Ga naar hoofdinhoud
Nieuwe Testament~30 n.Chr.

Judas Thaddeüs in de Bijbel

Ioudas, Thaddaios, Lebbaios (Grieks) - “Judas: lof; Thaddeüs: betekenis onzeker”

Wie was Judas Thaddeüs?

Judas Thaddeüs was een van de twaalf apostelen van Jezus. De Statenvertaling noemt hem "Lebbeus, toegenaamd Thaddeus" en "Judas, den broeder van Jakobus". In Johannes 14:22 heet hij "Judas, niet de Iskariot": hij vroeg waarom Jezus Zich aan de discipelen zou openbaren en niet aan de wereld.

Judas Thaddeüs staat in de vier lijsten van de apostelen en spreekt één keer in de evangeliën. Zijn naam verschilt per lijst. Mattheüs schrijft in de Statenvertaling "Lebbeus, toegenaamd Thaddeus" (Mattheüs 10:3), Markus alleen "Thaddeus" (Markus 3:18). Lukas noemt in hetzelfde laatste viertal "Judas, den broeder van Jakobus" (Lukas 6:16), en zo staat hij ook in Handelingen 1:13. Omdat de lijsten op die ene naam na dezelfde apostelen geven, gaan de meeste uitleggers ervan uit dat het om één man gaat. De naam Judas Thaddeüs voegt die vormen samen. Zijn enige woorden staan in Johannes 14, in het gesprek na de laatste maaltijd. Johannes noemt hem "Judas, niet de Iskariot" (Johannes 14:22). Die toevoeging is nodig: onder de twaalf waren twee mannen met de naam Judas, en de andere zou Jezus verraden. Judas Iskariot was op dat moment al weggegaan (Johannes 13:30). Judas vraagt waarom Jezus Zich aan de discipelen zou openbaren en niet aan de wereld, en krijgt een antwoord over liefde, het bewaren van Zijn woord en de woning van de Vader en de Zoon bij wie Hem liefheeft. Judas Thaddeüs is niet te verwarren met Judas Iskariot, met Juda, de zoon van Jakob naar wie de naam teruggaat, en volgens de meeste latere uitleggers ook met Judas, een van de broers van Jezus (Mattheüs 13:55). Of hij de brief van Judas schreef, zegt de Bijbel niet; ook daarover verschillen de uitleggers.

Historische context

Judas Thaddeüs leefde in de eerste eeuw en wordt genoemd in de jaren van het openbare optreden van Jezus, rond 30 n.Chr., en kort daarna in Jeruzalem. Waar hij vandaan kwam en wat hij deed voordat Jezus hem riep, vertelt de Bijbel niet. Judas was in die tijd een gewone Joodse naam. Hij gaat terug op Juda, de zoon van Jakob, bij wiens geboorte Lea zei: "Ditmaal zal ik den HEERE loven" (Genesis 29:35). Het Nieuwe Testament kent meer mannen met die naam, zoals Judas de Galileeër (Handelingen 5:37), Judas in de straat die de Rechte heet in Damascus (Handelingen 9:11) en "Judas, die toegenaamd wordt Barsabas" (Handelingen 15:22). Bijnamen hielpen om mensen uit elkaar te houden. Thaddeüs en Lebbeüs zijn zulke bijnamen, maar hun betekenis is onzeker. Lebbeüs wordt vaak verbonden met het Hebreeuwse woord voor hart, Thaddeüs met een Aramees woord voor borst; anderen zien in Thaddeüs een korte vorm van een Griekse naam. De Griekse handschriften verschillen bovendien in Mattheüs 10:3: sommige hebben alleen Thaddeüs, andere alleen Lebbeüs. De Statenvertaling volgt de tekst die beide noemt. Ook "Judas, den broeder van Jakobus" vraagt uitleg. Het Grieks zegt letterlijk Judas van Jakobus, zonder een woord voor broeder. De Statenvertaling vult broeder in, mogelijk met het oog op Judas 1:1, waar de schrijver zich "broeder van Jakobus" noemt. Veel andere uitleggers lezen zoon, de gewone betekenis van zo'n aanduiding. Welke Jakobus bedoeld is, zegt de tekst niet. Het gesprek van Johannes 14 speelt zich af in Jeruzalem, op de avond van het laatste Pascha. Na de hemelvaart zit Judas met de andere apostelen in de opperzaal (Handelingen 1:13-14). Daarna noemt de Bijbel hem niet meer.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Hij durfde te vragen wat hij niet begreep (Johannes 14:22)
  • Hij ging uit om bekering te prediken en zieken te genezen (Markus 6:12-13)
  • Hij volhardde na de hemelvaart met de anderen in het gebed (Handelingen 1:14)

