De verheerlijking op de berg

De verheerlijking op de berg staat in Mattheüs 17:1-9. Markus 9:2-10 en Lukas 9:28-36 vertellen dezelfde geschiedenis. Zij valt op een keerpunt in het evangelie: Jezus is begonnen Zijn discipelen te leren dat Hij naar Jeruzalem moet gaan om te lijden.

Wat ging er aan de verheerlijking op de berg vooraf?

Bij Caesarea Filippi had Petrus beleden: "Gij zijt de Christus, de Zoon des levenden Gods" (Mattheüs 16:16). Van toen aan begon Jezus Zijn discipelen te tonen dat Hij in Jeruzalem veel moest lijden, gedood worden en ten derden dage opgewekt worden (Mattheüs 16:21). Petrus wilde daar niets van weten. Jezus antwoordde dat wie Hem wil volgen, zijn kruis moet opnemen. Hij sloot af met de belofte dat sommigen van hen de dood niet zouden smaken voordat zij de Zoon des mensen zouden zien komen in Zijn Koninkrijk (Mattheüs 16:28).

Wat gebeurde er bij de verheerlijking van Jezus?

Zes dagen later nam Jezus Petrus, Jakobus en Johannes met Zich en bracht hen op een hoge berg, alleen. Lukas zegt dat Hij de berg op ging om te bidden (Lukas 9:28). Daar gebeurde het: "En Hij werd voor hen veranderd van gedaante; en Zijn aangezicht blonk gelijk de zon, en Zijn klederen werden wit gelijk het licht" (Mattheüs 17:2). Markus voegt eraan toe dat geen voller, iemand die wol en stof bleekte, op aarde zo wit kan maken (Markus 9:3).

Toen zagen de discipelen twee mannen met Jezus spreken: Mozes en Elia, die in het Nieuwe Testament van de Statenvertaling Elias heet. Alleen Lukas vertelt waarover zij spraken: over Zijn uitgang, die Hij te Jeruzalem zou volbrengen (Lukas 9:31). Lukas vertelt ook dat de discipelen met slaap bezwaard waren, en dat zij bij het ontwaken Zijn heerlijkheid zagen en de twee mannen die bij Hem stonden (Lukas 9:32).

Wat zei de stem uit de wolk?

Petrus nam het woord: "Heere! het is goed, dat wij hier zijn" (Mattheüs 17:4). Hij stelde voor drie tabernakelen te maken, dat zijn tenten of hutten: voor Jezus, voor Mozes en voor Elia. Markus zegt er eerlijk bij dat hij niet wist wat hij zei, want zij waren zeer bevreesd (Markus 9:6).

Terwijl Petrus nog sprak, overschaduwde een luchtige wolk hen, een wolk vol licht. Uit de wolk klonk een stem: "Deze is Mijn geliefde Zoon, in Denwelken Ik Mijn welbehagen heb; hoort Hem" (Mattheüs 17:5). De discipelen vielen op hun aangezicht en werden zeer bevreesd. Toen kwam Jezus bij hen, raakte hen aan en zei: "Staat op en vreest niet" (Mattheüs 17:7). Toen zij opkeken, "zagen zij niemand, dan Jezus alleen" (Mattheüs 17:8).

Waarom mochten de discipelen het niemand vertellen?

Bij het afdalen gebood Jezus hun: "Zegt niemand dit gezicht, totdat de Zoon des mensen zal opgestaan zijn uit de doden" (Mattheüs 17:9). Een gezicht is hier wat zij gezien hadden. De tekst zegt niet waarom Jezus dit gebood. Wel blijkt dat de discipelen Zijn lijden en opstanding nog niet begrepen: zij vroegen onder elkaar wat het opstaan uit de doden was (Markus 9:10). Veel uitleggers denken dat het gezicht pas na Pasen goed te verstaan was, in het licht van kruis en opstanding.

Onderweg vroegen de discipelen naar Elia, die volgens de Schriftgeleerden eerst moest komen. Jezus antwoordde dat Elia al gekomen was, en de discipelen begrepen dat Hij Johannes de Doper bedoelde (Mattheüs 17:10-13). Wie het hoofdstuk vers voor vers wil lezen, vindt de uitleg bij Mattheüs 17.

De Bijbel noemt de naam van de berg niet. Petrus spreekt later alleen van "de heilige berg" (2 Petrus 1:18). Een oude christelijke traditie wijst de berg Tabor in Galilea aan. Andere uitleggers denken aan de berg Hermon, omdat Jezus kort tevoren in de streek van Caesarea Filippi was, aan de voet van die berg. Zeker is het niet. Kort daarna waren Jezus en Zijn discipelen weer in Galilea (Mattheüs 17:22).

