De hemelvaart van Jezus

Lukas vertelt de hemelvaart van Jezus twee keer: aan het slot van zijn Evangelie (Lukas 24:50-53) en aan het begin van het boek Handelingen (Handelingen 1:1-11). Beide boeken schreef hij aan Theofilus. Het eerste boek ging over alles wat Jezus begonnen heeft te doen en te leren, "Tot op den dag, in welken Hij opgenomen is" (Handelingen 1:2). De hemelvaart verbindt zo de twee boeken. Het woord begonnen wordt vaak zo gelezen dat Handelingen vertelt wat de Heere vanuit de hemel voortzet, door Zijn apostelen en door Zijn Geest.

Wat deed Jezus in de veertig dagen na Zijn opstanding?

Na Zijn lijden heeft Jezus Zich aan de apostelen levend vertoond, "met vele gewisse kentekenen, veertig dagen lang" (Handelingen 1:3). Zij zagen Hem, en Hij sprak met hen over de dingen van het Koninkrijk Gods. Gewisse kentekenen zijn zekere bewijzen. In zijn Evangelie noemt Lukas er een paar: Jezus liet Zijn handen en voeten zien en at een stuk gebraden vis voor hun ogen (Lukas 24:39-43). Toen Hij met hen vergaderd was, beval Hij hun Jeruzalem niet te verlaten, maar te wachten op de belofte van de Vader. Johannes had met water gedoopt, maar zij zouden met de Heilige Geest gedoopt worden, niet lang na deze dagen (Handelingen 1:4-5).

Wat vroegen de discipelen vlak voor de hemelvaart?

Toen zij bij elkaar gekomen waren, vroegen zij Hem: "Heere, zult Gij in dezen tijd aan Israël het Koninkrijk wederoprichten"? (Handelingen 1:6). Jezus ging niet in op het tijdstip. Het kwam hun niet toe de tijden of gelegenheden te weten die de Vader in Zijn eigen macht gesteld heeft (Handelingen 1:7). In plaats daarvan gaf Hij een belofte en een opdracht: "Maar gij zult ontvangen de kracht des Heiligen Geestes, Die over u komen zal; en gij zult Mijn getuigen zijn, zo te Jeruzalem, als in geheel Judea en Samaria, en tot aan het uiterste der aarde" (Handelingen 1:8). In Lukas 24 klinkt hetzelfde. In Zijn Naam moesten bekering en vergeving van zonden gepredikt worden onder alle volken, beginnend bij Jeruzalem, en de discipelen moesten in de stad blijven tot zij met kracht uit de hoogte bekleed zouden zijn (Lukas 24:47-49).

Hoe werd Jezus opgenomen in de hemel?

Lukas 24 vertelt dat Jezus de discipelen naar buiten leidde, tot aan Bethanië. Daar hief Hij Zijn handen op en zegende hen. "En het geschiedde, als Hij hen zegende, dat Hij van hen scheidde, en werd opgenomen in den hemel" (Lukas 24:51). Het laatste beeld dat Lukas in zijn Evangelie van Jezus geeft, zijn Zijn opgeheven handen.

Handelingen beschrijft hetzelfde moment van dichterbij. Terwijl de discipelen keken, werd Hij opgenomen, "en een wolk nam Hem weg van hun ogen" (Handelingen 1:9). Lukas zegt niet hoe hoog of hoe snel het ging, en hij beschrijft de hemel niet. Hij legt de nadruk op wat de discipelen met eigen ogen zagen: zij waren getuigen. Toen later een opvolger van Judas werd gekozen, moest het iemand zijn die met de apostelen was omgegaan vanaf de doop van Johannes tot de dag waarop Jezus van hen opgenomen is, om met hen getuige te worden van Zijn opstanding (Handelingen 1:21-22).

Wat zeiden de twee mannen bij de hemelvaart?

De discipelen bleven naar de hemel kijken, terwijl Hij heenvoer. Toen stonden er twee mannen bij hen in witte kleding (Handelingen 1:10). Zij zeiden: "Gij Galilese mannen, wat staat gij en ziet op naar den hemel? Deze Jezus, Die van u opgenomen is in den hemel, zal alzo komen, gelijkerwijs gij Hem naar den hemel hebt zien heenvaren" (Handelingen 1:11). Het afscheid werd zo een belofte. Dezelfde Jezus Die zij hadden zien gaan, zal terugkomen, op dezelfde wijze als Hij ging.

Wat deden de discipelen na de hemelvaart?

Lukas 24 eindigt niet met verdriet: "En zij aanbaden Hem, en keerden weder naar Jeruzalem met grote blijdschap" (Lukas 24:52). Zij waren voortdurend in de tempel, en loofden en dankten God (Lukas 24:53). Handelingen voegt eraan toe dat zij terugkeerden van de Olijfberg, een sabbatsreis van Jeruzalem. In de opperzaal bleven de elf apostelen eendrachtig volharden in het gebed, samen met de vrouwen, met Maria, de moeder van Jezus, en met Zijn broers (Handelingen 1:12-14). Zo wachtten zij op wat Jezus beloofd had. Op het Pinksterfeest kwam de Heilige Geest (Handelingen 2:1-4); dat staat bij de uitstorting van de Heilige Geest.

Lukas 24 kan de indruk wekken dat de hemelvaart op de avond van de paasdag gebeurde. Het hoofdstuk volgt de paasdag van het lege graf, via Emmaüs, tot de verschijning aan de elven, en gaat dan zonder nieuwe tijdsaanduiding door tot Bethanië. Handelingen 1:3 noemt echter veertig dagen tussen de opstanding en de hemelvaart. Veel uitleggers lezen Lukas 24:44-53 daarom als een samenvatting van wat Jezus in die weken zei en deed. Een tegenspraak zien zij er niet in: dezelfde schrijver vult in zijn tweede boek aan wat hij in het eerste kort had gezegd.

