De hoofdman van Kapernaüm

Mattheüs 8:5-13 en Lukas 7:1-10 vertellen hoe de Heere Jezus in Kapernaüm de knecht van een hoofdman over honderd genas zonder bij de zieke te komen. Bij Mattheüs gebeurt het na de Bergrede, bij Lukas direct nadat Jezus Zijn woorden tot het volk had voleindigd (Lukas 7:1).

Wat vroeg de hoofdman van Kapernaüm aan Jezus?

Een hoofdman over honderd had een knecht die ernstig ziek was. Mattheüs schrijft dat hij tot Jezus kwam met de woorden: "Heere! mijn knecht ligt te huis geraakt, en lijdt zware pijnen" (Mattheüs 8:6). Geraakt betekent hier verlamd. Lukas voegt toe dat de knecht hem "zeer waard was" en "op zijn sterven" lag (Lukas 7:2). Jezus antwoordde zonder voorwaarde: "Ik zal komen en hem genezen" (Mattheüs 8:7).

Waarom vond de hoofdman zich niet waardig?

Bij Lukas gingen eerst de ouderlingen der Joden naar Jezus. Zij pleitten: "Hij is waardig, dat Gij hem dat doet" (Lukas 7:4), want hij had het volk lief en had de synagoge gebouwd. De hoofdman zelf oordeelde anders. Toen Jezus niet ver meer van het huis was, liet hij Hem door vrienden zeggen: "Heere, neem de moeite niet; want ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak zoudt inkomen" (Lukas 7:6). Bij Mattheüs staan dezelfde woorden in zijn eigen mond, met het verzoek: "maar spreek alleenlijk een woord, en mijn knecht zal genezen worden" (Mattheüs 8:8).

Hij legde uit waarom één woord genoeg was. Hij was zelf "een mens onder de macht van anderen", met soldaten onder zich; als hij zei dat iemand moest gaan, dan ging die (Mattheüs 8:9). Zoals zijn bevel gehoorzaamd werd, zo zou de ziekte het woord van Jezus gehoorzamen.

Wat zei Jezus over het geloof van de hoofdman?

"Jezus nu, dit horende, heeft Zich verwonderd" (Mattheüs 8:10). Hij zei tot wie Hem volgden: "Voorwaar zeg Ik u, Ik heb zelfs in Israël zo groot een geloof niet gevonden" (Mattheüs 8:10). De man was geen Israëliet, en toch vertrouwde hij op het woord van Jezus, zonder dat Jezus bij de zieke kwam. Bij Mattheüs voegt Jezus eraan toe dat velen zullen komen "van oosten en westen" en zullen aanzitten met Abraham, Izak en Jakob in het Koninkrijk der hemelen, terwijl "de kinderen des Koninkrijks" uitgeworpen worden in de buitenste duisternis (Mattheüs 8:11-12).

Hoe werd de knecht van de hoofdman genezen?

Jezus kwam het huis niet in. Hij zei tot de hoofdman: "Ga heen, en u geschiede, gelijk gij geloofd hebt", en Mattheüs voegt eraan toe dat de knecht gezond werd "te dierzelver ure" (Mattheüs 8:13). Lukas eindigt bij de boden: toen zij in het huis terugkwamen, "vonden den kranken dienstknecht gezond" (Lukas 7:10). Direct daarna volgt bij Lukas de geschiedenis van de jongeling van Naïn. Meer over het hele hoofdstuk leest u in de uitleg van Mattheüs 8.

Een hoofdman over honderd was een officier met het bevel over een eenheid van ongeveer honderd soldaten; in het Romeinse leger heette zo iemand een centurio. Kapernaüm lag in Galilea, waar Herodes viervorst was (Lukas 3:1); dat is Herodes Antipas. Of deze hoofdman in Romeinse dienst stond of in die van Herodes, zegt de tekst niet. Wel blijkt dat hij geen Jood was: de oudsten zeiden dat hij "ons volk lief" had (Lukas 7:5). Een Jood ging toen niet zomaar het huis van een heiden binnen. Petrus zegt later: "Gij weet, hoe het een Joodsen man ongeoorloofd is, zich te voegen of te gaan tot een vreemde" (Handelingen 10:28). Mogelijk speelde dat mee, maar de hoofdman noemt zelf alleen zijn onwaardigheid. Meer over hem leest u bij de hoofdman van Kapernaüm.

In deze geschiedenis staat het woord van Christus in het middelpunt. Jezus hoeft niet te komen, niet aan te raken en niet eerst te bidden: Hij spreekt, en de knecht wordt op dat uur gezond. Zo spreekt de Schrift over God Zelf: "Hij spreekt, en het is er; Hij gebiedt, en het staat er" (Psalm 33:9), en: "Hij zond Zijn woord uit, en heelde hen" (Psalm 107:20). Wat de HEERE in het Oude Testament doet, doet Jezus hier met Zijn eigen gezag.

Het geloof van de hoofdman steunt niet op hemzelf. De ouderlingen noemden hem waardig; hij zei zelf dat hij het niet was. Dit geloof is groot omdat het van Jezus alles verwacht en van zichzelf niets. Jezus verwonderde Zich hier over geloof. In Zijn vaderland gebeurde het omgekeerde: "Hij verwonderde Zich over hun ongeloof" (Markus 6:6).

Bij Mattheüs wijst de geschiedenis vooruit naar het Evangelie voor de volken. Een heiden gaat voor, en Jezus zegt dat velen van oosten en westen zullen aanzitten met Abraham, Izak en Jakob. Wie zich op afkomst beroept, kan daar niet op rekenen: het Koninkrijk is voor wie gelooft. Later is het opnieuw een hoofdman over honderd, Cornelius, bij wie God laat zien dat het Evangelie ook voor de heidenen is (Handelingen 10).

De Heere Jezus vraagt geen verdienste vooraf. De hoofdman bracht niets mee dan zijn nood en zijn vertrouwen, en Jezus zei: "Ik zal komen en hem genezen". Wie zich, net als hij, niet waardig weet, mag toch tot Christus gaan. Dat besef is geen gebrek aan geloof; het hoort bij het geloof.

Zijn woord is genoeg, ook nu Hij niet zichtbaar onder ons is. De hoofdman zag Jezus niet bij het bed van zijn knecht, en toch geloofde hij. Wij hebben Zijn woord in de Schrift, en Paulus schrijft dat "het geloof uit het gehoor" is, "en het gehoor door het Woord Gods" (Romeinen 10:17).

Christus hoorde een gebed voor een ander. De hoofdman bad niet voor zichzelf, maar voor zijn knecht. Ook wij mogen zieken en wie van ons afhankelijk zijn bij Hem brengen. Hij belooft niet dat elke ziekte nu weggaat, maar Hij zegt: "die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen" (Johannes 6:37). Lees ook wat de Bijbel zegt over geloof.