−Zwakke kanten

  • Met alle discipelen verliet hij Jezus bij de gevangenneming (Mattheüs 26:56)

Theologische betekenis

Judas stelt zijn vraag naar aanleiding van een belofte. Jezus had gezegd: "die Mij liefheeft, zal van Mijn Vader geliefd worden; en Ik zal hem liefhebben, en Ik zal Mijzelven aan hem openbaren" (Johannes 14:21). Judas begrijpt niet waarom die openbaring tot een kleine kring beperkt blijft: "Heere, wat is het, dat Gij Uzelven aan ons zult openbaren, en niet aan de wereld?" (Johannes 14:22). Veel uitleggers horen hierin de verwachting dat de Messias Zich openlijk aan Israël en de volken zou tonen. Eerder hadden de broers van Jezus Hem iets vergelijkbaars voorgehouden: "zo openbaar Uzelven aan de wereld" (Johannes 7:4). Jezus antwoordt niet met een plan voor de wereld, maar met de weg waarlangs Hij Zich bekendmaakt: "Zo iemand Mij liefheeft, die zal Mijn woord bewaren; en Mijn Vader zal hem liefhebben, en Wij zullen tot hem komen, en zullen woning bij hem maken" (Johannes 14:23). De openbaring is hier geen schouwspel, maar de inwoning van de Vader en de Zoon bij wie Hem liefheeft. Kort daarna belooft Jezus de Trooster, de Heilige Geest, Die de discipelen alles zou leren (Johannes 14:26). Na de opstanding zegt Petrus iets wat daarbij aansluit: God gaf dat Jezus openbaar zou worden, "Niet al den volke, maar den getuigen, die van God te voren verkoren waren" (Handelingen 10:41). Judas hoorde bij die getuigen. Als apostel hoort hij bij het fundament waarop de gemeente gebouwd is (Efeze 2:20), en op de fundamenten van het nieuwe Jeruzalem staan "de namen der twaalf apostelen des Lams" (Openbaring 21:14).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Ioudas, Thaddaios, Lebbaios (Grieks)

Betekenis

Judas: lof; Thaddeüs: betekenis onzeker

Betekenis van de naam Juda (Judas): grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

1

Gekozen tot apostel

Jezus bidt de hele nacht op een berg en kiest bij het aanbreken van de dag twaalf discipelen, die Hij apostelen noemt. Lukas noemt onder hen "Judas, den broeder van Jakobus", direct vóór Judas Iskariot.

Lukas 6:12-16

2

Twee aan twee uitgezonden

Jezus zendt de twaalven uit met macht over de onreine geesten. Zij prediken bekering, werpen duivelen uit en zalven kranken met olie. Met wie Thaddeüs optrok, vermeldt de Bijbel niet.

Markus 6:7-13

3

Judas, niet de Iskariot

Na de laatste maaltijd belooft Jezus Zich te openbaren aan wie Hem liefheeft. Judas vraagt waarom dat aan de discipelen gebeurt en niet aan de wereld. Jezus antwoordt dat de Vader en Hij woning maken bij wie Zijn woord bewaart.

Johannes 14:22-23

4

Verstrooid in de nacht

Bij de gevangenneming in Gethsemane verlaten alle discipelen Jezus en vluchten. Zo gebeurt wat Hij die nacht had voorzegd (Mattheüs 26:31).