Bethanië lag volgens Johannes omtrent vijftien stadiën van Jeruzalem (Johannes 11:18), ongeveer drie kilometer, aan de andere kant van de Olijfberg. Handelingen zegt dat de discipelen terugkeerden van de Olijfberg, die een sabbatsreis van de stad lag (Handelingen 1:12). Een sabbatsreis was de afstand die men volgens de joodse uitleg op de sabbat mocht lopen, ongeveer een kilometer (tweeduizend el). De twee aanduidingen passen bij elkaar, omdat de berg tussen de stad en het dorp ligt. Op welke plek van de berg het gebeurde, zegt de Bijbel niet.

Twee mannen in blinkende kleding stonden ook bij het lege graf (Lukas 24:4). Daar worden zij later engelen genoemd (Lukas 24:23). Daarom worden de twee mannen bij de hemelvaart algemeen als engelen gelezen.

In Handelingen 1 is de hemelvaart geen verdwijning, maar een verhoging. God heeft de gekruisigde en opgestane Jezus tot Zich genomen en Hem de plaats van eer en macht gegeven. Petrus zegt het op de Pinksterdag: Hij is "door de rechter hand Gods verhoogd" en heeft de belofte van de Heilige Geest van de Vader ontvangen en uitgestort (Handelingen 2:33). Petrus haalt daarbij Psalm 110 aan: "Zit aan Mijn rechter hand" (Handelingen 2:34). Paulus schrijft dat God Hem gezet heeft tot Zijn rechterhand in de hemel, ver boven alle overheid en macht (Efeze 1:20-21). Wat Psalm 68 bezingt, past hij toe op Christus: "Als Hij opgevaren is in de hoogte, heeft Hij de gevangenis gevangen genomen, en heeft den mensen gaven gegeven" (Efeze 4:8).

De hemelvaart gaat ook vooraf aan Pinksteren. Jezus had gezegd: "Het is u nut, dat Ik wegga; want indien Ik niet wegga, zo zal de Trooster tot u niet komen" (Johannes 16:7). Vanuit de hemel zendt Hij de Geest, en door de Geest maakt Hij Zijn discipelen tot getuigen tot aan het uiterste der aarde. Zo wordt Handelingen het boek van wat de verhoogde Heere doet door Zijn Woord en Geest.

In de hemel is Christus de Hogepriester van Zijn volk. De brief aan de Hebreeën noemt Hem een grote Hogepriester, "Die door de hemelen doorgegaan is" (Hebreeën 4:14), en zegt dat Hij "altijd leeft om voor hen te bidden" (Hebreeën 7:25). De Heidelbergse Catechismus noemt in Zondag 18 (vraag 49) drie vruchten van de hemelvaart: Christus is onze Voorspraak bij de Vader, ons vlees in de hemel is een zeker pand dat Hij ook Zijn leden tot Zich zal nemen, en Hij zendt Zijn Geest.

Ten slotte bepaalt de hemelvaart de verwachting van de gemeente. De engelen zeiden niet alleen dat Jezus weg was, maar dat Hij zal komen zoals Hij ging. Dat wijst vooruit naar Zijn wederkomst, die Jezus Zelf beschreef als het komen van de Zoon des mensen "op de wolken des hemels" (Mattheüs 24:30). Over de vraag van de discipelen naar het koninkrijk voor Israël denken uitleggers verschillend. Sommigen zien er een misverstand in over de aard van het Koninkrijk; anderen een terechte verwachting waarvan alleen het tijdstip verborgen bleef, vergelijk de wederoprichting aller dingen in Handelingen 3:21. Jezus’ antwoord richt de aandacht hoe dan ook van het wanneer naar de opdracht van nu. Meer over de leer staat bij de hemelvaart van Christus.

De verhoogde Heere regeert en zegent. Het laatste beeld dat Lukas van Jezus op aarde geeft, zijn Zijn opgeheven handen. Hij scheidde van Zijn discipelen terwijl Hij hen zegende. Wie Hem toebehoort, leeft onder die zegen, ook nu Hij niet meer zichtbaar op aarde is. Daarom keerden de discipelen niet bedroefd, maar met grote blijdschap naar Jeruzalem terug. Wij mogen weten dat Christus "ter rechter hand Gods is, Die ook voor ons bidt" (Romeinen 8:34).

Niet blijven staan kijken, maar getuigen en wachten. De engelen vroegen de discipelen waarom zij bleven staan en naar de hemel keken. Hun opdracht lag op aarde: wachten in Jeruzalem op de Geest, en daarna getuigen zijn tot aan het uiterste der aarde. De vraag wanneer het Koninkrijk komt, liet Jezus aan de Vader. Dat behoedt ons voor het rekenen met data, en het roept ons tot het werk dat Hij geeft, in de kracht die Hij belooft.

Het hart bij Hem. Paulus schrijft: "zo zoekt de dingen, die boven zijn, waar Christus is, zittende aan de rechter hand Gods" (Kolossenzen 3:1). Dat is geen vlucht uit de wereld, maar een leven dat gericht is op de Heere Die terugkomt. De discipelen bleven eendrachtig bidden in de opperzaal (Handelingen 1:14). Zo leeft de gemeente tussen hemelvaart en wederkomst: biddend, getuigend en uitziend naar de hemel, "waaruit wij ook den Zaligmaker verwachten" (Filippenzen 3:20).