De bruiloft te Kana

Johannes 2 vertelt het eerste teken dat de Heere Jezus deed: op een bruiloft in Kana in Galilea veranderde Hij water in wijn. Alleen Johannes beschrijft deze geschiedenis. Ze staat aan het begin van het openbare werk van Jezus, kort nadat Hij Zijn eerste discipelen geroepen had.

Wanneer was de bruiloft te Kana?

Johannes begint met een tijdsaanduiding: "En op den derden dag was er een bruiloft te Kana in Galilea" (Johannes 2:1). In het hoofdstuk daarvoor telt hij de dagen één voor één. Johannes de Doper wees op Jezus als het Lam Gods, Andreas bracht zijn broer Simon bij Hem, en des anderen daags wilde Jezus naar Galilea gaan en riep Hij Filippus (Johannes 1:44). Filippus bracht Nathanaël bij Jezus. Van hem staat later dat hij "van Kana in Galilea was" (Johannes 21:2). De derde dag wordt meestal gerekend vanaf die laatste dag. De moeder van Jezus was op de bruiloft, en ook Jezus en Zijn discipelen waren genood (Johannes 2:2). Wie er trouwden, vermeldt de tekst niet.

Wat zei Maria tegen Jezus op de bruiloft in Kana?

Tijdens het feest raakte de wijn op. De moeder van Jezus, Maria, die Johannes in zijn Evangelie nergens bij naam noemt, zei tegen haar Zoon: "Zij hebben geen wijn" (Johannes 2:3). Een uitgesproken verzoek staat er niet; zij legde de nood bij Hem neer. Jezus antwoordde: "Vrouw, wat heb Ik met u te doen? Mijn ure is nog niet gekomen" (Johannes 2:4). Vrouw was in die tijd geen onvriendelijke aanspreking. Wel maakte Hij duidelijk dat niet Zijn moeder Zijn handelen bepaalde, maar de ure die voor Hem vastlag.

Wat zei Maria tegen de dienaars?

Maria ging er niet tegenin. Zij wendde zich tot de dienaars en zei: "Zo wat Hij ulieden zal zeggen, doet dat" (Johannes 2:5). Zij wees van zichzelf af naar Hem. Het zijn de laatste woorden van Maria die Johannes optekent. Daarna noemt hij haar nog bij het vertrek naar Kapernaum (Johannes 2:12) en bij het kruis (Johannes 19:25-27), maar woorden van haar tekent hij niet meer op.

Hoe veranderde Jezus water in wijn?

Er stonden zes stenen watervaten, gesteld "naar de reiniging der Joden" (Johannes 2:6): water voor het wassen van handen en vaatwerk dat de Joodse gebruiken vroegen. Elk vat bevatte twee of drie metreten. Jezus zei tegen de dienaars: "Vult de watervaten met water" (Johannes 2:7). Zij vulden ze tot boven toe. Daarna zei Hij: "Schept nu, en draagt het tot den hofmeester" (Johannes 2:8), en zij deden het. Johannes beschrijft geen gebed, geen aanraking en geen woord tot het water zelf. Hij vermeldt alleen dat de hofmeester proefde van "het water, dat wijn geworden was" (Johannes 2:9). Wat wel beschreven wordt, is dat de dienaars deden wat Jezus zei.

Wat zei de hofmeester over de goede wijn?

De hofmeester wist niet waar de wijn vandaan kwam, maar de dienaren die het water geschept hadden, wisten het wel (Johannes 2:9). Hij riep de bruidegom en zei: "Alle man zet eerst den goeden wijn op, en wanneer men wel gedronken heeft, alsdan den minderen; maar gij hebt den goeden wijn tot nu toe bewaard" (Johannes 2:10). Hij sprak over wat op feesten gewoon was en prees de bruidegom voor iets wat die niet gedaan had. De eer ging naar de bruidegom, terwijl de Gever onopgemerkt bleef. De dienaren wisten waar de wijn vandaan kwam (Johannes 2:9), en de discipelen zagen Zijn heerlijkheid (Johannes 2:11).

Wat betekent het eerste teken in Kana?

Johannes sluit af: "Dit beginsel der tekenen heeft Jezus gedaan te Kana in Galilea, en heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard; en Zijn discipelen geloofden in Hem" (Johannes 2:11). Beginsel betekent hier: het begin, het eerste. Johannes noemt de wonderen van Jezus tekenen, omdat ze verder wijzen dan zichzelf, naar Wie Hij is. Toen Jezus later opnieuw in Kana was, volgde een tweede teken: de genezing van de zoon van een koninklijk hoveling uit Kapernaum (Johannes 4:46-54). Na de bruiloft in Kana ging Jezus met Zijn moeder, Zijn broeders en Zijn discipelen naar Kapernaum, waar zij niet lang bleven (Johannes 2:12).

Een bruiloft was in Israël een feest van meerdere dagen. Bij het huwelijk van Jakob is sprake van een bruiloftsweek (Genesis 29:27), en Simson spreekt over "de zeven dagen dezer bruiloft" (Richteren 14:12). Wijn hoorde bij zo’n feest. De Psalmen noemen "den wijn, die het hart des mensen verheugt" (Psalm 104:15). Veel uitleggers wijzen erop dat het opraken van de wijn voor de bruidegom pijnlijk was, omdat gastvrijheid in die cultuur zwaar woog; de tekst zelf zegt daar niets over.