Mattheüs 26:56

5

In de opperzaal

Na de hemelvaart keren de apostelen van de Olijfberg terug naar Jeruzalem. Judas, de broeder van Jakobus, blijft met hen eendrachtig bijeen in gebed.

Handelingen 1:12-14

6

Pinksteren

Op de Pinksterdag worden allen die bijeen zijn vervuld met de Heilige Geest. Daarna noemt de Bijbel Judas niet meer.

Handelingen 2:1-4

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Judas Thaddeüs beter te begrijpen.

Mattheüs 10:3

“Filippus en Bartholomeus; Thomas en Mattheus, de tollenaar; Jakobus, de zoon van Alfeus, en Lebbeus, toegenaamd Thaddeus;”

Mattheüs geeft hem twee namen. Thaddeüs is de bijnaam waaronder hij in de westerse traditie bekend werd.

Markus 3:18

“En Andreas, en Filippus, en Bartholomeus, en Mattheus, en Thomas, en Jakobus, den zoon van Alfeus, en Thaddeus, en Simon Kananites,”

Markus noemt alleen Thaddeüs, op dezelfde plaats in de reeks als Mattheüs.

Lukas 6:16

“Judas, den broeder van Jakobus, en Judas Iskariot, die ook de verrader geworden is.”

In het laatste viertal, waar Mattheüs en Markus Thaddeüs noemen, staat bij Lukas Judas, direct vóór de andere Judas die de verrader werd.

Johannes 14:22

“Judas, niet de Iskariot, zeide tot Hem: Heere, wat is het, dat Gij Uzelven aan ons zult openbaren, en niet aan de wereld?”

Zijn enige bewaarde woorden. Johannes voegt "niet de Iskariot" toe om elke verwarring met de verrader uit te sluiten.

Johannes 14:23

“Jezus antwoordde en zeide tot hem: Zo iemand Mij liefheeft, die zal Mijn woord bewaren; en Mijn Vader zal hem liefhebben, en Wij zullen tot hem komen, en zullen woning bij hem maken.”

Het antwoord op zijn vraag: God maakt Zich bekend door bij wie Christus liefheeft te komen wonen.

Handelingen 1:13

“En als zij ingekomen waren, gingen zij op in de opperzaal, waar zij bleven, namelijk Petrus en Jakobus, en Johannes en Andreas, Filippus en Thomas, Bartholomeus en Mattheus, Jakobus, de zoon van Alfeus, en Simon Zelotes, en Judas, de broeder van Jakobus.”

De laatste keer dat de Bijbel hem bij name noemt, na de hemelvaart in Jeruzalem.

Tijdperiode

~30 n.Chr.

Judas Thaddeüs leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.

Gerelateerde personen

Judas Iskariot

Man uit Keriot (Iskariot), Lof / Prijze

Simon de Zeloot

Simon: gehoord; Zeloot: ijveraar

Jakobus, zoon van Alfeüs

Hielgrijper (naar Genesis 25:26)

Jakobus, broer van Jezus

Hielgrijper, naar de aartsvader Jakob

Thomas

Tweeling

De broers van Jezus

Broeders

Lessen voor vandaag

Judas Thaddeüs leert ons dat een eerlijke vraag een plaats heeft bij Jezus. Hij begreep niet waarom de Heere Zich niet aan de hele wereld zou tonen, en hij zei het. Jezus wees hem niet terecht, maar gaf hem een van de rijkste beloften van het evangelie (Johannes 14:23). Wie vandaag worstelt met de vraag waarom God Zich niet duidelijker laat zien, mag die vraag bij Hem brengen. Het antwoord dat Judas kreeg, wijst ook ons de weg. God maakt Zich niet bekend door een schouwspel dat iedereen overtuigt, maar door Zijn woord en Zijn Geest bij wie Hem liefheeft. Liefde tot Christus blijkt daarbij niet uit gevoel alleen, maar uit het bewaren van Zijn woord. Zijn naam leert ons nog iets. Johannes schrijft er "niet de Iskariot" bij, zodat niemand hem met de verrader verwart. Twee mannen droegen dezelfde naam en hoorden bij dezelfde kring, maar hun weg liep heel verschillend af. Niet de naam of de plaats in de kring bepaalt wie iemand is, maar of hij door Gods genade bij Christus blijft. Van Judas Thaddeüs is maar één vraag bewaard. Toch was hij een van de twaalf en zat hij biddend in de opperzaal (Handelingen 1:14). Ook wie in de gemeente nauwelijks opvalt, is bij de Heere bekend.