Mattheüs en Markus spreken van zes dagen, Lukas van omtrent acht dagen (Lukas 9:28). Met omtrent geeft Lukas een ruwe tijdsaanduiding; mogelijk telt hij de begin- en einddag mee. Een tegenspraak is het niet.

Wolk en heerlijkheid kende Israël van de Sinaï. Toen Mozes de berg op ging, bedekte een wolk de berg, "en de heerlijkheid des HEEREN woonde op den berg Sinai" (Exodus 24:16). Toen hij weer afdaalde, glinsterde het vel van zijn aangezicht (Exodus 34:29). Bij Mozes was die glans een weerschijn van de HEERE Die met hem gesproken had. Bij Jezus was het Zijn eigen heerlijkheid, "een heerlijkheid als des Eniggeborenen van den Vader" (Johannes 1:14).

In deze geschiedenis spreekt God de Vader Zelf over Zijn Zoon. Bij de doop in de Jordaan klonk al bijna dezelfde stem (Mattheüs 3:17, zie de doop van Jezus). Nu komt erbij: hoort Hem. Dat gebeurt kort nadat Jezus voor het eerst over Zijn lijden heeft gesproken. De Vader bevestigt de belijdenis van Petrus en ook de weg die Jezus gaan zal. Wie naar de Zoon luistert, luistert ook als Hij over het kruis spreekt.

Mozes en Elia staan voor de wet en de profeten, zoals veel uitleggers opmerken. Zij spreken met Jezus over Zijn uitgang in Jeruzalem (Lukas 9:31). Wat de Schriften van Mozes en de profeten zeggen, gaat over Hem (Lukas 24:27). Mozes had beloofd dat de HEERE een Profeet als hij zou verwekken, met de opdracht: "naar Hem zult gij horen" (Deuteronomium 18:15). Petrus past die woorden later toe op Jezus (Handelingen 3:22). Het "hoort Hem" van de berg wijst dus terug naar die belofte. Dan verdwijnen Mozes en Elia, en de discipelen zien niemand dan Jezus alleen. God, Die vroeger door de profeten sprak, spreekt nu door de Zoon (Hebreeën 1:1-2).

De heerlijkheid op de berg was voor een moment zichtbaar. Johannes, die erbij was, schrijft later over de Zoon: "wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd" (Johannes 1:14). Veel uitleggers denken daarbij ook aan de berg. De heerlijkheid wijst vooruit naar de opstanding en naar de dag dat de Zoon des mensen komt in de heerlijkheid van Zijn Vader (Mattheüs 16:27). Zij wijst ook vooruit naar wat God aan de gelovigen belooft: Christus zal hun lichaam gelijkvormig maken aan Zijn heerlijk lichaam (Filippenzen 3:21).

De heilige God is ontzagwekkend: de discipelen vielen op hun aangezicht. Toch komt Jezus naar hen toe en raakt hen aan. Door de Zoon mogen bevreesde mensen opstaan.

God wijst ons naar Zijn Zoon en zegt: hoort Hem. Wij hoeven niet te zoeken naar nieuwe gezichten of stemmen. Petrus, die de stem zelf hoorde, schrijft dat wij "het profetische woord" hebben, "dat zeer vast is" (2 Petrus 1:19). Wat de Vader op de berg over Zijn Zoon zei, is opgeschreven, zodat ook wij het horen. Wie Jezus wil horen, opent de Schrift en luistert naar wat Hij daar zegt.

De weg ging van de berg naar beneden en verder naar Jeruzalem. Petrus stelde voor tenten te bouwen, maar de heerlijkheid liet zich niet vasthouden. Ook nu geeft God soms momenten waarin Hij dichtbij is. Die zijn een geschenk en geen blijvende woonplaats. Over hoe zulke hoogtepunten passen in een leven met God, leest u bij geestelijke groei. Het geloof leeft van het woord van de Zoon, ook in het dal.

Jezus kwam naar Zijn bevreesde discipelen toe en zei: "Staat op en vreest niet" (Mattheüs 17:7). Wie onder de indruk komt van Gods heiligheid, wordt niet aan zijn angst overgelaten. De Heere Zelf richt op wie voor Hem neervalt. Dat is een troost voor wie zich klein voelt tegenover God.