De hofmeester leidde de maaltijd en ging over eten en drinken. De stenen watervaten dienden voor de reinigingen die de Joden in acht namen. Zij wasten hun handen voor het eten en ook "drinkbekers, en kannen, en koperen vaten" (Markus 7:4). Een metreet was een inhoudsmaat van ongeveer veertig liter. Zes vaten van twee of drie metreten bevatten samen dus ruwweg vijfhonderd tot zevenhonderd liter.

Waar Kana precies lag, is niet zeker. Johannes zegt alleen dat het in Galilea lag. Er worden twee plaatsen ten noorden van Nazareth genoemd: het dorp Kafr Kanna, waar de traditie het zoekt, en de ruïne Khirbet Qana. Beide hebben verdedigers; zekerheid is er niet.

Het hart van Johannes 2 is niet de nood van het bruidspaar, maar wat Jezus openbaart: Zijn heerlijkheid (Johannes 2:11). In zijn eerste hoofdstuk had Johannes geschreven: "wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd" (Johannes 1:14). In Kana zien de discipelen die heerlijkheid voor het eerst in een daad. Hij Die zonder één woord tot het water te spreken water tot wijn maakt, is het Woord door Wie alle dingen gemaakt zijn (Johannes 1:3). In Kana is Gods scheppende macht aan het werk in de Zoon.

Johannes noemt de wonderen van Jezus tekenen. Aan het eind van zijn boek zegt hij waarom hij ze opschreef: "opdat gij gelooft, dat Jezus is de Christus, de Zone Gods; en opdat gij, gelovende, het leven hebt in Zijn Naam" (Johannes 20:31). Het teken in Kana is dus geen vertoon van macht om de macht, maar een wegwijzer naar Hem. De discipelen verstonden dat: zij geloofden in Hem.

Het woord over Zijn ure geeft de geschiedenis diepte. In het Evangelie naar Johannes komt die ure telkens terug. Tegenstanders konden Hem niet grijpen, want "Zijn ure was nog niet gekomen" (Johannes 7:30). Vlak voor Zijn lijden zegt Jezus: "De ure is gekomen, dat de Zoon des mensen zal verheerlijkt worden" (Johannes 12:23). Die ure is de tijd van Zijn lijden, sterven en verhoging. De heerlijkheid die in Kana oplicht, wordt ten volle zichtbaar aan het kruis en in de opstanding. Kana wijst zo vooruit naar wat de Vader voor de Zoon bepaald had.

Veel uitleggers zien ook betekenis in de vaten en de wijn. Het water van de Joodse reiniging maakt plaats voor de beste wijn, en Johannes schrijft: "de wet is door Mozes gegeven, de genade en de waarheid is door Jezus Christus geworden" (Johannes 1:17). De profeten beloofden voor de tijd van het heil een overvloed van wijn (Amos 9:13) en een maaltijd van reine wijnen die de HEERE voor alle volken zal bereiden (Jesaja 25:6). Een bruiloft met overvloedige, goede wijn wijst in die lijn vooruit naar "het avondmaal van de bruiloft des Lams" (Openbaring 19:9). Hoe ver men die beelden doortrekt, verschilt per uitlegger. De tekst zelf legt de nadruk op de heerlijkheid van Christus en het geloof van de discipelen.

Wij mogen onze nood bij de Heere Jezus brengen, zoals Zijn moeder deed: "Zij hebben geen wijn" (Johannes 2:3). Hij hoorde het, en Hij handelde op Zijn eigen tijd. Zij schreef Hem niet voor hoe Hij moest helpen. Dat geeft rust: Christus kent de nood, en Zijn ure wordt niet door ons bepaald.

Christus spreekt, en Zijn woord is genoeg om op te handelen. De dienaars vulden de vaten met water, terwijl er wijn nodig was, en zij vulden ze tot boven toe. Zij deden wat Hij zei voordat zij iets zagen. Zo vraagt de Heere ook nu een geloof dat Zijn woord gehoorzaamt, omdat Hij het zegt. Daarom blijft het woord van Maria waardevol: doe wat Hij zegt.

De Heere Jezus eert het gewone leven. Zijn eerste teken deed Hij niet in de tempel, maar op een bruiloft. Dat zegt iets over Zijn zorg voor het huwelijk, dat God Zelf heeft ingesteld, en over de vreugde die Hij geeft. Tegelijk waarschuwt de Schrift: "wordt niet dronken in wijn" (Efeze 5:18). Gods gaven worden met dankbaarheid en met maat ontvangen.

Tekenen zijn gegeven om te geloven. De hofmeester proefde de wijn en prees de bruidegom. De discipelen zagen de heerlijkheid van Christus en geloofden in Hem. Dezelfde gave kan onopgemerkt blijven of tot geloof leiden. Johannes schreef dit op opdat ook wij zouden geloven, en de geschiedenis eindigt bij die discipelen: zij geloofden in Hem (Johannes 2:11).