Bijbelse plaatsen

jeruzalem

Bekijk deze bijbelse plaats

olijfberg

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Judas Thaddeüs

Wie was Judas Thaddeüs in de Bijbel?
Judas Thaddeüs was een van de twaalf apostelen van Jezus. De Statenvertaling noemt hem "Lebbeus, toegenaamd Thaddeus" (Mattheüs 10:3), "Thaddeus" (Markus 3:18) en "Judas, den broeder van Jakobus" (Lukas 6:16); zo noemt ook Handelingen 1:13 hem. In Johannes 14:22 heet hij "Judas, niet de Iskariot". Daar stelt hij zijn enige bewaarde vraag: waarom Jezus Zich aan de discipelen zou openbaren en niet aan de wereld. Na de hemelvaart zat hij met de andere apostelen biddend in de opperzaal.
Wat betekent de naam Judas Thaddeüs?
Judas is de Griekse vorm van de Hebreeuwse naam Juda. Bij de geboorte van Juda, de zoon van Jakob, zei Lea: "Ditmaal zal ik den HEERE loven" (Genesis 29:35); de naam wordt daarom verklaard als lof. De betekenis van de bijnamen Thaddeüs en Lebbeüs is onzeker. Lebbeüs wordt vaak verbonden met het Hebreeuwse woord voor hart, Thaddeüs met een Aramees woord voor borst, maar een zekere verklaring is er niet.
Waar staat Judas Thaddeüs in de Bijbel?
Judas Thaddeüs staat in de vier lijsten van de apostelen: Mattheüs 10:3 noemt hem Lebbeüs, toegenaamd Thaddeüs, Markus 3:18 alleen Thaddeüs, en Lukas 6:16 en Handelingen 1:13 Judas, de broeder van Jakobus. Zijn enige woorden staan in Johannes 14:22. Verder deelt hij in wat van de twaalf samen verteld wordt, zoals hun uitzending (Markus 6:7-13), het gebed in de opperzaal (Handelingen 1:14) en de Pinksterdag (Handelingen 2:1-4).
Zijn Thaddeüs, Lebbeüs en Judas van Jakobus dezelfde persoon?
Waarschijnlijk wel. Op één naam na geven de lijsten van de apostelen dezelfde mannen. In het laatste viertal, waar Mattheüs "Lebbeus, toegenaamd Thaddeus" schrijft (Mattheüs 10:3) en Markus "Thaddeus" (Markus 3:18), noemt Lukas "Judas, den broeder van Jakobus" (Lukas 6:16), en Handelingen 1:13 net zo. Daarom gaan de meeste uitleggers uit van één apostel met een eigen naam en een of twee bijnamen. Dat lag voor de hand, omdat er al een Judas onder de twaalf was. De Bijbel legt het verband zelf niet.
Wat is het verschil tussen Judas Thaddeüs en Judas Iskariot?
Het zijn twee verschillende apostelen met dezelfde naam. Judas Iskariot, "Simons zoon" (Johannes 6:71), verraadde Jezus en staat in de lijsten van de evangeliën als laatste. Judas Thaddeüs staat in hetzelfde laatste viertal, in Lukas 6:16 direct vóór hem, en bleef bij de apostelen tot na de hemelvaart (Handelingen 1:13). Johannes maakt het onderscheid uitdrukkelijk: "Judas, niet de Iskariot" (Johannes 14:22). Judas Iskariot was toen al weggegaan om Jezus te verraden (Johannes 13:30).
Welke vraag stelde Judas, niet de Iskariot, aan Jezus?
Na de laatste maaltijd beloofde Jezus Zich te openbaren aan wie Hem liefheeft. Judas vroeg: "Heere, wat is het, dat Gij Uzelven aan ons zult openbaren, en niet aan de wereld?" (Johannes 14:22). Jezus antwoordde: "Zo iemand Mij liefheeft, die zal Mijn woord bewaren; en Mijn Vader zal hem liefhebben, en Wij zullen tot hem komen, en zullen woning bij hem maken" (Johannes 14:23). Veel uitleggers zien in de vraag de verwachting van een openlijke openbaring van de Messias aan iedereen.
