Vlaamse en Nederlandse rooms-katholieke parochies is er op kerstavond de nachtmis en op Kerstmis zelf een feestelijke eucharistieviering. In protestantse gemeenten in Nederland ligt het zwaartepunt op de kerkdienst op Eerste Kerstdag, vaak met een tweede dienst op Tweede Kerstdag en in veel gemeenten een kerstnachtdienst of een kinderkerstfeest. Daar staat de lezing van Lukas 2 centraal, met de verkondiging van het Kind dat de Zaligmaker is.

Kerst opent in de kerkelijke kalender de kersttijd, die in het spraakgebruik doorloopt tot Driekoningen op 6 januari (in de rooms-katholieke kalender tot de Doop des Heren). Op 28 december gedenkt de westerse kerk de kinderen van Bethlehem op de Dag van de Onnozele Kinderen. Hoe die dagen samen het kerkelijk jaar vormen, leest u bij het kerkelijk jaar.

De Bijbel noemt nergens de geboortedatum van Jezus. Lukas vertelt dat er herders in het veld waren die 's nachts de wacht hielden; daaruit wordt soms afgeleid dat het geen winter was, maar zeker is dat niet. De eerste christenen vierden de geboorte niet als apart feest. Het grote jaarfeest van de vroege kerk was Pasen, de opstanding van Christus.

De oudste bekende vermelding van 25 december als geboortedag van Christus staat in een Romeinse kalenderlijst die bewaard is in een handschrift uit het jaar 354 en waarschijnlijk teruggaat op een lijst van enkele decennia eerder. Waarom juist die dag gekozen werd, is niet met zekerheid te zeggen. Er zijn twee bekende verklaringen. De eerste: in dezelfde kalender is 25 december ook de feestdag van de 'onoverwonnen zon', rond de winterzonnewende, en de kerk zou daar de geboorte van Christus, het ware Licht, tegenover hebben gezet. De tweede: men rekende met een oude overlevering dat Jezus op 25 maart ontvangen werd, en kwam negen maanden later op 25 december uit. Historici zijn het er niet over eens.

Voor de betekenis maakt het geen verschil. Het geloof hangt niet aan de datum, maar aan het feit dat God mens werd. Wat er wel en niet over de geboortedatum bekend is, staat uitgewerkt bij de vraag wanneer is Jezus geboren?

Mattheüs noemt hen wijzen; het Griekse woord is magoi, een naam voor geleerden uit het Oosten die zich onder meer met de sterren bezighielden. De Bijbel noemt hen geen koningen, geeft geen namen en zegt niet hoeveel het er waren. Het getal drie komt van de drie geschenken: goud, wierook en mirre. De namen Caspar, Melchior en Balthasar komen uit latere overlevering.

De wijzen kwamen waarschijnlijk niet in de nacht van de geboorte. Zij vonden het Kind in een huis (Mattheüs 2:11), en Herodes liet de kinderen van twee jaar en daaronder doden, naar de tijd die hij van de wijzen had nagevraagd (Mattheüs 2:16). Wat de wijzen betekenen voor Epifanie, het feest van 6 januari, leest u op de pagina over Driekoningen en Epifanie.

God werd mens

In Jezus Christus kwam God niet om gediend te worden, maar om te dienen en Zijn leven te geven als rantsoen voor velen (Markus 10:45). Paulus beschrijft die weg naar beneden in zijn brief aan de Filippenzen: Christus, "Die in de gestaltenis Gods zijnde, geen roof geacht heeft Gode even gelijk te zijn; Maar heeft Zichzelven vernietigd, de gestaltenis eens dienstknechts aangenomen hebbende" (Filippenzen 2:6-7). De Schepper nam de gestalte van een schepsel aan, de Koning die van een knecht.

Bethlehem, de kribbe en de herders

Bethlehem betekent in het Hebreeuws 'broodhuis'. Daar werd Hij geboren Die Zichzelf later het Brood des levens noemde (Johannes 6:35). De kribbe, een voederbak voor dieren, was Zijn eerste bed. En de eerste mensen die het nieuws hoorden, waren geen priesters of vorsten, maar herders bij hun kudde in de nacht. De boodschap van Kerst is voor iedereen: "grote blijdschap, die al den volke wezen zal" (Lukas 2:10).

Van de kribbe naar het kruis

Kerst staat niet op zichzelf. Het is het begin van een weg die leidt naar Goede Vrijdag en Pasen. De mirre van de wijzen, die bij begrafenissen gebruikt werd, wordt vaak gelezen als een verwijzing daarnaar. Zoals de herders terugkeerden naar hun werk, "verheerlijkende en prijzende God over alles, wat zij gehoord en gezien hadden" (Lukas 2:20), zo gaat Kerst mee terug het gewone leven in.