Heeft Judas Thaddeüs de brief van Judas geschreven?
Dat zegt de Bijbel niet met zoveel woorden. De schrijver noemt zich "Judas, een dienstknecht van Jezus Christus, en broeder van Jakobus" (Judas 1:1). Die aanhef sluit aan bij "Judas, den broeder van Jakobus" (Lukas 6:16); daarom is de apostel al vroeg als schrijver gezien. Calvijn en de kanttekeningen bij de Statenvertaling volgen die lijn. Veel latere uitleggers denken aan Judas, de broer van Jezus en van Jakobus (Mattheüs 13:55), en houden die apart van de apostel. In Judas 1:17 spreekt de schrijver over "de apostelen van onzen Heere Jezus Christus", wat sommigen lezen alsof hij zelf niet tot hen behoorde. Daarover verschillen de uitleggers.
Was Judas Thaddeüs een broer van Jezus?
Daarover verschillen de uitleggers. In Nazareth noemden de mensen de broers van Jezus "Jakobus en Joses, en Simon en Judas" (Mattheüs 13:55). Calvijn en de kanttekeningen bij de Statenvertaling lezen broeders als bloedverwanten en zien in de apostel Judas, de broeder van Jakobus, ook deze Judas: een verwant van Jezus, geen broer in strikte zin. Veel latere protestantse uitleggers onderscheiden hen. Johannes 7:5 zegt dat Zijn broers toen nog niet in Hem geloofden, terwijl de apostel al tot de twaalf behoorde, en Handelingen 1:13-14 noemt de apostelen apart van "Zijn broederen".
Hoe is Judas Thaddeüs gestorven?
De Bijbel vertelt niets over zijn verdere leven of zijn dood; Handelingen 1:13 is de laatste vermelding. Volgens een westerse traditie preekte hij met Simon de Zeloot in Perzië en stierven beiden daar de marteldood; daarom gedenkt de westerse kerk hen samen op 28 oktober. De kerkhistoricus Eusebius geeft een oosterse overlevering door over een Thaddeüs in Edessa, al noemt hij die een van de zeventig discipelen. In de rooms-katholieke vroomheid geldt Judas Thaddeüs als beschermheilige van hopeloze zaken. Dit alles is overlevering, geen Schrift.
Wat kunnen wij leren van Judas Thaddeüs?
Judas Thaddeüs leert ons dat een eerlijke vraag een plaats heeft bij Jezus: hij begreep iets niet en zei het, en kreeg een belofte terug (Johannes 14:23). Het antwoord wijst ons de weg: God maakt Zich bekend door Zijn woord en Geest bij wie Hem liefheeft. En zijn naam, "niet de Iskariot", herinnert eraan dat niet de naam of de plaats in de kring bepaalt wie iemand is, maar of hij door Gods genade bij Christus blijft.

Stel een vraag over Judas Thaddeüs

Wilt u meer weten over Judas Thaddeüs? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Judas Thaddeüs

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Judas Thaddeüs in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Judas Thaddeüs.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Judas Thaddeüs in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Judas Thaddeüs.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Judas Thaddeüs aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.